น้ำลายไหลขณะนอนไม่ควรมองข้าม เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคบางชนิด

เสี่ยวเหลียง (Xiao Liang) อายุ 25 ปี ชาวจีน เป็นโปรแกรมเมอร์ที่ต้องทำงานล่วงเวลาเป็นประจำเนื่องจากภาระงานจำนวนมาก แม้หลังเลิกงานและรู้สึกเหนื่อยล้าแล้ว เขายังมักนอนดึกเพื่อเล่นเกมอีกด้วย

พฤติกรรมดังกล่าวทำให้เขาง่วงนอนมากทุกเช้า และเฝ้ารอเวลาพักกลางวันเพื่อจะได้นอนพัก

วันหนึ่ง เสี่ยวเหลียงสังเกตว่าตนเองมีอาการน้ำลายไหลขณะนอนหลับ ซึ่งทำให้เขารู้สึกอับอายและไม่สบายใจ จึงตัดสินใจไปพบแพทย์

เมื่อแพทย์ทราบว่าน้ำลายของเขามักไหลไปทางด้านเดียวอยู่เสมอ จึงแนะนำให้ตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT Scan)

ผลการตรวจสร้างความประหลาดใจอย่างมาก เพราะพบว่าหลอดเลือดในสมองของเสี่ยวเหลียงมีสัญญาณของการอุดตัน โชคดีที่ตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะแรก จึงสามารถหลีกเลี่ยงความเสี่ยงของภาวะสมองขาดเลือดและเลือดออกในสมองได้

น้ำลายของคนเรามาจากไหน?

การหลั่งน้ำลายถูกควบคุมโดยระบบประสาทอัตโนมัติ จึงเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นโดยไม่ต้องอาศัยการควบคุมจากจิตใจ เช่นเดียวกับการเต้นของหัวใจ

ต่อมน้ำลายในช่องปากแบ่งออกเป็น ต่อมน้ำลายหลัก และ ต่อมน้ำลายรอง โดยต่อมน้ำลายหลักมี 3 คู่ ได้แก่

• ต่อมใต้ลิ้น
• ต่อมพาโรติด (ต่อมน้ำลายข้างหู)
• ต่อมใต้ขากรรไกร

ส่วนต่อมน้ำลายรองมีจำนวนมาก กระจายอยู่ตามเยื่อบุช่องปาก

ต่อมน้ำลายทำงานตลอดเวลา นอกจากช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นในช่องปากแล้ว น้ำลายยังช่วยฆ่าเชื้อ ทำความสะอาดช่องปาก และช่วยในกระบวนการย่อยอาหาร

โดยทั่วไป ผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดีจะผลิตน้ำลายประมาณ 1–1.5 ลิตรต่อวัน หรือเฉลี่ยประมาณ 30 มิลลิลิตรต่อชั่วโมง

การหลั่งน้ำลายจะเพิ่มขึ้นเมื่อเรารับประทานอาหาร หรือเมื่อเส้นประสาทในสมองได้รับการกระตุ้น

การหายใจทางปาก ความเครียด ความเหนื่อยล้า และท่านอนที่ไม่สมดุล ล้วนสามารถทำให้เกิดอาการน้ำลายไหลขณะนอนได้

โดยปกติ อาการน้ำลายไหลขณะนอนพบได้บ่อยในเด็กเล็ก เนื่องจากกล้ามเนื้อริมฝีปากและระบบควบคุมการกลืนน้ำลายยังพัฒนาไม่เต็มที่

แต่หากผู้ใหญ่มีอาการน้ำลายไหลขณะนอนหลับบ่อยครั้งหรือเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน ควรระวังโรคต่อไปนี้

1. โรคในช่องปากและฟัน

โรคคออักเสบ การอักเสบของฟันและขากรรไกร หรือเหงือกอักเสบ อาจกระตุ้นการทำงานของต่อมน้ำลาย ทำให้มีน้ำลายมากผิดปกติ

