ไข่เป็นอาหารที่คุ้นเคย อุดมไปด้วยสารอาหาร และดีต่อสุขภาพมาก อย่างไรก็ตาม มีไข่บางประเภทที่เราควรหลีกเลี่ยงให้ไกลที่สุด

กล่าวได้ว่าไข่เป็นหนึ่งในอาหารที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก เพราะไข่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง อุดมด้วยวิตามิน แร่ธาตุ กรดอะมิโน และยังสามารถนำไปปรุงอาหารอร่อยได้หลากหลายเมนู

จากการวิจัย ไข่ต้ม 1 ฟองประกอบด้วยโปรตีน วิตามินเอ วิตามินบีรวม วิตามินดี อี เค แคลเซียม สังกะสี โฟเลต ซีลีเนียม ฟอสฟอรัส ไขมันดี และสารอาหารอื่น ๆ อีกมากมาย

วิตามินดีในไข่ช่วยบำรุงกระดูก ลดความเสี่ยงของโรคกระดูกพรุน ขณะที่กรดอะมิโน วิตามิน และแร่ธาตุอื่น ๆ ก็ช่วยปรับสมดุลทางชีวเคมีในร่างกาย รวมถึงช่วยให้เส้นผมและเล็บแข็งแรง

โคลีนเป็นสารอาหารสำคัญไม่ต่างจากวิตามินบี ช่วยสร้างเยื่อหุ้มเซลล์และผลิตสารสื่อประสาทในสมอง หลายคนอาจไม่รู้จักสารอาหารจำเป็นชนิดนี้ แต่ไข่สามารถให้โคลีนได้อย่างดี โดยไข่ 1 ฟองมีโคลีนประมาณ 100 มิลลิกรัม

แม้ว่าไข่จะมีคอเลสเตอรอลสูง (ไข่ 1 ฟองมีคอเลสเตอรอลประมาณ 212 มิลลิกรัม ซึ่งน้อยกว่าปริมาณที่แนะนำต่อวันเพียง 88 มิลลิกรัม) แต่คอเลสเตอรอลในไข่ไม่ได้ทำให้คอเลสเตอรอลในเลือดสูงเสมอไป ผลกระทบของคอเลสเตอรอลจากไข่ยังใกล้เคียงกับปริมาณคอเลสเตอรอลที่ตับผลิตในแต่ละวัน อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีภาวะทางพันธุกรรมเกี่ยวกับคอเลสเตอรอลสูงควรลดหรือหลีกเลี่ยงการกินไข่

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การกินไข่อาจช่วยเปลี่ยนไขมัน LDL หรือคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี จากเม็ดเล็กและหนาแน่นให้กลายเป็นเม็ดใหญ่ขึ้น ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงของโรคหัวใจได้

นอกจากนี้ ไข่ยังอุดมไปด้วยสารอาหาร ทำให้อิ่มนาน ลดการรับแคลอรี และช่วยในการลดน้ำหนัก จึงถือเป็นอาหารที่ช่วยควบคุมน้ำหนักได้เช่นกัน

แม้ไข่จะดีต่อสุขภาพ แต่หากกินไม่ถูกวิธีก็อาจกลายเป็น “ยาพิษ” ได้ โดยไข่ 3 ประเภทต่อไปนี้ควรหลีกเลี่ยงให้มากที่สุด

ไข่เปลือกแตก

ไข่เปลือกแตกพบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน เพราะระหว่างการขนส่งและบรรจุภัณฑ์ ไข่อาจกระแทกกันจนแตกร้าวได้

อย่างไรก็ตาม เมื่อเปลือกไข่แตก เยื่อหุ้มไข่จะไม่สามารถปกป้องไข่ได้อีกต่อไป ทำให้แบคทีเรียสามารถเข้าสู่ภายในไข่ได้ง่าย ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพเมื่อรับประทานเข้าไป

ไข่เสียหรือไข่เน่า

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการระบุว่า ไข่เสียคือไข่ที่เน่าเสียระหว่างกระบวนการฟัก เนื่องจากอุณหภูมิหรือสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม เปลือกไข่จึงไม่สามารถป้องกันเชื้อโรคได้ ทำให้แบคทีเรียจำนวนมากเข้าสู่ไข่ได้ง่าย

ในไข่เสีย สารอาหารแทบไม่เหลืออยู่ เพราะตัวอ่อนได้ถูกทำลายไปแล้ว อีกทั้งแบคทีเรียยังทำให้ไข่กลายเป็น “แหล่งสะสมสารพิษ” แม้จะนำไปต้มหรือทอดจนแบคทีเรียตาย แต่สารพิษยังคงอยู่

ในความเป็นจริง บางคนกินไข่เสียเป็นประจำโดยไม่เกิดอาการอาหารเป็นพิษ แพทย์อธิบายว่าอาจเป็นเพราะร่างกายปรับตัวได้แล้ว อย่างไรก็ตาม ในระยะยาว ผู้เชี่ยวชาญไม่แนะนำให้บริโภค เพราะไม่ใช่อาหารที่ปลอดภัย

อาการที่พบบ่อยหลังรับประทานไข่เสีย ได้แก่ ท้องอืด อาหารไม่ย่อย อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสีย มีไข้ ปวดกล้ามเนื้อ และอาจติดเชื้อไทฟอยด์ได้ ในระยะยาว สารพิษอาจสะสมในตับ ทำให้ตับทำงานแย่ลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อไขมันพอกตับหรือโรคตับแข็ง อีกทั้งผู้ที่กินไข่เสียบ่อยยังอาจมีกลิ่นปากแรงจากก๊าซ H2S ในไข่

ส่วนความเชื่อว่าไข่เสียช่วยเพิ่มสมรรถภาพทางเพศชาย ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ ดังนั้น การกินไข่เสียจึงอาจเป็นการนำเชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายและเสี่ยงต่ออาหารเป็นพิษสูงมาก

ไข่ดิบ

มีหลายเหตุผลที่ไม่ควรกินไข่ดิบ ประการแรก ไข่ขาวดิบย่อยยาก เพราะมีเอนไซม์แอนติทริปซิน ซึ่งยับยั้งเอนไซม์ย่อยอาหารของตับอ่อนและลำไส้ เอนไซม์นี้จะถูกทำลายเมื่อให้ความร้อนประมาณ 80 องศาเซลเซียส

ประการที่สอง ในไข่ขาวสดมีสารไบโอตินที่จับกับโปรตีนชื่ออะวิดิน ทำให้ไบโอตินสูญเสียประสิทธิภาพ เกิดเป็นสารประกอบที่ย่อยสลายได้ยาก เมื่อปรุงสุก อะวิดินจะถูกแยกออกจากไบโอติน

ดังนั้น การกินไข่ดิบอาจทำให้เกิดภาวะขาดไบโอติน มีอาการเบื่ออาหาร อาเจียน ลิ้นอักเสบ เยื่อบุตาอักเสบ และผิวรอบเล็บอักเสบ

แพทย์แนะนำว่า ไม่ควรกินไข่ดิบหรือผสมไข่ดิบลงในโจ๊กหรือซุปร้อน ควรต้มหรือปรุงให้สุกเพื่อป้องกันการติดเชื้อ เพราะในระบบสืบพันธุ์ของไก่มีแบคทีเรียจำนวนมาก ทำให้ทั้งภายในและภายนอกไข่อาจปนเปื้อนเชื้อ โดยเฉพาะเชื้อซัลโมเนลลา ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของอาหารเป็นพิษ