อย่าประมาท! ชายวัย 66 น้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ ตรวจเจอพยาธิตัวตืด 1.2 เมตร หมอชี้พิษเนื้อดิบทำเหตุ
ชายวัย 66 ปี มีอาการท้องอืด ท้องผูก ปวดเกร็ง แวะไปพบแพทย์เนื่องจากระบบย่อยอาหารมีปัญหา ก่อนตรวจพบพยาธิตัวตืดความยาวกว่า 1.2 เมตรอาศัยอยู่ในท้อง แพทย์ระบุสาเหตุหลักเกิดจากพฤติกรรมชอบทาน "เนื้อสัตว์สุกๆ ดิบๆ"

เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม ทีมแพทย์แผนกโรคระบบทางเดินอาหาร โรงพยาบาล 19-8 (กระทรวงความมั่นคงสาธารณะ ประเทศเวียดนาม) เปิดเผยว่า ผู้ป่วยรายนี้มีอาการระบบย่อยอาหารผิดปกติแบบเบาๆ แต่เป็นเรื้อรังติดต่อกันนานหลายสัปดาห์ ชายคนดังกล่าวเล่าว่า เขามักจะรู้สึกคลื่นไส้ เบื่ออาหาร และน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ

จนกระทั่งวันหนึ่งขณะเข้าห้องน้ำ เขาได้เห็นส่วนของพยาธิสีขาวลักษณะแบนและขยับได้หลุดออกมาพร้อมกับอุจจาระด้วยตาตัวเอง จึงตัดสินใจเดินทางมาพบแพทย์ จากการสอบประวัติพบว่า ผู้ป่วยมีพฤติกรรมชอบทานเนื้อวัวกึ่งสุกกึ่งดิบ (เนื้อวัวลวก/เนื้อวัวในเฝอ) เป็นประจำติดต่อกันนานหลายปี

จากอาการทางคลินิกและพฤติกรรมการกิน แพทย์สรุปว่าผู้ป่วยติด "พยาธิตืดวัว" (Taenia saginata) อันเนื่องมาจากนิสัยชอบทานอาหารดิบหรืออาหารที่ปรุงไม่สุกดี พยาธิชนิดนี้เป็นปรสิตที่สามารถแฝงตัวอยู่อย่างเงียบๆ ในลำไส้ของมนุษย์ได้นานหลายปี

ในประเทศเวียดนาม อัตราการติดพยาธิตัวตืดคิดเป็นประมาณ 0.5% ถึง 12% ของประชากร โดยส่วนใหญ่ 70-80% เป็นพยาธิตืดวัว ที่เหลือเป็นพยาธิตืดหมู ปรสิตชนิดนี้มีความทนทานและมีชีวิตรอดได้สูงมาก ปล้องแก่แต่ละปล้องที่หลุดออกมาสู่นอกร่างกายจะมีไข่พยาธิบรรจุอยู่มากถึง 50,000 ฟอง โดยพยาธิตืดวัวตัวเต็มวัยมักมีความยาวตั้งแต่ 4 ถึง 12 เมตร และเคยมีสถิติความยาวสูงสุดถึง 25 เมตร

โรคนี้มักดำเนินไปอย่างเงียบๆ พร้อมสัญญาณที่ไม่ชัดเจน เช่น ปวดท้องคัดๆ ท้องอืด หรือมีน้ำลายไหลในตอนเช้า หากผู้ป่วยประมาทและไม่ได้รับการรักษา พยาธิตืดวัวอาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย เช่น ลำไส้อุดตัน ลำไส้ทะลุ หรือนำไปสู่ไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน ถุงน้ำดีอักเสบ และตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งส่งผลคุกคามต่อชีวิตโดยตรง

เพื่อป้องกันโรค แพทย์แนะนำให้ประชาชนยึดหลัก "กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ" และเลิกพฤติกรรมการทานเมนูเนื้อวัวมะนาว เนื้อวัวม้วน หรือชาบูสุกๆ ดิบๆ เมื่อปรุงอาหารประเภทเนื้อวัวชิ้น อุณหภูมิบริเวณแกนกลางของเนื้อต้องสูงอย่างน้อย 63 องศาเซลเซียส และควรพักเนื้อไว้ 3 นาทีก่อนรับประทาน ส่วนเนื้อวัวบดหรือสับละเอียด อุณหภูมิในการปรุงอาหารต้องสูงอย่างน้อย 71 องศาเซลเซียส เพื่อฆ่าเชื้อโรคและตัวอ่อนพยาธิ

ตัวอ่อนพยาธิจะตายอย่างสมบูรณ์ภายใต้ความร้อนสูง หรือผ่านการแช่แข็งจัดที่อุณหภูมิ -18 ถึง -20 องศาเซลเซียส ติดต่อกันอย่างน้อย 5 วัน นอกจากเรื่องสุขอนามัยในการกินแล้ว ทุกคนควรรักษาพฤติกรรมการล้างมือด้วยสบู่ ใช้เขียงและมีดแยกกันระหว่างอาหารสุกและอาหารดิบ และเลือกซื้อเนื้อสัตว์ที่ผ่านการตรวจวิเคราะห์โรคแล้วเท่านั้น เมื่อร่างกายมีสัญญาณน้ำหนักลดผิดปกติ หรือพบสิ่งแปลกปลอมในอุจจาระ ควรไปพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อตรวจเช็กทันที แทนที่จะซื้อยามารับประทานเองที่บ้าน