5 สัญญาณเตือนที่ "ดวงตา" ส่งสัญญาณบอกโรคตับและโรคไต

ความเปลี่ยนแปลงบริเวณดวงตา เช่น ตาขาวเหลือง ตาแห้ง หรือตาพร่ามัว อาจเป็นสัญญาณเตือนระยะแรกที่บอกถึงความผิดปกติของตับหรือไต

ดวงตาไม่เพียงแต่ทำหน้าที่ในการมองเห็นเท่านั้น แต่ยังสามารถสะท้อนถึงโรคร้ายแรงทั่วร่างกาย รวมถึงโรคตับและโรคไต พญ. เลอ ถิ เฮือง เกียง (Le Thi Huong Giang) จากศูนย์ดวงตาเทคโนโลยีสูง ตั๊มอัญ โรงพยาบาลมัลติเพล็กซ์ ตั๊มอัญ ฮานอย ให้ข้อมูลว่า ความเปลี่ยนแปลงบริเวณตาขาว เปลือกตา หรือการมองเห็น สามารถปรากฏขึ้นเมื่อฟังก์ชันการทำงานของตับและไตเริ่มเสื่อมถอย

1. ตาขาวมีสีเหลือง

อาการตาขาวเปลี่ยนเป็นสีเหลือง เป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนคลาสสิกของโรคตับ ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อตับได้รับความเสียหาย ทำให้ไม่สามารถขจัดและเผาผลาญ บิลิรูบิน (Bilirubin) ซึ่งเป็นเม็ดสีเหลืองที่เกิดจากการย่อยสลายของเซลล์เม็ดเลือดแดงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้บิลิรูบินสะสมในกระแสเลือดและไปตกค้างอยู่ที่ตาขาว ก่อนจะแพร่กระจายไปตามผิวหนังจนเกิดภาวะตัวเหลืองตาเหลือง

อาการตาเหลืองมักพบในผู้ป่วยโรคตับอักเสบจากไวรัส, ภาวะไขมันพอกตับระยะก้าวหน้า, ตับแข็ง หรือมะเร็งตับ โดยผู้ป่วยมักมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ปัสสาวะสีเข้ม อุจจาระสีป่าน คันตามผิวหนัง อ่อนเพลีย หรือปวดแน่นบริเวณชายโครงขวา

2. ตาแห้ง 

อาการตาแห้งเรื้อรังอาจมีความเชื่อมโยงกับโรคตับหรือโรคไตเรื้อรัง ในผู้ป่วยโรคตับ ความผิดปกติของระบบเผาผลาญและการตอบสนองต่อการอักเสบในร่างกาย สามารถลดการสร้างน้ำตา ทำให้ตาแห้ง ระคายเคือง หรือเกิดการอักเสบได้ง่าย

ในขณะเดียวกัน ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังอาจเผชิญภาวะตาแห้งจากการสูญเสียสมดุลของน้ำและเกลือแร่ (Electrolytes) ปริมาณน้ำตาลดลง หรือภาวะการอักเสบเรื้อรังภายในร่างกาย หากอาการตาแห้งเป็นนานต่อเนื่อง และไม่ดีขึ้นแม้น้ำตาเทียม หรือมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย ควรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

3. บวมรอบดวงตา 

อาการบวมรอบดวงตา โดยเฉพาะในช่วงเช้าหลังตื่นนอน เป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนของโรคไต เมื่อไตได้รับความเสียหาย โปรตีนจะรั่วไหลออกมาทางปัสสาวะ (Proteinuria) ส่งผลให้ระดับ อัลบูมิน (Albumin) ในเลือดลดลง อัลบูมินมีหน้าที่รักษาน้ำให้อยู่ภายในหลอดเลือด เมื่ออัลบูมินลดลง น้ำจึงรั่วไหลออกสู่เนื้อเยื่อรอบข้างจนเกิดอาการบวม บริเวณเปลือกตามักเป็นจุดแรกๆ ที่แสดงอาการบวม เนื่องจากชั้นเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังมีความบางและหลวม

อาการบวมรอบตาจากโรคไตมักเป็นต่อเนื่องยาวนาน และอาจมีอาการปัสสาวะเป็นฟอง ปัสสาวะออกน้อย ขาบวม หรือความดันโลหิตสูงร่วมด้วย

4. ตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน

อาการตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือโฟกัสยากอย่างกะทันหัน อาจเป็นสัญญาณความเสียหายของหลอดเลือดขนาดเล็กในเรตินา (จอตา) ที่เกิดจากความดันโลหิตสูงหรือโรคเบาหวาน ซึ่งความดันโลหิตสูงและเบาหวานเป็นสองสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคไตเรื้อรัง หากไม่ควบคุมให้ดี ความเสียหายของหลอดเลือดอาจทำให้เกิดการรั่วซึมของของเหลว จอตาบวม หรือแม้กระทั่งสูญเสียการมองเห็น ดังนั้น ผู้ที่มีความดันโลหิตสูงหรือเบาหวานจึงควรตรวจสุขภาพตาและตรวจฟังก์ชันไตเป็นประจำ

5. แยกแยะสีได้ยากขึ้น 

การเสื่อมถอยของฟังก์ชันไตในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการมองเห็น ผู้ป่วยบางรายพบว่าความสามารถในการแยกแยะสีค่อยๆ ลดลง โดยเฉพาะเฉด สีน้ำเงินและสีเหลือง ภาวะนี้อาจเกี่ยวข้องกับความเสียหายของจอตาหรือเส้นประสาทตา ซึ่งเป็นผลมาจากแทรกซ้อนของโรคไตเรื้อรัง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือการสะสมของสารพิษในร่างกายเมื่อประสิทธิภาพการกรองของไตลดลง

ความเปลี่ยนแปลงด้านการรับรู้สีมักเกิดขึ้นอย่างช้าๆ จึงมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงกระบวนการเสื่อมตามวัย (ความชรา) อย่างไรก็ตาม หากมองเห็นสีสันต่างๆ ถดถอยลง จางลง หรือเริ่มแยกแยะสีที่คุ้นเคยได้ยาก โดยเฉพาะเมื่อมีอาการของโรคไตร่วมด้วย ผู้ป่วยควรเข้ารับการตรวจตาและเช็กฟังก์ชันไตอย่างครบถ้วน