ไม่มีอาการไอ แต่มีเสมหะติดคอ เกิดจากอะไร?

ภาวะที่ไม่มีอาการไอแต่มีเสมหะติดอยู่ในลำคอ เป็นปัญหาที่สร้างความรำคาญและไม่สบายตัวให้กับผู้ป่วย ทำให้รู้สึกติดคอ พูดหรือรับประทานอาหารได้ลำบาก บทความนี้จะช่วยอธิบายถึงสาเหตุที่อาจทำให้เกิดอาการดังกล่าว รวมถึงวิธีบรรเทาและดูแลตนเองอย่างเหมาะสม

1. ไม่มีอาการไอ แต่มีเสมหะติดคอ เกิดจากสาเหตุใด?

เสมหะคือสารคัดหลั่งชนิดหนึ่งที่ระบบทางเดินหายใจสร้างขึ้น ประกอบด้วยเมือก เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และสารแปลกปลอมหรือสารพิษที่เข้าสู่ทางเดินหายใจ

โดยปกติ เสมหะมักกระตุ้นให้เกิดอาการไอเพื่อขับออกจากร่างกาย แต่ในบางกรณี ผู้ป่วยอาจมีเสมหะติดคอโดยไม่มีอาการไอ ซึ่งอาจเกิดจากสาเหตุต่าง ๆ ดังนี้

1.1 การติดเชื้อทางเดินหายใจ

เชื้อแบคทีเรียและไวรัสสามารถเข้าสู่ร่างกายและก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ ส่งผลให้มีการสร้างเสมหะมากขึ้น ผู้ป่วยจึงอาจรู้สึกมีเสมหะติดคอแม้จะไม่มีอาการไอ

1.2 ต่อมทอนซิลอักเสบ

ต่อมทอนซิลอักเสบเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้มีเสมหะติดคอโดยไม่มีอาการไอ โดยมักมีอาการร่วม เช่น

• มีไข้
• คอบวม
• เจ็บคอ
• กลืนลำบากหรือเจ็บขณะกลืน

โรคนี้สามารถเกิดได้ในทุกช่วงวัย และเกิดจากการอักเสบของต่อมทอนซิลทั้งสองข้างในลำคอ

1.3 คออักเสบเรื้อรังชนิดเม็ด (Granular Pharyngitis)

ผู้ป่วยอาจมีอาการดังต่อไปนี้

• เสมหะในคอมาก
• กลืนลำบาก
• หายใจไม่สะดวก
• คันคอ
• น้ำมูกไหล

ภาวะนี้เป็นการอักเสบเรื้อรังของคอหอย ซึ่งรักษาให้หายขาดได้ค่อนข้างยาก

1.4 โรคหวัด

โรคหวัดเป็นโรคทางเดินหายใจที่พบได้บ่อย อาจทำให้เกิดอาการไอแห้ง หรือมีเสมหะสะสมในลำคอโดยไม่มีอาการไอ โดยมักมีเสมหะมากในช่วงกลางคืนหรือหลังตื่นนอนตอนเช้า

1.5 มะเร็งหลังโพรงจมูก

มะเร็งหลังโพรงจมูกเป็นโรคในกลุ่มหู คอ จมูกที่มีความรุนแรง หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาแต่เนิ่น ๆ อาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้

อาการที่อาจพบ ได้แก่

• มีเสมหะติดคอโดยไม่มีอาการไอ
• เสียงแหบ
• เสียงหาย
• ไอหรือขากเสมหะปนเลือด
• หายใจมีเสียงหวีด
• แน่นหน้าอก
• หายใจลำบาก
• หูอื้อ

1.6 สาเหตุอื่น ๆ

นอกจากนี้ อาการมีเสมหะในคอโดยไม่มีอาการไอ อาจเกิดจากปัจจัยอื่น ๆ เช่น

มลภาวะและควันบุหรี่

การอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีฝุ่น ควัน หรือมลพิษสูง รวมถึงการสูบบุหรี่หรือได้รับควันบุหรี่มือสองเป็นประจำ อาจทำให้ทางเดินหายใจอักเสบและสร้างเสมหะมากขึ้น

การรับประทานอาหารบางชนิดที่กระตุ้นการสร้างเสมหะ

เมื่อคอเกิดการระคายเคืองจากไข้หวัด การดื่มน้ำเย็น หรือรับประทานอาหารเย็นจัด การรับประทานอาหารบางชนิดมากเกินไป เช่น

• ไข่
• นม
• ธัญพืช

อาจทำให้มีเสมหะสะสมในลำคอมากขึ้น

ลักษณะงาน

ผู้ที่ต้องสัมผัสฝุ่น ควัน สารเคมีอุตสาหกรรม หรือใช้เสียงต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น พูดหรือร้องเพลง อาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดเสมหะในคอได้มากขึ้น

ภูมิแพ้

การสัมผัสสิ่งกระตุ้นต่าง ๆ เช่น

• ฝุ่น
• ควันบุหรี่
• ละอองเกสรดอกไม้
• ขนสัตว์

อาจทำให้ร่างกายตอบสนองด้วยการสร้างเสมหะเพิ่มขึ้น

ดื่มน้ำน้อยเกินไป

การดื่มน้ำน้อย รวมถึงการดื่มแอลกอฮอล์ ชา หรือกาแฟในปริมาณมาก อาจทำให้เสมหะเหนียวข้นและสะสมในลำคอ

ความเครียดและความวิตกกังวล

ความเครียดส่งผลให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายลดลง เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางเดินหายใจ

โรคอื่น ๆ

อาการดังกล่าวอาจสัมพันธ์กับ

• ผนังกั้นช่องจมูกคด
• โรคกรดไหลย้อน
• หลอดลมอักเสบ
• ปอดอักเสบ
• วัณโรคปอด

ซึ่งสามารถทำให้มีเสมหะในคอได้แม้ไม่มีอาการไอ

2. วิธีบรรเทาอาการมีเสมหะติดคอโดยไม่มีอาการไอ

สามารถดูแลและบรรเทาอาการได้ด้วยวิธีต่อไปนี้

• กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออ่อน ๆ หรือน้ำเกลือทางการแพทย์เป็นประจำ
• รักษาความอบอุ่นของร่างกาย โดยเฉพาะในช่วงอากาศเย็น
• ทำความสะอาดบ้านและที่อยู่อาศัยให้ปลอดโปร่งและปราศจากฝุ่น

การดูแลด้านอาหาร

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• รับประทานอาหารให้ครบถ้วนตามหลักโภชนาการ
• หลีกเลี่ยงอาหารบางชนิดที่อาจกระตุ้นการสร้างเสมหะ เช่น นม ถั่วเหลือง ธัญพืช และข้าวสาลี
• เพิ่มผักและผลไม้ โดยเฉพาะผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน
• หลีกเลี่ยงน้ำเย็นจัดและอาหารแช่เย็น
• ลดการรับประทานอาหารรสเผ็ดจัด
• ลดอาหารหวานและอาหารที่มีน้ำตาลสูง
• หลีกเลี่ยงอาหารที่อาจก่อให้เกิดอาการคันหรือแพ้ เช่น งา ถั่วลิสง เมล็ดทานตะวัน และถั่วชนิดต่าง ๆ

หากอาการมีเสมหะติดคอเป็นเวลานาน ไม่ดีขึ้น หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย เช่น เสียงแหบเรื้อรัง กลืนลำบาก ขากเสมหะปนเลือด หรือหายใจลำบาก ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม