ผู้เชี่ยวชาญวัย 95 ปี ผู้ศึกษาด้านมะเร็งมากว่า 60 ปี เตือน ถ้าไม่อยากให้มะเร็งมาเคาะประตูบ้าน ต้องหลีกเลี่ยง 4 สิ่งนี้ให้เด็ดขาด

เคล็ดลับที่กลั่นกรองจากประสบการณ์หลายสิบปีของศาสตราจารย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็งชั้นนำของจีน อาจช่วยให้เราห่างไกลจากโรคร้ายนี้ได้ตั้งแต่วันนี้

นับตั้งแต่เริ่มต้นเส้นทางสายแพทย์ในปี 1951 ศาสตราจารย์ซุน เยี่ยน สมาชิกสถาบันวิศวกรรมแห่งชาติจีน แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็ง และผู้อำนวยการศูนย์วิจัยทางคลินิกด้านยาใหม่แห่งชาติ ภายใต้ศูนย์มะเร็งแห่งชาติจีน (NCC) ได้อุทิศเวลากว่า 60 ปีเพื่อมุ่งมั่นหาหนทางต่อสู้กับโรคมะเร็ง

แม้ปัจจุบันจะมีอายุถึง 95 ปี แต่เขายังคงมีสุขภาพแข็งแรงและจิตใจแจ่มใสอยู่เสมอ ในฐานะแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็ง ศาสตราจารย์ซุน เยี่ยน เคยแบ่งปันเคล็ดลับการป้องกันมะเร็งต่อสาธารณชนหลายครั้ง และในความเป็นจริง หลักการเหล่านั้นก็ไม่ใช่เรื่องยากอย่างที่เราคิด

สิ่งสำคัญคือการใช้ชีวิตอย่างมีวินัยและใส่ใจสุขภาพ ซึ่งเขาเชื่อว่าเป็น "เกราะป้องกัน" ที่ดีที่สุดจากโรคมะเร็ง โดยมี 4 สิ่งที่เขาหลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด ได้แก่:

1. หลีกเลี่ยงอาหารมัน ของทอด และอาหารแปรรูป

ศาสตราจารย์ซุน เยี่ยน ยึดหลักง่าย ๆ ในการกิน คือ "กินแค่พออิ่ม 70%" รู้สึกอิ่มพอดีเมื่อไร เขาจะวางตะเกียบและลุกจากโต๊ะทันที เขายังหลีกเลี่ยงไขมันสัตว์ เนื้อแดง และอาหารทอดทุกชนิด เพราะล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่เพิ่มโอกาสเป็นมะเร็ง โดยเฉพาะมะเร็งในระบบทางเดินอาหาร

จากรายงานของศูนย์มะเร็งแห่งชาติจีน พบว่า การขาดผักผลไม้ในมื้ออาหาร เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของมะเร็งในจีน คิดเป็น 15.6% ของ 23 ปัจจัยเสี่ยงหลัก ซึ่งสูงกว่าการสูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์เสียอีก

อาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพคือ “เชื้อเพลิง” ที่กระตุ้นเซลล์มะเร็งให้งอกงาม องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้เนื้อแปรรูป เช่น ไส้กรอก เบคอน และแฮม อยู่ในกลุ่ม 1 ซึ่งเป็นกลุ่มสารก่อมะเร็งระดับสูง โดยระบุว่า การกินอาหารเหล่านี้เป็นประจำจะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงถึง 18%

เนื้อแดง เช่น เนื้อวัวหรือเนื้อแกะ ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยเสี่ยง หากรับประทานมากหรือต่อเนื่อง อาจทำให้อายุสั้นลงและเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ โดยเฉพาะเมื่อนำไปทอดหรือนำมาย่าง จะยิ่งเพิ่มสารก่อมะเร็งให้สูงขึ้นไปอีก

ทางเลือกที่ปลอดภัยและทำได้ง่ายคือ: ลดเนื้อแดงและของมัน เลี่ยงอาหารทอด และเพิ่มผักผลไม้ในแต่ละวันให้มากขึ้น

ตามคำแนะนำด้านโภชนาการของประเทศจีน ควรบริโภคผัก 300–500 กรัม และผลไม้สด 200–350 กรัมต่อวัน ควบคู่กับเนื้อสัตว์ในปริมาณพอเหมาะ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารครบถ้วนและลดความเสี่ยงต่อโรคมะเร็ง

2. ไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มแอลกอฮอล์

ศาสตราจารย์ซุน เยี่ยน เคยเรียกร้องต่อสาธารณชนหลายครั้งว่า ควรควบคุมบุหรี่อย่างเข้มงวดไม่ต่างจากการควบคุมการดื่มแล้วขับ เขาเล่าว่ามีผู้ป่วยโรคมะเร็งจำนวนมากสามารถเลิกบุหรี่ได้เพราะเชื่อในคำแนะนำของเขา แต่หากพวกเขาเลิกได้เร็วกว่านั้น ก็อาจไม่ต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลเลย

