ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เรามักได้ยินข่าวเกี่ยวกับการเสียชีวิตกะทันหันอยู่บ่อยครั้ง เช่น ชายวัย 30 ปีล้มหมดสติขณะทำงานล่วงเวลาและเสียชีวิตในที่สุด หรือ นักศึกษามหาวิทยาลัยที่เสียชีวิตอย่างกะทันหันในหอพักหลังจากผ่านคืนหนึ่งไป รวมถึงกรณีที่ล้มลงโดยไม่คาดคิดและเสียชีวิตทันที

ภายใต้แรงกดดันจากการทำงาน หลายคนทำงานอย่างหนักโดยแทบไม่ได้พักผ่อน มักนอนดึกเพื่อทำงานล่วงเวลา บุคลากรทางการแพทย์ต้องทำงานข้ามคืน หรือพนักงานบริษัทที่ทำงานจนถึงเช้ามืด สิ่งเหล่านี้นำไปสู่เหตุการณ์เสียชีวิตกะทันหันที่น่าเศร้าหลายกรณี และเป็นเครื่องเตือนใจให้เราใส่ใจสุขภาพและรักษาวิถีชีวิตที่ดีมากขึ้น

ภาวะเสียชีวิตกะทันหันคืออะไร?

จากจำนวนข่าวเกี่ยวกับการเสียชีวิตกะทันหันที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้คำว่า “เสียชีวิตกะทันหัน” กลายเป็นคำที่ทั้งคุ้นหูและน่าหวาดกลัว หลายคนเคยได้ยินคำนี้ แต่ยังไม่เข้าใจความหมายที่แท้จริง

ภาวะเสียชีวิตกะทันหัน หมายถึง การเสียชีวิตที่เกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิดตามธรรมชาติ ตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก (WHO) หมายถึงการเสียชีวิตที่ไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บ และเกิดขึ้นอย่างไม่สามารถคาดการณ์ได้ภายใน 6 ชั่วโมง

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากผู้ป่วยส่วนใหญ่มักเสียชีวิตภายใน 1 ชั่วโมงหลังจากเริ่มมีอาการ ภาวะนี้จึงมักถูกนิยามว่าเป็นการเสียชีวิตที่เกิดขึ้นภายใน 1 ชั่วโมงหลังการเริ่มมีอาการ และเป็นการหยุดทำงานของระบบชีวภาพของร่างกายอย่างไม่สามารถฟื้นกลับได้

อะไรเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตกะทันหัน?

ในทางการแพทย์ สาเหตุสำคัญที่สุดคือ “ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน” หรือการเสียชีวิตกะทันหันจากโรคหัวใจ ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ระหว่างการทำงาน การใช้ชีวิตประจำวัน หรือแม้แต่ขณะนอนหลับ โดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า

มีรายงานว่าทั่วโลกมีผู้เสียชีวิตกะทันหันมากกว่า 500,000 คนต่อปี โรคหลอดเลือดหัวใจ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด และโรคหัวใจอื่นๆ ล้วนสามารถนำไปสู่การเสียชีวิตกะทันหันได้

นอกจากนี้ โรคหลอดเลือดสมองก็อาจเป็นสาเหตุได้เช่นกัน โดยโรคหลอดเลือดหัวใจเป็นสาเหตุหลัก คิดเป็นประมาณ 40% ของกรณีเสียชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน

ปัจจัยกระตุ้นส่วนใหญ่มักมาจากพฤติกรรมภายนอก เช่น การนอนดึก การทำงานหนักเกินไป การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์เป็นเวลานาน รวมถึงความเครียดหรืออารมณ์ที่รุนแรง

นอกจากนี้ ยังมีบางกรณีที่เกิดขึ้นระหว่างการนอนหลับ โดยผู้ป่วยอาจหมดสติอย่างรวดเร็วและเสียชีวิตในเวลาต่อมา

ในความเป็นจริง ผู้ที่เสียชีวิตกะทันหันจำนวนมากมักมีสัญญาณเตือนก่อนเกิดเหตุการณ์ร้ายแรง

