ท่ามกลางสถานการณ์ที่ราคาทองคำพุ่งทำสถิติสูงสุดอย่างต่อเนื่อง ชาวจีนจำนวนมากแห่ซื้อทองคำในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัยเพื่อรักษามูลค่า อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางกระแสความนิยมในโลหะมีค่า ได้มีเหตุการณ์หนึ่งที่เคยเกิดขึ้นในกรุงปักกิ่งเมื่อหลายปีก่อน กลับมาเป็นกระแสในโลกออนไลน์อีกครั้ง สร้างความกังวลให้กับผู้คนจำนวนไม่น้อย นั่นคือเรื่องราวของชายคนหนึ่งที่พบว่าทองคำแท่งซึ่งเก็บรักษาไว้นานถึงสองปี จู่ ๆ ก็เกิดคราบคล้ายสนิมและเปลี่ยนสี โดยคำถามที่เขาตั้งไว้จนถึงวันนี้ก็ยังไม่ได้รับคำอธิบายที่ชัดเจน

“ผมแค่อยากได้คำอธิบาย”

เรื่องราวของคุณเซิน (นายเสิ่น) เริ่มต้นในช่วงปลายปี 2010 เมื่อเขาซื้อทองคำแท่งน้ำหนัก 50 กรัม แบรนด์ China Gold จากเคาน์เตอร์ในห้างสรรพสินค้าวังฝูจิ่ง เขตต้าซิง กรุงปักกิ่ง ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวโฆษณาว่ามีความบริสุทธิ์ระดับ AU9999 ซึ่งเกือบเทียบเท่าทองคำบริสุทธิ์ เขาจ่ายเงิน 14,900 หยวน และนำทองคำไปเก็บไว้ในตู้เซฟธนาคารด้วยความเชื่อมั่นว่านี่คือทรัพย์สินที่มั่นคงและคงทนในระยะยาว

แต่หลังจากผ่านไปสองปี เมื่อเปิดกล่องเพื่อตรวจสอบ เขากลับพบว่าบริเวณผิวของทองคำแท่งมีรอยสีแดงและคราบคล้าย “สนิม” ปรากฏขึ้น ด้วยความตกใจและสงสัย เขานำทองคำไปที่ร้าน China Gold เพื่อสอบถามสาเหตุ และหวังว่าจะได้รับคำตอบที่น่าพอใจ
“ผมแค่อยากได้คำอธิบายว่าทำไมทองคำถึงขึ้นสนิมได้?” เขากล่าวกับผู้สื่อข่าวซินหัว

ทาง China Gold ยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ทั้งหมดก่อนจำหน่ายผ่านการตรวจสอบจากหน่วยงานรับรองคุณภาพระดับประเทศแล้ว ตัวแทนบริษัทระบุว่าคราบสีแดงอาจเกิดจากสิ่งเจือปนอย่างเหล็กหรือเศษโลหะที่ติดอยู่บนพื้นผิวในขั้นตอนการผลิตหรือการเก็บรักษา ไม่ใช่การออกซิเดชันของทองคำเอง ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้หากเป็นทองคำบริสุทธิ์

เพื่อความชัดเจน บริษัทเสนอส่งทองคำแท่งไปตรวจสอบโดยหน่วยงานอิสระ พร้อมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมด และหากผลตรวจพบว่าเป็นความผิดพลาดจากบริษัท ก็ยินดีเปลี่ยนสินค้าใหม่หรือคืนเงินตามราคาทองคำปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม คุณเซินปฏิเสธ โดยเห็นว่าปัญหาอยู่ที่คุณภาพสินค้า และเรียกร้องค่าชดเชยประมาณ 500,000 หยวน

ข้อพิพาทจึงทวีความรุนแรงขึ้น คุณเซินเดินทางไปที่ร้านหลายครั้งเพื่อเรียกร้องการเจรจา และถึงขั้นถือป้าย “ปกป้องสิทธิผู้บริโภค” ยืนหน้าร้าน China Gold เพื่อดึงดูดความสนใจจากสื่อ ขณะที่บริษัทกล่าวหาว่าเขาก่อความวุ่นวายและกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ

