ลูกสาววัย 7 ขวบ ชอบวาดรูปงู แถมยังคว้ารางวัลได้ พ่อแม่ภูมิใจสุดๆ แต่พอครูจิตวิทยาเห็นผลงานกลับหน้าถอดสี แนะ “แจ้งตำรวจทันที”

ภาพวาดของเด็กสามารถบอกอะไรกับพ่อแม่ได้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นความรู้สึกภายใน อารมณ์ หรือสภาพจิตใจของเด็กในขณะนั้น

ในหลายกรณี เด็กไม่ได้ปกปิดความคิดของตัวเอง แต่เพียงเพราะยังเล็กเกินไปและยังไม่สามารถสื่อสารได้ชัดเจน เด็กจึงเลือกวิธีสื่อสารในรูปแบบอื่นแทนคำพูด ซึ่งการวาดภาพก็เป็นหนึ่งในนั้น

ศิลปะเป็นรูปแบบของการสื่อสารผ่านสายตา เด็กสามารถถ่ายทอดโลกภายในของตนเองผ่านเส้น สี และรูปทรงในแบบเฉพาะตัว บางครั้งผู้ใหญ่อาจไม่เข้าใจทั้งหมด แต่นั่นไม่ได้แปลว่าเด็กไม่ได้ “พูด” ออกมา

เทียนเทียน เป็นลูกสาววัย 7 ขวบ ของคุณแม่แซ่หลี่ในประเทศจีน เด็กหญิงมีนิสัยขี้อาย ไม่ค่อยพูด และไม่ชอบเข้าสังคม แต่กลับรักการวาดภาพตั้งแต่เล็ก เมื่อเห็นว่าลูกสนใจ คุณแม่จึงส่งเธอไปเรียนศิลปะ

ไม่นานฝีมือของเทียนเทียนก็พัฒนาอย่างเห็นได้ชัด ผลงานของเธอถูกเลือกไปประกวดอยู่บ่อยครั้ง และคว้ารางวัลมาได้หลายครั้ง

ครอบครัวรู้สึกภูมิใจอย่างยิ่ง จนกระทั่งวันหนึ่ง คุณแม่สังเกตว่าลูกสาวมักวาดภาพงูหลากหลายชนิด และเต็มไปด้วยสัตว์ประหลาดรูปร่างประหลาด สีในภาพก็ดูหม่นหมองและมืดทึบ แม้จะรู้สึกแปลกใจ แต่คุณหลี่ก็คิดว่าเป็นเพียงแบบฝึกหัดสร้างสรรค์ในห้องเรียน จึงไม่ได้ใส่ใจนัก

หนึ่งในภาพวาดงูเหล่านั้นถึงกับทำให้เทียนเทียนได้รับรางวัลกลับบ้าน ซึ่งยิ่งทำให้แม่รู้สึกภูมิใจในตัวลูกมากขึ้นไปอีก

แต่ทุกอย่างก็พังทลายลงในบ่ายวันหนึ่ง

เพื่อนของคุณหลี่ซึ่งเป็นครูสอนจิตวิทยาแวะมาเยี่ยมบ้าน และบังเอิญเห็นภาพวาดที่เทียนเทียนเคยคว้ารางวัล พอคุณหลี่เล่าอย่างภูมิใจว่านี่คือ "ผลงานชิ้นเอก" ของลูกสาว เพื่อนคนนั้นกลับหน้าถอดสี แล้วรีบบอกอย่างตื่นตระหนกว่า

“มีความเป็นไปได้ว่าเทียนเทียนอาจเคยเจอเหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจที่โรงเรียน เธอควรพาลูกไปพบจิตแพทย์เด็ก และแจ้งตำรวจทันที”

คุณหลี่ถึงกับนิ่งงัน สับสนและไม่เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้น แต่สุดท้ายก็ตัดสินใจพาลูกไปพบผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต

หลังจากทำการบำบัดอยู่พักหนึ่ง เทียนเทียนก็เริ่มเปิดใจและเล่าว่าเธอเคยถูกเพื่อนกลั่นแกล้งที่โรงเรียน ด้วยความหวาดกลัว เธอไม่กล้าบอกใคร จึงระบายทุกอย่างผ่านภาพวาดแทนคำพูด

ตอนนั้นเองที่คุณหลี่ถึงได้เข้าใจว่า ลูกไม่ได้เงียบเฉย แต่เธอกำลังขอความช่วยเหลือ เพียงแค่ผู้ใหญ่ฟังไม่เป็นเท่านั้นเอง

Lisa from Pexels

เมื่อเด็ก "พูด" ผ่านภาพวาด พ่อแม่ไม่ควรมองข้าม

การที่เด็กเลือกวาดภาพเป็นวิธีการแสดงออกไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เพราะในความจริง ทุกเส้นสี ทุกโทนสี และทุกภาพในงานศิลปะนั้นเต็มไปด้วยสัญญาณเล็กๆ ที่สะท้อนถึงความรู้สึก บุคลิกภาพ และสภาวะจิตใจของเด็ก

1. ความรู้สึกที่แสดงออกผ่านการจัดองค์ประกอบของภาพ

เด็กยังไม่มีความสามารถในการแสดงความรู้สึกได้อย่างชัดเจนด้วยคำพูดหรือภาษากายเหมือนผู้ใหญ่ ดังนั้นการวาดภาพจึงเป็น "ภาษาพิเศษ" ที่เด็กใช้ในการสื่อสารความรู้สึก เด็กที่มีอารมณ์ดีมักจะวาดภาพได้ชัดเจน มีการจัดองค์ประกอบเรียบร้อย สีสันสดใส ขณะที่เด็กที่รู้สึกเศร้า วิตกกังวล หรือไม่มั่นใจจะสะท้อนผ่านภาพที่วาดออกมาเป็นภาพที่ยุ่งเหยิง สีทึม หรือเต็มไปด้วยภาพน่ากลัว

2. สีสันบอกถึงบางส่วนของบุคลิกภาพ

เด็กแต่ละคนมักมีสีที่ชื่นชอบเมื่อลงมือวาดภาพ ซึ่งสีเหล่านี้สามารถสะท้อนถึงบุคลิกภาพและสภาวะจิตใจของเด็กได้บางส่วน ตามที่ผู้เชี่ยวชาญทางจิตวิทยาได้กล่าวไว้

• เด็กที่เลือกสีแดงมักเป็นคนกระตือรือร้น ร่าเริง
• เด็กที่เลือกสีฟ้ามักจะเป็นคนสงบ ใจเย็น และคิดลึก
• เด็กที่ใช้สีดำ เทา หรือโทนสีมืดอาจกำลังมีอารมณ์แง่ลบ กังวล หรือกลัว

3. ภาพวาดสะท้อนความคิดลึกๆ

เด็กมักวาดสิ่งที่คิดในใจ บางครั้งอาจเป็นคนที่พวกเขารัก สิ่งที่พวกเขาปรารถนา หรือสิ่งที่ทำให้พวกเขากังวล เช่น ของเล่นที่อยากได้แต่ยังไม่ได้ซื้อ เพื่อนที่ทำร้ายจิตใจ หรือแม้แต่ความรู้สึกโดดเดี่ยว ซึ่งทั้งหมดนี้อาจถูก "แสดงออก" ผ่านภาพวาดที่เฉพาะเจาะจง

ไม่ใช่ทุกภาพที่แปลกประหลาดจะเป็นสัญญาณที่ไม่ดี แต่หากพ่อแม่เห็นลูกวาดภาพซ้ำๆ ด้วยธีมเดิม หรือใช้ภาพแปลกๆ สีทึมๆ ควรใส่ใจและไม่มองข้าม เพราะอาจเป็นการส่งสัญญาณเงียบๆ ที่เด็กต้องการให้ผู้ใหญ่รับรู้ เพราะบางครั้งในโลกที่ยังไม่สามารถพูดออกมาได้ การวาดภาพคือวิธีที่ลูกกำลังตะโกนว่า "ฉันต้องการให้คุณฟัง"