หลายคนมีพฤติกรรมหุงข้าวครั้งเดียวแล้วปล่อยทิ้งไว้ในหม้อหุงข้าวข้ามคืน เพราะคิดว่ายังอุ่นอยู่และสามารถกินต่อได้ในวันรุ่งขึ้นโดยไม่เป็นอันตราย บางบ้านถึงกับเก็บไว้ทั้งวันแล้วค่อยนำมากินซ้ำโดยไม่ได้อุ่นใหม่อย่างถูกวิธี แต่ในความเป็นจริง ผู้เชี่ยวชาญด้านอาหารและสุขอนามัยเตือนว่า “ข้าวสุก” เป็นอาหารที่เสียง่ายกว่าที่คิด และหากเก็บไม่ถูกวิธี อาจกลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียที่เป็นอันตรายต่อร่างกายได้โดยไม่รู้ตัว

สาเหตุสำคัญมาจากข้าวสุกมีความชื้นสูง ซึ่งเหมาะต่อการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะเชื้อ Bacillus cereus ที่มักพบในข้าวและธัญพืช เชื้อนี้สามารถสร้างสารพิษได้แม้ข้าวจะถูกอุ่นซ้ำอีกครั้งก็ตาม หากปล่อยข้าวไว้ในอุณหภูมิห้องนานหลายชั่วโมง หรือหม้อหุงข้าวไม่ได้อยู่ในโหมดอุ่นที่มีอุณหภูมิเหมาะสม เชื้อแบคทีเรียก็อาจเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว และทำให้เกิดอาการอาหารเป็นพิษ เช่น ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียได้

อย่างไรก็ตาม ข้าวที่ทิ้งไว้ในหม้อหุงข้าวข้ามคืนไม่ได้หมายความว่าจะกินไม่ได้เสมอไป หากหม้อหุงข้าวยังคงอยู่ในโหมดอุ่นตลอดทั้งคืน และอุณหภูมิสูงพอที่จะยับยั้งการเติบโตของเชื้อโรค ก็อาจยังสามารถรับประทานได้ แต่รสชาติและคุณภาพของข้าวมักเปลี่ยนไป ข้าวจะแห้ง แข็ง หรือมีกลิ่นไม่สดใหม่เหมือนตอนหุงเสร็จใหม่ ๆ นอกจากนี้ หม้อหุงข้าวบางรุ่นอาจรักษาอุณหภูมิได้ไม่สม่ำเสมอ ทำให้เกิดจุดที่เย็นเกินไปจนแบคทีเรียสามารถเติบโตได้ ดังนั้นจึงไม่ควรเสี่ยงหากสังเกตว่าข้าวเริ่มมีกลิ่นแปลก สีเปลี่ยน หรือมีลักษณะผิดปกติ

วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือ หากกินข้าวไม่หมด ควรตักออกจากหม้อหุงข้าวแล้วเก็บใส่ภาชนะสะอาด ปิดฝาให้สนิท จากนั้นนำเข้าตู้เย็นภายใน 1-2 ชั่วโมงหลังหุงเสร็จ เมื่อต้องการกินอีกครั้ง ควรอุ่นให้ร้อนทั่วถึงก่อนเสมอ เพราะจะช่วยลดความเสี่ยงจากเชื้อโรคได้มากกว่าการปล่อยค้างไว้ในหม้อทั้งคืน นอกจากนี้ ไม่ควรอุ่นข้าวซ้ำหลายรอบ เพราะยิ่งอุ่นและปล่อยเย็นสลับกันหลายครั้ง ก็ยิ่งเพิ่มโอกาสให้แบคทีเรียเจริญเติบโตได้ง่ายขึ้น

หลายคนอาจคิดว่าแค่ “ดมดูแล้วไม่บูด” ก็น่าจะกินได้ แต่ความจริงแล้วแบคทีเรียบางชนิดไม่ทำให้เกิดกลิ่นผิดปกติทันที จึงไม่สามารถใช้แค่กลิ่นหรือรสชาติในการตัดสินความปลอดภัยของอาหารได้ โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หากกินอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรคเข้าไป อาจมีอาการรุนแรงมากกว่าคนทั่วไป ดังนั้น แม้การเก็บข้าวไว้ในหม้อหุงข้าวข้ามคืนจะดูสะดวก แต่หากต้องเลือกระหว่างความสะดวกกับความปลอดภัย การเก็บรักษาอาหารอย่างถูกวิธีถือเป็นทางเลือกที่ดีกว่าสำหรับสุขภาพในระยะยาว