ในปัจจุบันมีผู้ที่มีวุฒิการศึกษาสูงจำนวนมากขึ้นที่เลือกทำงานแตกต่างจากความเข้าใจแบบดั้งเดิมเกี่ยวกับ “อาชีพที่เหมาะสมกับวุฒิการศึกษา”

หลายปีที่ผ่านมา คำถามที่ว่า “เรียนสูงไปทำไม?” ยังคงเป็นหัวข้อที่ไม่เคยตกกระแส เมื่อคนที่มีวุฒิการศึกษาสูงเลือกทำงานแรงงานทั่วไป สังคมมักตั้งคำถามทันทีว่านี่เป็นการ “สิ้นเปลืองทรัพยากรการศึกษา” หรือเพียงแค่เป็นการตัดสินใจที่เหมาะสมกับสถานการณ์ส่วนตัว

เรื่องราวของ ต่านเซียว (อายุ 34 ปี) นักศึกษาปริญญาเอกสาขาประวัติศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเดียนเบียน ประเทศจีน ได้รับความสนใจจากสังคม เพราะในหลายปีที่ผ่านมา เขาทำงานส่งของควบคู่ไปกับการเรียน

ต่านเซียวเริ่มทำงานส่งของตอนเตรียมสอบเข้าปริญญาโท หลังจากจบการศึกษาใหม่ ๆ เขาแทบไม่มีเงินเลย เคยทำงานหลากหลายเพื่อเลี้ยงชีพ เช่น เช็ดกระจก นายหน้าขายอสังหาริมทรัพย์ เก็บของเก่า ทำงานรักษาความปลอดภัย ฯลฯ ในที่สุดเขาเลือกทำงานส่งของเพราะความยืดหยุ่นด้านเวลา สามารถเรียนและทำงานไปพร้อมกัน

ในปี 2011 หลังจากสอบปริญญาโทสาขาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่มหาวิทยาลัยชิงหัวไม่ผ่านถึง 4 ครั้ง เขาตัดสินใจเปลี่ยนไปเรียนปริญญาโทที่มหาวิทยาลัยเดิม พร้อมกับเปิดจุดรับส่งพัสดุเล็ก ๆ เพื่อทำธุรกิจของตัวเอง

ตั้งแต่นั้นมา เขาส่งของตอนกลางวัน และตอนกลางคืนศึกษาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงเหนือยุคโบราณ ตารางทำงานเริ่มตั้งแต่ตี 5 จนถึงเที่ยงคืน ในหลายปีที่ผ่านมา เขาส่งพัสดุกว่า 800,000 ชิ้น เฉลี่ย 300 รายการต่อวัน บางช่วงสูงถึงมากกว่า 1,000 ชิ้นต่อวัน งานนี้ไม่เพียงช่วยให้เขาเรียนต่อได้ แต่ยังเพียงพอเลี้ยงครอบครัว

แม้กระนั้น การตัดสินใจของเขาก็ไม่ได้รอดพ้นจากเสียงวิจารณ์ บางคนมองว่าคนเรียนสูงไปทำงานส่งของเป็น “การสิ้นเปลือง” หรือ “แย่งงานคนวุฒิน้อย” ต่านเซียวโต้แย้งว่าไม่ควรใช้วุฒิการศึกษาเป็นตัวแบ่งชั้นอาชีพ

“ไม่ว่าจะทำงานด้านวิชาการ ส่งของ หรืออาชีพใดก็ตาม หากทำงานสุจริตและมีส่วนช่วยสังคม ก็มีคุณค่า” เขากล่าว

เขาเรียกตัวเองว่า “ด็อกเตอร์ที่สัมผัสโลกจริง” – คนที่ทำงานวิจัยควบคู่กับการสัมผัสชีวิตจริง หลังจากสำเร็จปริญญาเอก เขาวางแผนสมัครสอนในมหาวิทยาลัยต่อไป และยังคงเดินตามเส้นทางวิชาการ

เรื่องราวของต่านเซียวไม่ใช่กรณีเดียว ปัจจุบันมีผู้ที่มีวุฒิการศึกษาสูงเลือกทำงานแตกต่างจากความเข้าใจแบบดั้งเดิมเกี่ยวกับ “อาชีพที่เหมาะสมกับวุฒิการศึกษา” ซึ่งนำไปสู่คำถามใหญ่กว่าเดิมว่า วุฒิการศึกษาคือเครื่องวัดเดียวที่กำหนดคุณค่าอาชีพหรือไม่

ในสภาพตลาดแรงงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว คนรุ่นใหม่หลายคนต้องตัดสินใจอย่างเป็นจริงเพื่อสร้างสมดุลระหว่างอุดมคติและการเลี้ยงชีพ บางคนมองเป็นก้าวถอย แต่บางครั้งอาจเป็นวิธีปรับตัวอย่างมีสติ

ปัญหาไม่ใช่ว่าควรหรือไม่ควรทำงานส่งของเมื่อมีปริญญาเอก สิ่งสำคัญคือแต่ละคนต้องหาหนทางที่เหมาะสมกับสถานการณ์และเป้าหมายของตัวเอง การทำงานสุจริต ไม่ว่าจะตำแหน่งใด ก็มีคุณค่า และบางครั้ง การเลือกที่ดู “ผิดมาตรฐาน” อาจสะท้อนถึงความตั้งใจและความสามารถในการปรับตัวของบุคคลได้ชัดเจนที่สุด