พืชหัวที่คุ้นเคยชนิดนี้กำลังได้รับความนิยมและถูกเปรียบว่าเป็น “โสมขาว” เนื่องจากอุดมไปด้วยสารอาหารและมีประโยชน์ต่อสุขภาพมากมาย ไม่เพียงหาง่ายและรับประทานง่าย แต่ยังช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้ร่างกายจากภายใน เหมาะสำหรับการนำมารับประทานเป็นประจำในชีวิตประจำวัน

สกัด (葛根) หรือรากคุดซู

สกัด หรือที่รู้จักในชื่อ “เก๋อเกิน” (葛根) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Pueraria thomsonii จัดอยู่ในวงศ์ถั่ว Fabaceae ในการแพทย์แผนจีนและการแพทย์แผนตะวันออก ส่วนที่ใช้คือรากแห้งของต้นสกัด ซึ่งเป็นไม้เถาที่สามารถยาวได้ถึง 10 เมตร และมีหัวขนาดใหญ่ที่สะสมแป้งไว้เป็นจำนวนมาก

คนเวียดนามนิยมบริโภคสกัดมาช้านานในรูปแบบเครื่องดื่มคลายร้อนตามธรรมชาติ ช่วยให้ร่างกายสดชื่น โดยเฉพาะในช่วงอากาศร้อน ช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงถึงต้นฤดูใบไม้ผลิจะเป็นช่วงเก็บเกี่ยวราก จากนั้นนำมาหั่น ตากแห้ง หรือบดเป็นผงแป้งบริสุทธิ์เพื่อใช้ทั้งในอาหารและสมุนไพร

คุณค่าทางโภชนาการ

รากสดของสกัดมีแป้งประมาณ 12–15% และยังมีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพหลายชนิด เช่น ซาโปนิน และ Puerarin ซึ่งเป็นกลุ่มฟลาโวนอยด์ รวมถึงกรดอะมิโนบางชนิด เช่น แอสพาราจีน สารเหล่านี้ทำให้สกัดไม่ใช่เพียงอาหารธรรมดา แต่ยังเป็นสมุนไพรที่มีคุณค่าในทั้งแพทย์แผนโบราณและการแพทย์สมัยใหม่

ประโยชน์ต่อสุขภาพ

ช่วยคลายร้อนและขับสารที่ไม่พึงประสงค์ออกจากร่างกาย

จุดเด่นของสกัดคือช่วยให้ร่างกายรู้สึกเย็นสบาย บรรเทาอาการร้อนใน เช่น สิว ผดผื่น และแผลในปาก จึงเป็นเครื่องดื่มยอดนิยมในช่วงหน้าร้อนหรือหลังรับประทานอาหารรสจัด

ช่วยดูแลระบบหัวใจและหลอดเลือด

สาร Puerarin มีส่วนช่วยให้หลอดเลือดผ่อนคลาย ส่งเสริมการไหลเวียนเลือดไปยังหัวใจและสมอง การรับประทานอย่างเหมาะสมอาจช่วยสนับสนุนการควบคุมความดันโลหิตและดูแลสุขภาพหลอดเลือด

ช่วยให้ระบบประสาทผ่อนคลาย

เครื่องดื่มจากสกัดอุ่น ๆ อาจช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย ลดความตึงบริเวณคอและไหล่ และช่วยฟื้นความสดชื่นเมื่อรู้สึกเหนื่อยล้า

ช่วยดูแลสมดุลฮอร์โมนและสุขภาพผิว

สารไอโซฟลาโวนในสกัดมีโครงสร้างคล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจน จึงมักถูกนำมาใช้เพื่อช่วยดูแลสมดุลภายใน พร้อมทั้งมีสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยสนับสนุนสุขภาพผิวให้ดูสดใส

ช่วยลดอาการไม่สบายหลังดื่มแอลกอฮอล์

สกัดเป็นสมุนไพรที่นิยมใช้หลังการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะอาจช่วยให้ร่างกายจัดการกับสารเมตาบอไลต์จากแอลกอฮอล์ได้ดีขึ้น ทำให้อาการปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรือเวียนศีรษะลดลง

ดีต่อระบบทางเดินอาหาร

สกัดมีแป้งทนการย่อย (resistant starch) ซึ่งทำหน้าที่คล้ายพรีไบโอติก ช่วยส่งเสริมจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในลำไส้ และช่วยให้ระบบย่อยอาหารทำงานได้อย่างสมดุล

ข้อควรระวัง

ควรรับประทานสกัดในรูปแบบที่ผ่านความร้อนแล้ว โดยเฉพาะในเด็กเล็ก เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่ออาการปวดท้องหรือท้องเสีย และไม่ควรบริโภคมากเกินไป เพราะอาจทำให้รู้สึกแน่นท้องหรือไม่สบายท้องได้