ทำไมสุนัขชอบมาดมเป้ามนุษย์? ไขคำตอบตามหลักวิทยาศาสตร์ พฤติกรรมที่เจ้าของหมาควรรู้ พร้อมวิธีฝึก แก้ให้น้องหมาไม่ทำอีก

หลายคนที่เลี้ยงสุนัขอาจเคยเจอสถานการณ์ชวนเขิน เมื่อจู่ๆ น้องหมาเดินตรงเข้ามาดมบริเวณเป้าหรือจุดซ่อนเร้นของคน ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของเอง แขกที่มาเยี่ยมบ้าน หรือแม้แต่คนแปลกหน้า จนเกิดคำถามว่า ทำไมสุนัขถึงชอบทำแบบนี้ และกำลังพยายามสื่ออะไรหรือไม่

คำตอบคือ พฤติกรรมนี้เกี่ยวข้องกับ “การรับกลิ่น” ซึ่งเป็นประสาทสัมผัสที่สำคัญที่สุดของสุนัข และมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ชัดเจน ไม่ใช่เรื่องทะลึ่งหรือก้าวร้าวอย่างที่หลายคนเข้าใจ

สุนัขรับกลิ่นเก่งกว่ามนุษย์หลายพันเท่า

ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมสัตว์ระบุว่า สุนัขมีเซลล์รับกลิ่นมากกว่ามนุษย์หลายสิบเท่าถึงหลายร้อยเท่า และสมองส่วนประมวลผลกลิ่นก็พัฒนามากกว่าอย่างชัดเจน ทำให้สุนัขใช้กลิ่นเป็นเครื่องมือหลักในการเรียนรู้โลก รอบตัว

สำหรับมนุษย์ บริเวณรักแร้ เท้า และจุดซ่อนเร้น เป็นพื้นที่ที่มีต่อมเหงื่อชนิดอะโพไครน์ (Apocrine glands) ซึ่งปล่อยสารประกอบกลิ่นเฉพาะตัวออกมา สุนัขจึงสามารถรับกลิ่นเหล่านี้ได้ดีมาก

ทำไมต้องดม “เป้า” มากกว่าส่วนอื่น?

เหตุผลสำคัญคือ บริเวณดังกล่าวอยู่ใกล้ระดับจมูกของสุนัขพอดี โดยเฉพาะสุนัขขนาดกลางและขนาดใหญ่ อีกทั้งเป็นจุดที่มีกลิ่นเข้มข้นกว่าส่วนอื่น จึงเหมือนเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญสำหรับน้องหมา

ในมุมของสุนัข การดมบริเวณนี้ไม่ต่างจากการอ่านประวัติย่อของคนคนหนึ่ง เพราะพวกมันอาจรับรู้ได้ถึงข้อมูลบางอย่าง เช่น

• กลิ่นเฉพาะบุคคล
• อารมณ์หรือความเครียด
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
• เหงื่อหรือกลิ่นหลังออกกำลังกาย
• กลิ่นอาหารหรือสัตว์ตัวอื่นที่ติดมา

สุนัขรู้ได้ไหมว่าใครกำลังป่วย?

มีงานวิจัยหลายชิ้นพบว่า สุนัขสามารถตรวจจับการเปลี่ยนแปลงของกลิ่นร่างกายมนุษย์ได้ละเอียดมาก จนถูกฝึกให้ช่วยตรวจหาโรคบางชนิด เช่น เบาหวาน มะเร็งบางประเภท หรือภาวะชักในผู้ป่วยบางราย

ดังนั้น หากสุนัขสนใจกลิ่นของใครเป็นพิเศษ อาจเป็นเพียงเพราะร่างกายคนนั้นมีกลิ่นเปลี่ยนไป หรือแม้แต่เมื่อคนนั้นเพิ่งมีเพศสัมพันธุ์มา ทำให้มีกลิ่นบางอย่างที่เปลี่ยนไป สุนัขก็สามารถรับรู้ได้เช่นกัน ไม่ได้หมายความว่ากำลังมีโรคร้ายเสมอไป 

ทำไมบางคนโดนดมบ่อยกว่าคนอื่น?