เหตุการณ์ดังกล่าวกลายเป็นประเด็นถกเถียงในสื่อใหญ่หลายแห่ง เช่น Global Times, สำนักข่าวซินหัว และ People’s Daily สาธารณชนแบ่งออกเป็นสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งมองว่าผู้บริโภคมีสิทธิเรียกร้องความโปร่งใส อีกฝ่ายเห็นว่าไม่อาจสรุปความผิดได้หากไม่มีการตรวจสอบโดยอิสระ

ทำไมทองคำจึงอาจ “ขึ้นสนิม” หรือเปลี่ยนสีได้?

ผู้เชี่ยวชาญด้านอัญมณีในจีนอธิบายว่า ตามทฤษฎีแล้ว ทองคำบริสุทธิ์ระดับ AU9999 แทบไม่เกิดสนิมหรือออกซิเดชันในสภาวะปกติ เนื่องจากมีคุณสมบัติทางเคมีที่เสถียรสูงมาก อย่างไรก็ตาม คราบสีแดงหรือผิวหมองที่บางคนพบเห็น อาจมีสาเหตุจากปัจจัยอื่น

ประการแรก สิ่งเจือปนอย่างเหล็ก ทองแดง หรือเงิน ที่หลงเหลือจากกระบวนการถลุง หล่อ หรือขัดเงา อาจทำปฏิกิริยากับอากาศและความชื้น ทิ้งคราบสีไว้บนพื้นผิว หากทองคำสัมผัสกับภาชนะที่ทำจากเหล็กหรือโลหะอื่น อนุภาคเล็ก ๆ อาจเกาะติดและเกิดออกซิเดชันตามกาลเวลา

ประการที่สอง สภาพแวดล้อมในการเก็บรักษาที่ไม่เหมาะสม เช่น ความชื้นสูง การสัมผัสสารเคมี น้ำยาทำความสะอาด เหงื่อ หรือก๊าซกำมะถันในอากาศ อาจทำให้พื้นผิวทองคำเปลี่ยนสีได้ แม้แกนโลหะภายในยังคงสภาพเดิม

นอกจากนี้ สำหรับทองคำผสมหรือทองรูปพรรณที่มีการผสมโลหะอื่นเพื่อเพิ่มความแข็งหรือปรับสี ความเสี่ยงต่อปฏิกิริยาเคมีก็จะสูงขึ้น เมื่ออยู่ในสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม โลหะผสมเหล่านี้อาจเกิดออกซิเดชัน ทำให้ผู้ใช้เข้าใจผิดว่า “ทองขึ้นสนิม”

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เก็บทองคำไว้ในกล่องปิดสนิท หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเคมีหรือโลหะชนิดอื่น และหากพบความผิดปกติ ควรนำไปตรวจสอบกับหน่วยงานที่เชื่อถือได้ แทนการขัดหรือทำความสะอาดเองซึ่งอาจทำให้พื้นผิวเสียหาย

กรณีของคุณเซินไม่เพียงเป็นเรื่องพิพาทระหว่างลูกค้ากับแบรนด์ใหญ่เท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องเตือนใจสำหรับผู้บริโภคในยุค “กระแสทองคำ” หากมีแผนจะลงทุนหรือสะสมทอง ควรเลือกซื้อจากแบรนด์ ธนาคาร หรือตัวแทนจำหน่ายที่ได้รับอนุญาต ขอใบเสร็จ ใบรับรองคุณภาพ และซีลรับรองอย่างครบถ้วน นอกจากนี้ ควรเลือกทองคำแท่งมาตรฐาน 24K และหลีกเลี่ยงทองผสม หากจุดประสงค์คือการรักษามูลค่าในระยะยาว