สะดุ้งตื่นตี 3 บ่อยๆ เกิดจากอะไร? หมอเฉลย “กลไกลับของร่างกาย” หลายคนเป็นอยู่แต่อาจไม่รู้ตัว 

ปัญหาการสะดุ้งตื่นขึ้นมากลางดึก โดยเฉพาะในช่วงเวลาประมาณตี 1 ถึงตี 3 แล้วไม่สามารถข่มตาหลับต่อได้ เป็นความผิดปกติของการนอนที่พบได้บ่อย ดร. ไมเคิล เจ. บรูส (Dr. Michael J. Breus) นักจิตวิทยาคลินิกและผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การนอนหลับ เจ้าของฉายา "Sleep Doctor" ได้ออกมาอธิบายถึงกลไกทางชีวภาพที่อาจเป็นสาเหตุของปรากฏการณ์นี้

ดร. บรูส ระบุว่าการตื่นขึ้นมาในช่วงเวลานี้อาจมีสาเหตุมาจาก "ธรรมชาติของร่างกาย" โดยอธิบายว่าอุณหภูมิแกนกลางของร่างกายคนเราจะค่อยๆ สูงขึ้นจนถึงจุดสูงสุดในช่วงเวลาประมาณ 22.30 น. หลังจากนั้นอุณหภูมิจะเริ่มลดต่ำลง ซึ่งการลดลงของอุณหภูมินี้เองที่เป็นสัญญาณส่งไปยังสมองให้หลั่งฮอร์โมน เมลาโทนิน (Melatonin) เพื่อช่วยในการนอนหลับ

กลไกอุณหภูมิร่างกายกับการตื่นกลางดึก

อุณหภูมิแกนกลางจะยังคงลดต่ำลงเรื่อยๆ ในขณะที่เราหลับ แต่เมื่อถึงจุดหนึ่ง ร่างกายจำเป็นต้องเริ่มสร้างความร้อนขึ้นมาใหม่เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดสภาวะอุณหภูมิกายต่ำเกินไป (Hypothermia) ซึ่งกระบวนการนี้มักจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาระหว่างตี 1 ถึงตี 3

“มนุษย์ทุกคนบนโลกใบนี้มีการตื่นตัวในช่วงเวลานี้กันทั้งนั้น” ดร. บรูส กล่าวเสริม อย่างไรก็ตาม สำหรับคนส่วนใหญ่ที่มีคุณภาพการนอนปกติ พวกเขาจะเพียงแค่พลิกตัวแล้วหลับต่อได้ทันทีโดยไม่รู้ตัว แต่หากใครที่ตื่นขึ้นมาแล้วรู้สึกตัวเต็มที่จนไม่สามารถนอนต่อได้ นั่นอาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่เรียกว่า โรคนอนไม่หลับ (Insomnia)

สัญญาณของโรคนอนไม่หลับและแนวทางแก้ไข

ข้อมูลจาก บริการสาธารณสุขแห่งชาติของอังกฤษ (NHS) ระบุว่าโรคนอนไม่หลับคือสภาวะที่คุณมีปัญหาเกี่ยวกับการนอนหลับอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งโดยปกติจะดีขึ้นได้ด้วยการปรับเปลี่ยนนิสัยการนอน โดยสัญญาณเตือนประกอบด้วย:

• ตื่นขึ้นมากลางดึกหลายครั้ง
• ใช้เวลานานกว่าจะข่มตาหลับได้
• ตื่นเช้าเกินไปกว่าปกติ
• ยังคงรู้สึกเหนื่อยล้าแม้จะเพิ่งตื่นนอน

สาเหตุทั่วไปที่ทำให้นอนไม่หลับอาจมาจากความเครียด เสียงรบกวน เตียงนอนที่ไม่สบาย การทำงานเป็นกะ การดื่มแอลกอฮอล์ หรือแม้แต่อุณหภูมิในห้องนอนที่ร้อนหรือเย็นเกินไป

ทางด้าน NHS แนะนำว่าหากปัญหาการนอนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง ซึ่งในบางกรณีอาจมีการใช้การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม (CBT) เพื่อช่วยปรับเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมที่ขัดขวางการนอนหลับ หรืออาจมีการส่งตัวไปยังคลินิกเฉพาะทางด้านการนอนหลับหากสงสัยว่ามีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnoea) ร่วมด้วย