หลายปัจจัยอาจทำให้สุนัขเข้าหามากเป็นพิเศษ เช่น

• เพิ่งออกกำลังกาย มีเหงื่อมาก
• กำลังมีประจำเดือน
• ตั้งครรภ์ หรือฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง
• เพิ่งมีสัตว์เลี้ยงตัวอื่นมาใกล้ชิด
• ใช้โลชั่น น้ำหอม หรือผลิตภัณฑ์ใหม่

กลิ่นที่เปลี่ยนไปเพียงเล็กน้อยสำหรับมนุษย์ อาจเด่นชัดมากสำหรับจมูกสุนัข 

ควรห้ามไหม ถ้าน้องหมาชอบดมคนอื่น

แม้เป็นพฤติกรรมธรรมชาติ แต่ก็อาจสร้างความอึดอัดให้คนอื่นได้ โดยเฉพาะในที่สาธารณะ เจ้าของควรฝึกคำสั่งพื้นฐาน เช่น “พอ” “มานี่” หรือ “นั่ง” เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ

หากสุนัขดมแบบตื่นเต้นมาก กระโดดใส่ หรือทำซ้ำไม่หยุด ควรฝึกการเข้าสังคมเพิ่มเติม เพื่อให้ควบคุมพฤติกรรมได้เหมาะสม

เมื่อไหร่ควรระวังเป็นพิเศษ?

หากสุนัขหมกมุ่นกับการดม เลีย หรือไล่ตามคนใดคนหนึ่งผิดปกติ ร่วมกับอาการเครียด วิตกกังวล หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไป อาจควรปรึกษาสัตวแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมสัตว์

แล้วควรทำยังไงดี?

ถ้าคุณรู้สึกอึดอัดหรือไม่สบายใจ สามารถฝึกและแก้พฤติกรรมได้

1. เบี่ยงเบนความสนใจ

• ใช้ของเล่น หรือขนมล่อให้สนใจอย่างอื่น
• เรียกชื่อหรือให้คำสั่งง่ายๆ เช่น “นั่ง”

2. ฝึกคำสั่งพื้นฐาน

• สอนคำว่า “ไม่” หรือ “พอ” อย่างสม่ำเสมอ
• เมื่อหมาหยุด ให้รางวัลทันที เพื่อให้เรียนรู้ว่าแบบนี้ถูกต้อง

3. ถอยออกอย่างสุภาพ

• ขยับตัวหรือก้าวถอยเล็กน้อย
• อย่าแสดงท่าทีตกใจแรงๆ เพราะอาจทำให้หมาตื่นเต้นกว่าเดิม

4. อย่าเผลอให้รางวัลโดยไม่รู้ตัว

• เช่น หัวเราะ ลูบหัว หรือสนใจมันตอนกำลังดม
• เพราะหมาจะเข้าใจว่านี่คือพฤติกรรมที่ทำแล้วได้ผลตอบรับ

กรณีที่ควรระวัง

• หากหมาดมแบบหมกมุ่นผิดปกติ หรือดมเฉพาะบางคนซ้ำๆ
• อาจเกี่ยวกับกลิ่นเหงื่อ ฮอร์โมน หรือปัญหาสุขภาพบางอยาง

สรุป ทำไมสุนัขชอบมาดมเป้ามนุษย์

เพราะสุนัขใช้กลิ่นเป็นภาษาหลักในการทำความรู้จักโลก และบริเวณดังกล่าวเป็นจุดที่มีกลิ่นเฉพาะตัวชัดเจนที่สุดแห่งหนึ่ง จึงไม่ใช่พฤติกรรมลามกหรือก้าวร้าว แต่เป็นการ “เก็บข้อมูล” ตามธรรมชาติของน้องหมานั่นเอง

หากเข้าใจเหตุผลนี้ เจ้าของก็จะรับมือได้อย่างเหมาะสม ทั้งเคารพธรรมชาติของสัตว์เลี้ยง และดูแลมารยาทเมื่อต้องอยู่ร่วมกับผู้อื่น