พฤติกรรมที่ดูเหมือนไม่อันตรายอย่างการใช้ถุงพลาสติกใส่อาหารร้อน กำลังถูกผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า อาจส่งผลเสียร้ายแรงต่อสุขภาพ หากทำต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี

เมื่อไม่นานมานี้ แพทย์ด้านโภชนาการ หลิวป๋อเหริน จากไต้หวัน ประเทศจีน ได้เปิดเผยกรณีของผู้ป่วยชายรายหนึ่งที่ป่วยเป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลือง ซึ่งได้รับความสนใจจากวงการแพทย์อย่างมาก ระหว่างการรักษา ผู้ป่วยได้รับการตรวจสารพิษจากสิ่งแวดล้อมเพิ่มเติม ผลตรวจพบว่าระดับสารเมตาบอไลต์ของสารเพิ่มความยืดหยุ่นในพลาสติกภายในร่างกายสูงผิดปกติ โดยเฉพาะค่า MnBP และ MEHP (สารเมตาบอไลต์ของ DEHP) ที่สูงเกินระดับปลอดภัยอย่างมาก

เมื่อสอบถามถึงสาเหตุ ครอบครัวเปิดเผยว่า ชายคนนี้มีพฤติกรรมต่อเนื่องมาหลายปี คือมักใช้ถุงพลาสติกใส่อาหารร้อนโดยตรง เช่น ซุป บะหมี่ อาหารตุ๋น หรือข้าวกล่อง แม้จะมีคนเตือนหลายครั้ง เขาก็ไม่ยอมเปลี่ยนพฤติกรรม

อันตรายจากการใช้พลาสติกผิดวิธี

แพทย์หลิวอธิบายว่า สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่ตัววัสดุพลาสติกเอง แต่เป็นวิธีการใช้งานที่ไม่ถูกต้อง เมื่อพลาสติกสัมผัสกับอุณหภูมิสูง น้ำมัน หรืออาหารที่มีความเป็นกรด สารเพิ่มความยืดหยุ่นในกลุ่ม phthalates เช่น DEHP, DBP และ DINP สามารถปนเปื้อนเข้าสู่อาหารได้ง่าย

“หลายคนคิดว่า ถ้าไม่ได้กินพลาสติก ก็จะไม่ได้รับสารพิษจากพลาสติก แต่จริง ๆ แล้วสารเหล่านี้ไม่ได้ยึดติดอยู่กับวัสดุอย่างถาวร และสามารถปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อมได้ โดยเฉพาะเมื่อเจอกับความร้อนสูง” แพทย์กล่าว

พฤติกรรมที่พบได้ทั่วไป เช่น ใส่ซุปร้อนในถุงพลาสติก อุ่นอาหารในกล่องพลาสติก ใช้พลาสติกแรปสัมผัสอาหารร้อนโดยตรง หรือดื่มเครื่องดื่มร้อนผ่านฝาพลาสติก ล้วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการได้รับสารเคมีอันตราย

เกี่ยวกับความเสี่ยงของโรคมะเร็ง แพทย์หลิวย้ำว่า ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันความสัมพันธ์โดยตรงระหว่างสารเพิ่มความยืดหยุ่นกับมะเร็งต่อมน้ำเหลือง อย่างไรก็ตาม งานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่า การได้รับสารเหล่านี้ในระยะยาว อาจทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง ภาวะเครียดออกซิเดชัน ความผิดปกติของฮอร์โมน และภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับการก่อตัวและการเติบโตของเนื้องอก

นิสัยเล็ก ๆ แต่ผลกระทบใหญ่

นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยบางส่วนที่พบความเชื่อมโยงระหว่างการสัมผัส phthalates กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของโรคในระบบน้ำเหลือง โดย DEHP ถูกจัดโดยองค์กรระหว่างประเทศบางแห่งให้อยู่ในกลุ่มสารที่อาจก่อมะเร็งได้

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ผลกระทบจากปัจจัยเหล่านี้มักไม่แสดงออกทันที แต่จะสะสมไปเรื่อย ๆ ตามกาลเวลา คล้ายกับการนอนดึก สูบบุหรี่ หรือกินอาหารมันจัด พฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำซ้ำทุกวัน อาจค่อย ๆ ทำลายร่างกายในระยะยาวโดยไม่รู้ตัว

ในยุคที่ผู้คนใช้ชีวิตเร่งรีบ การใช้ถุงพลาสติกหรือกล่องพลาสติกใส่อาหารร้อนและเครื่องดื่มแบบซื้อกลับบ้านเป็นเรื่องปกติ แต่สิ่งเหล่านี้ก็อาจเป็นแหล่งสะสมของสารรบกวนฮอร์โมนที่หลายคนมองข้าม

เพื่อลดความเสี่ยง ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า:

• หลีกเลี่ยงการใช้พลาสติกกับอาหารร้อน: ลดการใส่อาหารร้อนในถุงหรือกล่องพลาสติก และเปลี่ยนมาใช้วัสดุที่ปลอดภัยกว่า เช่น แก้ว สเตนเลส หรือเซรามิก
• ไม่อุ่นอาหารในภาชนะพลาสติก: ห้ามนำกล่องพลาสติกเข้าไมโครเวฟ และหลีกเลี่ยงไม่ให้พลาสติกแรปสัมผัสอาหารร้อนโดยตรง
• ปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต: หลีกเลี่ยงการใช้ฝาพลาสติกกับเครื่องดื่มร้อน และไม่วางขวดพลาสติกไว้ในที่อุณหภูมิสูง
• รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ: เพิ่มอาหารสด ผัก และอาหารที่มีไฟเบอร์สูง เพื่อช่วยให้ร่างกายขับสารพิษบางส่วนออกได้

“สิ่งสำคัญไม่ใช่การเลิกใช้พลาสติกทั้งหมด แต่คือการใช้อย่างถูกวิธี และลดพฤติกรรมที่อาจเป็นอันตราย แม้จะเป็นการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ในแต่ละวัน ก็สามารถสร้างความแตกต่างต่อสุขภาพในระยะยาวได้” แพทย์หลิวกล่าวทิ้งท้าย