สัญญาณเตือนจากร่างกายก่อนเกิดภาวะเสียชีวิตกะทันหัน

1. แน่นหน้าอก

หากคุณไม่มีประวัติโรคหัวใจ แต่จู่ๆ เกิดอาการแน่นหน้าอกและดีขึ้นหลังจากพักผ่อน ควรระมัดระวัง เพราะอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของโรคหัวใจ โดยเฉพาะการแตกของคราบไขมันในหลอดเลือด ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง

หากเคยมีอาการแน่นหน้าอกมาก่อน และช่วงหลังอาการรุนแรงขึ้น ก็อาจบ่งชี้ว่าคราบไขมันในหลอดเลือดได้รับความเสียหาย และอาจเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลันได้ทุกเมื่อ

2. อ่อนเพลียผิดปกติ

หากไม่ได้ออกกำลังกายหนักหรือเจ็บป่วย แต่กลับรู้สึกอ่อนเพลีย นอนไม่หลับ วิตกกังวล ติดต่อกันหลายวันหรือหลายสัปดาห์ ควรพิจารณาว่าอาจมีปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ

โดยเฉพาะเมื่อมีอาการบวมและแน่นหน้าอกร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณของกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ

โรคนี้มักเกิดหลังจากเป็นหวัดหรือท้องเสียประมาณ 1–2 สัปดาห์ และพบได้บ่อยในคนอายุน้อย หากไม่ได้รับการรักษาและพักผ่อนอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลันและเสียชีวิตกะทันหันได้

3. หัวใจเต้นช้าผิดปกติ

การเต้นของหัวใจถูกควบคุมโดยเซลล์กำเนิดจังหวะหัวใจ เมื่ออายุมากขึ้น การทำงานของเซลล์เหล่านี้จะลดลง

โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุมากกว่า 80 ปี มักมีอัตราการเต้นของหัวใจช้ากว่าคนวัยหนุ่มสาว

หากหัวใจเต้นช้ามากเกินไป อาจทำให้หัวใจหยุดเต้นและเสียชีวิตกะทันหันได้

ดังนั้น ผู้สูงอายุควรตรวจวัดชีพจรเป็นประจำ หากอัตราการเต้นของหัวใจต่ำกว่า 50 ครั้งต่อนาที และมีความดันโลหิตต่ำร่วมด้วย ควรรีบพบแพทย์

4. อาการชาหรืออ่อนแรงของแขนขา

อาการชาที่แขนหรือขาเป็นหนึ่งในอาการที่พบได้บ่อยของโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งอาจนำไปสู่การเสียชีวิตกะทันหันได้เช่นกัน

หากมีอาการชาตามแขนขา ตามัว อ่อนแรง เดินเซ หรือมุมปากเบี้ยว ควรระวังเป็นพิเศษ เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมอง

โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติความดันโลหิตสูงหรือโรคหลอดเลือดหัวใจ ควรให้ความสำคัญกับอาการเหล่านี้มากเป็นพิเศษ

5. อาการผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร

ผู้ป่วยบางรายที่เสียชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน มักมีอาการไม่สบายในระบบทางเดินอาหารเกิดขึ้นซ้ำๆ ก่อนเกิดเหตุ โดยที่ไม่มีประวัติโรคกระเพาะอาหารมาก่อน

ในกรณีเช่นนี้ ควรระวังว่าอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะหัวใจวาย อาการดังกล่าวอาจดีขึ้นหลังจากพักผ่อน และมักไม่เป็นอยู่นาน แต่จะกลับมาเกิดซ้ำเป็นระยะในชีวิตประจำวัน

อาการเจ็บหน้าอกถือเป็นสัญญาณเตือนที่สังเกตได้ค่อนข้างชัดเจน หากคุณรู้สึกเจ็บหน้าอกอย่างรุนแรง ควรเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ

ก่อนเกิดภาวะหัวใจวาย ร่างกายอาจมีเหงื่อออกมากผิดปกติ หากจู่ๆ มีเหงื่อออกจำนวนมากโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน แม้ไม่ได้ออกแรงหรืออยู่ในสภาพอากาศร้อน ก็ควรเฝ้าระวัง เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันได้