ท่ามกลางข่าวคราวเรื่องการพบผู้ป่วยอาหารเป็นพิษจากการซื้ออาหารจากตลาดหรือร้านค้ามารับประทานอย่างต่อเนื่อง หลายคนมักพุ่งเป้าไปที่ความสะอาดของร้านหรือวัตถุดิบเป็นอันดับแรก แต่ นพ.หวัง จวิ้นผิง แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู จากไต้หวัน ได้ออกมาเตือนถึง "5 พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน" ของผู้บริโภคเอง ที่อาจเปลี่ยนอาหารมื้ออร่อยให้กลายเป็นยาพิษโดยไม่รู้ตัว

นพ.หวัง ระบุว่าความเสี่ยงเริ่มสะสมทันทีที่อาหารได้รับความร้อนลดลงจนเข้าสู่ "ช่วงอุณหภูมิอันตราย" (7°C - 60°C) ซึ่งเป็นช่วงที่แบคทีเรียส่วนใหญ่ เช่น แซลโมเนลลา สามารถเจริญเติบโตและแบ่งตัวได้ทุกๆ 20 นาที

"หากวางอาหารทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้องเพียง 1 ชั่วโมง เชื้อโรคจะเพิ่มขึ้นประมาณ 8 เท่า และหากทิ้งไว้ 2 ชั่วโมง เชื้อจะพุ่งสูงถึง 64 เท่า" ซึ่งปริมาณเชื้อเพียงพอที่จะทำให้เกิดอาการผิดปกติต่อระบบทางเดินอาหารได้ทันที

5 พฤติกรรมเสี่ยงที่คนส่วนใหญ่ทำจนชิน

จากการวิเคราะห์ของ นพ.หวัง พบว่ามี 5 นิสัยอันตรายที่ควรเร่งปรับเปลี่ยนเพื่อความปลอดภัยของคนในครอบครัว ดังนี้

1. ซื้อมาแล้ววางทิ้งไว้ก่อน: หลายคนซื้อข้าวกล่องมาแล้วมักจะวางทิ้งไว้เพื่อไถมือถือหรือทำงานบ้านให้เสร็จ การปล่อยให้อาหารเย็นลงในอุณหภูมิห้องคือนำอาหารเข้าสู่ช่วงอุณหภูมิที่แบคทีเรียโปรดปรานที่สุด
2. ปิดฝาภาชนะมิดชิดขณะอาหารยังร้อน: การปิดฝากล่องหรือมัดถุงพลาสติกแน่นๆ จะทำให้เกิดความชื้นและอากาศไม่ถ่ายเท กลายเป็น "สวรรค์ของแบคทีเรีย" โดยเฉพาะเมนูที่มีน้ำหรือโปรตีนสูง
3. รอให้อาหารเย็นสนิทก่อนเข้าตู้เย็น: เป็นความเชื่อผิดๆ ที่ว่าของร้อนจะทำตู้เย็นเสีย แพทย์ยืนยันว่าตู้เย็นสมัยใหม่มีระบบควบคุมอุณหภูมิที่ดี การนำอาหารเข้าตู้เย็นขณะยังอุ่น (แบ่งเป็นภาชนะเล็กๆ เพื่อระบายความร้อน) จะช่วยลดโอกาสที่เชื้อโรคจะแพร่พันธุ์ได้ดีกว่า
4. คิดว่า "เดี๋ยวเอามาอุ่นร้อนก็ไม่เป็นไร": นี่คือความเข้าใจที่อันตรายที่สุด เพราะแบคทีเรียบางชนิด เช่น สแตฟิโลค็อกคัส ออเรียส สามารถสร้างสารพิษที่ทนความร้อนได้ แม้จะนำไปเวฟหรือต้มใหม่ เชื้ออาจตายแต่สารพิษยังคงอยู่
5. ชะล่าใจเพราะอาการไม่เกิดทันที: อาการอาหารเป็นพิษมีระยะฟักตัวตั้งแต่ 6-48 ชั่วโมง หลายคนท้องเสียในวันรุ่งขึ้นจึงมักไม่คิดว่าเป็นเพราะอาหารถุงที่ซื้อมาเมื่อวาน ทำให้ละเลยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเดิมๆ

คำแนะนำเพื่อความปลอดภัย

นพ.หวัง จวิ้นผิง แนะนำว่าหากซื้ออาหารมาแล้วยังไม่รับประทานทันที ควรเปิดฝาภาชนะออกเล็กน้อยเพื่อให้ไอร้อนระบายออกมา ไม่ให้อาหารแช่อยู่ในอุณหภูมิ 30-50 องศาเซลเซียสนานเกินไป นอกจากอาการปวดท้อง ท้องเสีย หรืออาเจียนแล้ว อาหารเป็นพิษที่รุนแรงยังอาจส่งผลให้ร่างกายอ่อนแรงขาดน้ำ และสูญเสียสมดุลเกลือแร่ในกระแสเลือดได้

ความปลอดภัยของอาหารไม่ได้จบลงที่หน้าร้าน แต่อยู่ที่การตัดสินใจในทุกขั้นตอนหลังจากที่คุณรับอาหารถุงนั้นมาไว้ในมือ ความเสี่ยงไม่ได้มาจากอาหารที่แปลกประหลาด แต่มาจากขั้นตอนปกติในชีวิตประจำวันที่เราทำจนเป็นนิสัยนั่นเอง