มะเร็งปากมดลูกพุ่งไม่หยุด! หมอเตือนแรง: อย่าขยันทำ 5 เรื่องนี้ ขี้เกียจยังดีเสียกว่าเป็นหม

มะเร็งปากมดลูกเป็นหนึ่งในโรคร้ายที่คุกคามผู้หญิงทั่วโลกอย่างต่อเนื่อง
ตามรายงานของ GLOBOCAN 2022 มีผู้ป่วยรายใหม่ทั่วโลกประมาณ 661,000 รายต่อปี และมีผู้เสียชีวิตมากกว่า 348,000 ราย

ในประเทศไทยและหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มะเร็งปากมดลูกยังคงเป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในสตรี และเป็นภาระทางสาธารณสุขที่สำคัญ

น่าสนใจคือ ไม่ได้มีเพียง “พฤติกรรมเสี่ยงที่แย่” เท่านั้น
แม้แต่ พฤติกรรมที่คิดว่าดี แต่ทำมากเกินไป ก็อาจก่อปัญหาได้เช่นกัน แพทย์บางท่านจึงกล่าวว่า

“การขี้เกียจอย่างมีเหตุผล ยังดีกว่าขยันทำ 5 เรื่องนี้จนเกินพอดี”

1) ล้างทำความสะอาดช่องคลอดมากเกินไป ใช้ผลิตภัณฑ์ที่แรงเกินความจำเป็น

การสวนล้างหรือใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่มีฤทธิ์รุนแรงเป็นประจำ ทำให้

• สมดุลกรด–ด่าง (pH) เปลี่ยนไป

• แบคทีเรียดีในช่องคลอดถูกทำลาย

• เกราะป้องกันตามธรรมชาติหายไป

เมื่อการป้องกันอ่อนแอ ปากมดลูกจึงติดเชื้อได้ง่าย เช่น

• Chlamydia

• HPV ชนิดเสี่ยงสูง

งานวิจัยหลายประเทศยืนยันว่า
การสวนล้างช่องคลอดบ่อย ๆ เชื่อมโยงกับภาวะอักเสบเรื้อรังของปากมดลูก
ซึ่งเป็นพื้นฐานให้เกิดการกลายพันธุ์ของเซลล์ในอนาคต

2) ใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเป็นเวลานานโดยไม่ปรึกษาแพทย์

ผู้หญิงจำนวนไม่น้อยรับประทานยาคุมกำเนิดต่อเนื่องหลายปี งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร The Lancet พบว่า

• ผู้หญิงที่ใช้ยาคุมชนิดรับประทาน นานเกิน 5 ปี
  มีความเสี่ยงเป็นมะเร็งปากมดลูกสูงกว่าผู้ที่ไม่ใช้

ฮอร์โมนในยาคุมอาจส่งผลให้

• โครงสร้างเยื่อบุปากมดลูกเปลี่ยนไป

• เซลล์ไวต่อการติดเชื้อ HPV มากขึ้น

จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้อง ปรึกษาแพทย์ ก่อนการใช้ยาต่อเนื่องระยะยาว

3) ลดน้ำหนักหักโหมและนอนดึกเป็นประจำ

การอดอาหารหรือไดเอตที่รุนแรงอาจก่อให้เกิด

• ภาวะขาดธาตุเหล็ก

• ภาวะขาดกรดโฟลิก

ซึ่งล้วนมีผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน

ในขณะเดียวกัน การนอนดึกหรือนอนน้อยเรื้อรังส่งผลให้

• นาฬิกาชีวภาพถูกรบกวน

• ภูมิคุ้มกันลดต่ำ

เมื่อร่างกายอ่อนล้า
ความสามารถในการกำจัดเชื้อ HPV จะลดลง
ทำให้รอยโรคก่อนมะเร็งมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งมากขึ้น

4) สูบบุหรี่หรืออยู่ในควันบุหรี่เป็นประจำ

สารก่อมะเร็งในควันบุหรี่เข้าสู่ปอดและกระจายไปสู่เนื้อเยื่อทั่วร่างกาย
รวมถึงปากมดลูก

สมาคมมะเร็งแห่งสหรัฐอเมริกา (American Cancer Society) ระบุว่า

• สารพิษในบุหรี่ทำลาย DNA ของเซลล์ปากมดลูก

• ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอในการกำจัดเชื้อ HPV

กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ
“เลี่ยงควันบุหรี่”
อาจเป็นความขี้เกียจที่ช่วยป้องกันปากมดลูกได้จริง

5) ตั้งครรภ์และคลอดหลายครั้งตั้งแต่อายุยังน้อย

จากข้อมูลระบาดวิทยาพบว่า

• ตั้งครรภ์ครั้งแรกก่อนอายุ 20 ปี

• หรือคลอดบุตรตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไป

มีความเสี่ยงเป็นมะเร็งปากมดลูกสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

สาเหตุสำคัญคือ

• การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนอย่างรุนแรงระหว่างตั้งครรภ์

• การบาดเจ็บทางกายภาพของปากมดลูกระหว่างการคลอด

ทั้งหมดทำให้ HPV มีโอกาสแทรกซึมและก่อกลายพันธุ์ของเซลล์ได้ง่ายขึ้น

แล้วควรทำอย่างไรเพื่อลดความเสี่ยงมะเร็งปากมดลูก?

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ดูแลตนเองดังนี้

• รับประทานอาหารครบหมู่ เน้นผักและผลไม้

• เสริมธาตุเหล็กและโฟเลตอย่างเหมาะสม

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

• พักผ่อนให้เพียงพอ

• มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย

ที่สำคัญที่สุดคือ

• ฉีดวัคซีน HPV

• ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกสม่ำเสมอ

การตรวจอย่างต่อเนื่องช่วยพบความผิดปกติแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งรักษาได้ผลดีมาก

บทสรุป

มะเร็งปากมดลูกเป็นโรคที่สามารถป้องกันได้ การ “ใส่ใจอย่างเหมาะสม” สำคัญยิ่งกว่าการ “ขยันเกินพอดี”

บางครั้ง การยอมเป็นคนขี้เกียจอย่างมีเหตุผล เช่น ไม่สวนล้างมากเกินไป ไม่อดนอน ไม่สูบบุหรี่ กลับเป็นเกราะป้องกันสุขภาพที่ดีที่สุดของผู้หญิง