ควันบุหรี่มีสารเคมีมากกว่า 7,000 ชนิด ในจำนวนนี้อย่างน้อย 69 ชนิดเป็นสารก่อมะเร็ง เช่น นิโคติน น้ำมันดิน (Tar) และไนโตรซามีน ยิ่งสูบนาน สูบมาก ผลกระทบต่อร่างกายก็ยิ่งรุนแรง

จากรายงาน “ผลกระทบของบุหรี่ในจีน ปี 2020” พบว่า มีผู้เสียชีวิตจากการสูบบุหรี่ปีละกว่า 1 ล้านคน ซึ่งมากกว่าผู้เสียชีวิตจากเอดส์ วัณโรค อุบัติเหตุ และการฆ่าตัวตายรวมกัน

แอลกอฮอล์ก็เป็นสารก่อมะเร็งในกลุ่ม 1 เช่นกัน นั่นคือ เป็นที่ยืนยันแล้วว่าสามารถทำให้เกิดมะเร็งในมนุษย์ได้ หนึ่งในทุก ๆ 18 รายของผู้ป่วยมะเร็ง มีสาเหตุเกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ว่าจะเป็นมะเร็งในช่องปาก ลำคอ ตับ หรือกระเพาะอาหารก็ตาม

3. หลีกเลี่ยงการติดเชื้อที่เป็นสาเหตุของมะเร็ง

มะเร็งหลายชนิดไม่ได้เกิดจากกรรมพันธุ์หรือวิถีชีวิตเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากเชื้อโรคที่สามารถแพร่กระจายได้ ในปี 2018 รายงานจากวารสาร The Lancet Global Health ระบุว่า มีผู้ป่วยมะเร็งใหม่ทั่วโลกประมาณ 2.2 ล้านราย เกิดจากการติดเชื้อ คิดเป็นร้อยละ 13 ของผู้ป่วยทั้งหมด

เชื้อโรคสำคัญที่ต้องระวังมี 4 ชนิด ได้แก่

• ไวรัส HPV : เกี่ยวข้องกับมะเร็งปากมดลูกกว่า 90% ติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์หรือสัมผัสโดยตรง
• ไวรัสตับอักเสบบี (HBV) : ก่อให้เกิดมะเร็งตับผ่านกระบวนการอักเสบและตับแข็ง ติดต่อผ่านเลือด เพศสัมพันธ์ หรือแม่สู่ลูก
• ไวรัส Epstein–Barr (EBV) : ก่อมะเร็งบริเวณโพรงหลังจมูก ติดต่อผ่านน้ำลาย
• แบคทีเรีย Helicobacter pylori (HP) : เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหาร 2–6 เท่า ติดต่อผ่านทางปากและอุจจาระ การใช้ช้อนส้อมร่วมกัน หรือไม่ล้างมือหลังเข้าห้องน้ำเป็นสาเหตุของการติดเชื้อได้ง่าย

มะเร็งไม่สามารถติดต่อกันได้โดยตรง แต่เชื้อที่ก่อมะเร็งสามารถแพร่ได้ ดังนั้นศาสตราจารย์ซุน เยี่ยน จึงเน้นย้ำให้ทุกคนดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล รับประทานอาหารสุก ดื่มน้ำสะอาด และฉีดวัคซีนครบถ้วน เช่น วัคซีน HPV เพื่อป้องกันการติดเชื้อและลดความเสี่ยงมะเร็ง

4. อย่าปล่อยให้ตัวเองจมอยู่กับความคิดลบ

“อย่าโกรธ อย่ายึดติด และอย่าหมกมุ่นอยู่กับความคิดซ้ำๆ จงเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตอย่างไร้กังวลบ้าง” นี่คือคำแนะนำจากศาสตราจารย์ซุน เยี่ยน ในการรับมือกับความเครียดในยุคสมัยนี้

ท่านบอกว่าตัวเองเป็นคน “ไร้กังวล” เพราะแทบไม่เคยโกรธหรือเศร้าเสียใจจริงจัง ในทางตรงกันข้าม ผู้ป่วยมะเร็งหลายรายที่ท่านพบมักมีจุดร่วมคือความเครียดเรื้อรัง ความซึมเศร้า และความท้อแท้

ความกดดันทางจิตใจที่สะสมเป็นเวลานานทำให้ร่างกายเกิดภาวะเครียดเรื้อรัง ส่งผลให้ภูมิคุ้มกันลดลง และเปิดโอกาสให้เซลล์มะเร็งเจริญเติบโต

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ความรู้สึกลบ เช่น โกรธ เศร้า หรือท้อแท้ หากเก็บกดไว้โดยไม่ปลดปล่อย จะก่อให้เกิดความเสียหายลึกซึ้งต่อร่างกาย