ใบมะระขี้นก (ใบมะระเถา) มีสรรพคุณช่วยลดความร้อนในร่างกาย ขับพิษ ชำระล้างร่างกาย และถูกนำมาใช้ในตำรับยาพื้นบ้านเพื่อรักษาโรคทั่วไปหลายชนิด

ใบมะระขี้นกยังมีชื่อเรียกอื่นว่า “มะระขน” เป็นใบของต้นมะระเถา (มะระเลื้อย มะระสามสี ฯลฯ) ใบมีสีเขียวด้านบน และสีม่วงด้านล่าง มีขนละเอียดปกคลุม ตามตำรายาแผนโบราณ ใบมะระมีสรรพคุณช่วยชำระล้างร่างกาย ขับพิษ ลดความร้อน ต้านการอักเสบ ลดอาการบวมปวด กระตุ้นระบบย่อยอาหาร ช่วยการไหลเวียนโลหิต และรักษาอาการไอ

ตามหลักวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ ใบมะระมีสารสำคัญที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพมากมาย อุดมไปด้วยเบต้าแคโรทีน วิตามินซี และกรดอะมิโนสำคัญ เช่น อาร์จินีน ซิสทีน ทริปโตแฟน ไทโรซีน ไลซีน เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีสารอัลคาลอยด์ที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูง และสารซัลเฟอร์ชนิด dimethyl disulphide ซึ่งมีคุณสมบัติคล้ายยาปฏิชีวนะ

สรรพคุณของใบมะระขี้นก

บรรเทาอาการปวดกระเพาะอาหาร
ตามตำรายาแผนโบราณ ใบมะระมีฤทธิ์เย็น ช่วยต้านเชื้อแบคทีเรีย ลดอาการปวดและขับพิษในกระเพาะอาหาร ใช้ใบมะระสดประมาณ 30 กรัม บดกับน้ำสะอาด 1 แก้ว คั้นเอาแต่น้ำดื่ม วันละ 1 ครั้ง จะช่วยลดอาการปวดกระเพาะ

บรรเทาอาการปวดข้อและกระดูก
สามารถนำใบมะระมาต้มดื่มแทนน้ำ หรือบดใบสดผสมแอลกอฮอล์เล็กน้อย แล้วชงกับน้ำร้อนดื่มเหมือนชา ช่วยบรรเทาอาการปวดข้อจากภาวะกระดูกเสื่อม กระดูกพรุน หรือกระดูกงอก

แก้ปวดท้อง
ใช้ใบมะระสด 20–30 กรัม ล้างให้สะอาด รับประทานสด หรือบดคั้นน้ำดื่ม ทำต่อเนื่องหลายวันจะเห็นผล

รักษาอาการท้องเสียจากความร้อนในร่างกาย
อาการ ได้แก่ กระหายน้ำมาก ปัสสาวะสีเหลือง อุจจาระมีกลิ่นแรง ปวดบิดท้อง มีลมในท้อง และทวารหนักแสบร้อน
ใช้ใบมะระ 16 กรัม ดอกหว้า 8 กรัม ต้มกับน้ำ 500 มล. เคี่ยวให้เหลือ 200 มล. แบ่งดื่มวันละ 2 ครั้ง

รักษาอาการหวัด
ใช้ใบมะระสดประมาณ 25 ใบ นึ่งให้สุกแล้วรับประทาน หรือกินสดก็ช่วยบรรเทาอาการหวัดได้

แก้ปัสสาวะขัดจากนิ่วในไต
ผู้ที่เป็นนิ่วอาจมีอาการปัสสาวะขัด ปัสสาวะบ่อย ใช้ใบมะระ 100 กรัม ต้มดื่มวันละ 2–3 ครั้ง จะช่วยให้ปัสสาวะคล่องขึ้น

แก้อาการท้องอืด อาหารไม่ย่อย
ใช้ใบมะระสดหนึ่งกำมือ ล้างสะอาด กินเป็นผักกับอาหาร หรือบดคั้นน้ำดื่มวันละหลายครั้ง จะช่วยลดอาการแน่นท้อง

รักษาโรคไอกรน
ใช้ใบมะระและชะเอมเทศ อย่างละ 150 กรัม หญ้าตีนกา รากมะนาว ใบบัวบก และสมุนไพรอื่น ๆ อย่างละ 250 กรัม เปลือกส้ม 100 กรัม ขิงสด 50 กรัม ต้มกับน้ำ 6 ลิตร เคี่ยวให้เหลือประมาณ 1 ลิตร ดื่มวันละ 3 ครั้ง ช่วยบรรเทาอาการไอกรน

ช่วยกระตุ้นน้ำนมสำหรับคุณแม่หลังคลอด
หลังคลอดอาจมีปัญหาน้ำนมอุดตันหรือมาน้ำนมน้อย ใช้ใบมะระหนึ่งกำมือผสมแป้งข้าวเหนียวให้เป็นเนื้อข้น จากนั้นนำไปผัดให้ร้อน แล้วนำมาประคบบริเวณเต้านม ช่วยกระตุ้นการไหลของน้ำนมได้ดี