สำหรับอาหารบางประเภท เราจำเป็นต้องใส่ใจเรื่องความสะอาดในการปรุงเป็นพิเศษ ต้อง กินสุก ดื่มน้ำต้มสุก เพื่อช่วยกำจัดพยาธิและปรสิตที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย
ปรสิตที่ติดต่อผ่านอาหารและพบได้บ่อย ได้แก่ อะมีบา เชื้อบิด พยาธิตัวกลม พยาธิปากขอ และพยาธิตัวตืด เป็นต้น เมื่อเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ อาจก่อให้เกิดโรคต่างๆ เช่น ความผิดปกติของระบบย่อยอาหาร ภาวะโลหิตจาง ลำไส้อักเสบ กระเพาะอาหารอักเสบ และลำไส้ใหญ่อักเสบ
เพื่อป้องกันไม่ให้ปรสิตเข้าสู่ร่างกาย ควรระมัดระวังเป็นพิเศษในการรับประทานอาหารต่อไปนี้
1. ปลาไหล
ปลาไหลอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำขังหรือพื้นที่โคลน ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของปรสิต โดยเฉพาะปลาไหลเหลือง มีความเสี่ยงสูงในการติดพยาธิ ในช่วงฤดูแพร่พันธุ์ของปรสิต อัตราการติดเชื้อในปลาไหลอาจสูงถึง 50%
ปลาไหลเหลืองเป็นพาหะของปรสิตอย่างน้อย 15 ชนิด รวมถึงตัวอ่อนพยาธิตัวกลม หากเข้าสู่ร่างกายมนุษย์ อาจไปทำลายดวงตา ส่งผลต่อการมองเห็น นอกจากนี้ยังอาจมีตัวอ่อนพยาธิตัวตืด ซึ่งสามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะภายในและสมองได้
ควรล้างให้สะอาดและปรุงสุกอย่างทั่วถึง ต้มอย่างน้อย 4–5 นาที
2. หอย
หอยเป็นอาหารยอดนิยม แต่ก็เป็นแหล่งสะสมปรสิตจำนวนมาก หากปรุงไม่สุก อาจทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย
หอยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในบ่อน้ำ หนองน้ำ และพื้นที่ชื้น จึงเสี่ยงต่อการติดพยาธิ โดยเฉพาะตัวอ่อนพยาธิตัวกลม Angiostrongylus cantonensis ซึ่งถือว่าอันตรายมาก
หอยเพียงตัวเดียวอาจมีปรสิตมากกว่า 3,000 ตัว หากเข้าสู่ร่างกาย อาจทำให้มีไข้ ปวดศีรษะ คอแข็ง และหากเข้าสู่สมอง อาจทำให้เยื่อหุ้มสมองอักเสบ สูญเสียความจำ และเป็นอันตรายถึงชีวิต
3. เนื้อวัว–ควายดิบ หรือกึ่งสุก
แม้เนื้อวัวและควายจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง แต่การรับประทานแบบดิบหรือสุกๆ ดิบๆ เสี่ยงต่อการติดพยาธิอย่างมาก โดยเฉพาะพยาธิตัวตืดวัว
ตัวอ่อนพยาธิมักพบในกล้ามเนื้อ ลิ้น หัวใจ และกระบังลม เมื่อเข้าสู่ร่างกาย จะเกาะที่ผนังลำไส้และดูดสารอาหาร ทำให้เกิดอาการปวดท้อง เบื่ออาหาร น้ำหนักลด เวียนศีรษะ โลหิตจาง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตในระยะยาว
4. กบและงูป่า
กบและงูตามธรรมชาติอาจมีตัวอ่อนพยาธิใบไม้ ซึ่งสามารถเกาะผนังลำไส้ และแพร่เข้าสู่สมองผ่านกระแสเลือดได้
การทำลายตัวอ่อนต้องปรุงสุกที่อุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 2 นาที
5. ปลาดิบ
ปลาทุกชนิดมีโอกาสมีปรสิต โดยเฉพาะพยาธิใบไม้ตับ หากกินปลาไม่สุก อาจติดพยาธิชนิดนี้
พยาธิใบไม้ตับสามารถทำให้เกิดฝีในตับ ตับอักเสบ ตับแข็ง ท่อน้ำดีอุดตัน และยังอาจแพร่ไปยังผิวหนัง กล้ามเนื้อ ข้อต่อ หรือเต้านมได้
6. กุ้งและปูดิบ
กุ้งและปูดิบมักมีพยาธิใบไม้ปอด เมื่อเข้าสู่ร่างกาย จะไปอาศัยในปอด ทำให้ไอเป็นเลือด
การแช่น้ำปลา น้ำส้มสายชู หรือแอลกอฮอล์ ไม่สามารถฆ่าปรสิตได้หมด จำเป็นต้องปรุงด้วยความร้อนเท่านั้น
7. แห้วจีน (เกาลัดน้ำ)
แม้แห้วจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง แต่ปลูกในนาข้าวหรือดินโคลน ซึ่งมีแบคทีเรียและพยาธิสะสมอยู่มาก
ควร ปอกเปลือกให้สะอาด และนำไปต้มสุกหรือทำอาหารก่อนรับประทาน