2 เครื่องดื่ม ที่ติดอันดับเสี่ยงเจอ "ไมโครพลาสติก" สูงสุด แต่ชาวไทยหลายคนยังดื่มโดยไม่ระวัง ทุกวัน!
การบริโภคน้ำประเภทต่างๆ ที่มีจุลอนุภาค (Microplastic) มากเกินไป อาจซ่อนภัยต่อสุขภาพมนุษย์ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม (สหราชอาณาจักร) ได้สุ่มตัวอย่าง 155 ชนิดเครื่องดื่มที่ขายตามซูเปอร์มาร์เก็ตและร้านกาแฟ พบจุลอนุภาคในทุกรายการที่ทดสอบ
ผลสำรวจพบอะไรบ้าง?
ในบรรดาเครื่องดื่มที่ถูกวิเคราะห์ ได้แก่ กาแฟ ชา เครื่องดื่มให้พลังงาน (Energy Drink) โซดา และน้ำผลไม้ เมื่อดูภายใต้กล้องจุลทรรศน์ พบว่า ชาร้อนแบบถุงกรอง มีจำนวนจุลอนุภาคมากที่สุด อยู่ที่เฉลี่ย 49–81 เม็ดต่อ 1 ลิตร ซึ่งมากกว่าชาเย็นประมาณ 2 เท่า
อันดับที่สองคือ กาแฟร้อน โดยมีจำนวนจุลอนุภาคอยู่ในช่วง 29–57 เม็ดต่อลิตร ซึ่งสูงกว่ากาแฟเย็น (31–43 เม็ดต่อลิตร) เล็กน้อย
แม้ว่าเครื่องดื่มเย็นจะมีจุลอนุภาคน้อยกว่าน้ำร้อน แต่ก็ไม่ใช่ว่า “ปลอดภัยที่สุด” เสมอไป — น้ำผลไม้มีจุลอนุภาค 19–41 เม็ดต่อลิตร เครื่องดื่มให้พลังงาน 14–36 เม็ดต่อลิตร และน้ำอัดลมบรรจุขวด 13–21 เม็ดต่อลิตร
เพราะอะไร “น้ำร้อน” ถึงมีจุลอนุภาคมากกว่า?
อุณหภูมิสูงเป็นตัวเร่งให้วัสดุบรรจุภัณฑ์ปล่อยจุลอนุภาคออกสู่ของเหลวมากขึ้น นักวิจัยบอกว่า เมื่อใช้แก้วพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว ฟิลเตอร์กาแฟ หรือชิ้นส่วนพลาสติกในเครื่องชง ก็มีแนวโน้มที่จะปล่อยอนุภาคพลาสติกเล็ก ๆ ลงไปในเครื่องดื่ม
งานวิจัยในปี 2023 ชี้ว่า “ถุงกาแฟพลาสติก” เดียวอาจปล่อยจุลอนุภาคมากกว่า 10,000 เม็ดเมื่อใส่ในน้ำร้อน
ผลกระทบต่อสุขภาพ & วิธีลดความเสี่ยง
ผลกระทบเต็มรูปแบบของจุลอนุภาคพลาสติกต่อร่างกายยังไม่ชัดเจน แต่มีงานวิจัยชี้ว่าอาจทำลายเซลล์ ส่งผลให้เกิดปฏิกิริยาทางชีวภาพผิดปกติ และอาจล็อกสารเคมี เช่น Bisphenol, Phthalate, PFAS รวมทั้งโลหะหนัก ซึ่งเคลื่อนตัวเข้าสู่เลือด ตับ ไต สมอง เป็นต้น
ผลการศึกษาช่วงเดือนมีนาคม 2024 พบว่า ผู้ที่มีจุลอนุภาคในหลอดเลือดแดงคอ มีความเสี่ยงสูงกว่าใน 3 ปีต่อมา ทั้งภาวะหัวใจวาย หลอดเลือดสมอง หรือแม้แต่เสียชีวิต เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่มีจุลอนุภาคในหลอดเลือดส่วนนี้
ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ถึงแม้จะหลีกเลี่ยงได้ยากในการดื่มชาและกาแฟให้ปลอดจุลอนุภาคทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ
- ใช้ใบชาชงเองในภาชนะที่ไม่ใช่ถุงกรอง
- เลือกแบรนด์ที่มีชื่อเสียง มีการตรวจสอบคุณภาพ
- หลีกเลี่ยงแก้วพลาสติกหรือภาชนะที่เสี่ยงปล่อยอนุภาค
ชาแบบถุงกรองและกาแฟร้อน ติดอันดับน้ำดื่มที่มีจุลอนุภาคพลาสติกสูงสุด จากผลการวิเคราะห์หลายชิ้นงาน ถึงแม้ว่าเครื่องดื่มเย็นจะมีปริมาณจุลอนุภาคน้อยกว่า แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า “ปลอดภัยที่สุด” ผู้ที่ดื่มเครื่องดื่มประเภทนี้เป็นประจำควรใส่ใจเลือกวิธีชง เลือกบรรจุภัณฑ์ และลดการใช้พลาสติก เพื่อสุขภาพในระยะยาว