นอกจากนี้ ฟันเรียงตัวผิดปกติ ฟันโยก หรือการใส่ฟันปลอมที่ไม่พอดี ก็อาจเป็นสาเหตุของน้ำลายไหลขณะนอนได้เช่นกัน

2. อัมพาตใบหน้า (Facial Paralysis)

ภาวะนี้ทำให้กล้ามเนื้อใบหน้าด้านหนึ่งอ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต

เมื่อแรงกล้ามเนื้อทั้งสองข้างไม่สมดุล ผู้ป่วยจะควบคุมน้ำลายได้ยาก ทำให้น้ำลายไหลได้ทั้งขณะหลับและตื่น

หากมีอาการมุมปากเบี้ยวร่วมด้วย ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

3. โรคกรดไหลย้อน (GERD)

กรดในกระเพาะอาหารที่ไหลย้อนขึ้นมาอาจกระตุ้นการหลั่งน้ำลายมากกว่าปกติ

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการน้ำลายไหลร่วมกับอาการอื่น ๆ เช่น

• เรอเปรี้ยว
• แสบร้อนกลางอก
• เจ็บหน้าอก

4. โรคพาร์กินสัน

ผู้ป่วยโรคพาร์กินสันมักมีปัญหาในการกลืน ทำให้ไม่สามารถกลืนน้ำลายได้ทัน

นอกจากนี้ ความเสียหายของระบบประสาทบางส่วนยังอาจทำให้การหลั่งน้ำลายเพิ่มขึ้น ส่งผลให้เกิดอาการน้ำลายไหล

5. ลิ่มเลือดอุดตันในสมอง

หากหลอดเลือดสมองอุดตัน กล้ามเนื้อที่ควบคุมการกลืนอาจทำงานผิดปกติ

เมื่อหลับ ผู้ป่วยไม่สามารถควบคุมกล้ามเนื้อเหล่านี้ได้ จึงเกิดอาการน้ำลายไหล

หากมีอาการต่อไปนี้ร่วมด้วย ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

• มุมปากเบี้ยว
• น้ำลายไหลไปทางด้านเดียวเสมอ
• หลับตาไม่สนิท

6. ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง (Atherosclerosis)

ภาวะหลอดเลือดแดงแข็งอาจทำให้สมองได้รับเลือดและออกซิเจนไม่เพียงพอ

ส่งผลให้กล้ามเนื้อใบหน้าหย่อนตัว ความสามารถในการกลืนลดลง และเกิดอาการน้ำลายไหลได้ง่าย

โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น

• ความดันโลหิตสูง
• ไขมันในเลือดสูง
• เบาหวาน

ควรเฝ้าระวังอาการนี้อย่างใกล้ชิด

3 วิธีช่วยลดอาการน้ำลายไหลขณะนอน

1. ปรับเปลี่ยนท่านอน

การนอนหงายสามารถช่วยลดอาการน้ำลายไหลได้ และยังช่วยให้ระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานสมดุลมากขึ้น รวมทั้งช่วยให้หายใจสะดวกขึ้น

ควรหลีกเลี่ยงการนอนคว่ำ และอาจใช้หมอนรูปตัว U รองคอเพื่อลดความไม่สบาย

2. รักษาความสะอาดช่องปาก

• บ้วนปากหลังรับประทานอาหาร
• แปรงฟันเช้าและก่อนนอน
• ใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์
• ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง

หากพบปัญหาเกี่ยวกับฟัน ควรรีบรักษา เพราะอาจทำให้ฟันโยกหรือเหงือกเสียหายมากขึ้น

3. ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับยา

หากสงสัยว่าอาการน้ำลายไหลเกี่ยวข้องกับยาที่กำลังใช้อยู่ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อสอบถามว่าสามารถเปลี่ยนยาได้หรือไม่

อย่างไรก็ตาม ห้ามหยุดยา หรือเปลี่ยนยาเองโดยเด็ดขาดโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์