การกินข้าวเหลือเป็นนิสัยที่สืบทอดกันมาในครอบครัวชาวเวียดนามมานานแล้ว อย่างไรก็ตาม นิสัยนี้เป็นสาเหตุของโรคภัยไข้เจ็บที่คาดไม่ถึงหลายอย่าง

การกินข้าวที่เหลืออาจทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นได้ง่าย

ตามที่ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการกล่าวไว้ ข้าวที่เหลือยังคงมีแป้งอยู่เป็นจำนวนมาก หากรับประทานข้าวที่เหลือมากเกินไปในมื้ออาหารประจำวัน แป้งก็จะถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายพร้อมกับสารอาหารอื่นๆ ดังนั้น ศักยภาพในการช่วยลดน้ำหนักของแป้งทนต่อการย่อยจึงมีจำกัด และการรับประทานมากเกินไปอาจนำไปสู่การเพิ่มน้ำหนักได้

อาจก่อให้เกิดมะเร็งได้

จากข้อมูลในสารานุกรมสุขภาพ หลายคนมักนำข้าวที่เหลือมาอุ่นกินซ้ำ ไม่ว่าจะเพื่อประหยัดหรือเพื่อความสะดวก แต่จริงๆ แล้วการทำเช่นนี้ไม่ดีต่อกระเพาะอาหาร ข้าวที่เหลือจากการอุ่นซ้ำนั้นย่อยยาก ดังนั้นการรับประทานบ่อยๆ เป็นเวลานานอาจนำไปสู่มะเร็งกระเพาะอาหารได้

ส่วนประกอบหลักของข้าวคือแป้ง เมื่อแป้งถูกความร้อนที่อุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียสขึ้นไป แป้งจะค่อยๆ ขยายตัวและในที่สุดจะกลายเป็นเนื้อเหนียวคล้ายแป้งเปียก กระบวนการนี้เรียกว่าการเกิดเจลาติไนเซชัน ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อระบบย่อยอาหาร ดังนั้น การรับประทานข้าวที่เหลือจากการรับประทานแล้วนำมาอุ่นซ้ำบ่อยๆ อาจทำให้เกิดอาการอาหารไม่ย่อย และในระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งกระเพาะอาหารได้

เป็นอันตรายต่อระบบทางเดินอาหาร

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า ข้าวที่เหลือทิ้งไว้นานเกิน 6 ชั่วโมง จะสร้างสภาวะที่เอื้อต่อการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย ซึ่งจะผลิตสารพิษที่เป็นอันตรายต่อระบบย่อยอาหารอย่างมาก หากเก็บรักษาข้าวไม่ถูกวิธี แบคทีเรียจากอากาศก็จะสะสมอยู่ด้วย ทำให้ผู้ที่รับประทานเข้าไปมีอาการต่างๆ เช่น ปวดท้อง คลื่นไส้ ท้องเสีย เวียนศีรษะ และปวดหัว ซึ่งเป็นอันตรายอย่างยิ่งสำหรับผู้สูงอายุและเด็ก เนื่องจากระบบย่อยอาหารทำงานได้ไม่ดีเท่าที่ควร

สำหรับผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอ การมีอาการเหล่านี้อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายอื่นๆ และอาจถึงขั้นเสียชีวิตได้ ดังนั้นจึงควรหลีกเลี่ยงการรับประทานข้าวที่เหลือ

เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2562 เพจเฟซบุ๊กและทวิตเตอร์ของกระทรวงสาธารณสุขมาเลเซีย (Kementerian Kesihatan Malaysia) ได้โพสต์คำเตือนให้ประชาชนอย่าอุ่นข้าวที่เหลือซ้ำ เนื่องจากอาจทำให้เกิดอาหารเป็นพิษได้

เพื่อความปลอดภัย ผู้คนควรหุงข้าวแค่พอสำหรับครอบครัวในแต่ละมื้อ เพื่อให้ได้ทั้งสารอาหารและรสชาติที่อร่อย พร้อมทั้งประหยัดค่าใช้จ่าย หลายคนมักเก็บอาหารที่เหลือจากคืนก่อนไว้ทานเป็นอาหารเช้าหรือนำไปทานที่ทำงาน ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่าอาหารเหล่านั้นต้องเก็บรักษาอย่างถูกวิธีเพื่อป้องกันการเน่าเสีย

คนที่ไม่ควรกินข้าวเหลือ

ผู้ที่มีอาการปวดท้อง

สำหรับผู้ที่มีแผลในกระเพาะอาหารเรื้อรัง มักเกิดภาวะขาดสารอาหารเนื่องจากการย่อยและการดูดซึมที่ไม่ดี ดังนั้น ข้าวที่เหลือจึงย่อยยากและผู้ที่มีประวัติปัญหาเกี่ยวกับกระเพาะอาหารควรหลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด

ผู้หญิงหลังคลอด

สตรีหลังคลอดต้องการอาหารที่สมดุลและมีคุณค่าทางโภชนาการ เพื่อให้พลังงานอย่างเพียงพอ ช่วยให้ฟื้นตัวเร็ว และผลิตน้ำนมได้เพียงพอสำหรับการให้นมบุตร ดังนั้น สตรีในช่วงนี้ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารเย็น โดยเฉพาะข้าวที่เหลือ เพราะมีสารอาหารต่ำและอาจส่งผลเสียต่อระบบย่อยอาหารได้

ผู้สูงอายุและเด็กเล็ก

ผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอ เช่น ผู้สูงอายุและเด็ก อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายอื่นๆ ได้เมื่อมีอาการดังกล่าวข้างต้น และอาจถึงขั้นเสียชีวิตได้ ดังนั้นจึงควรหลีกเลี่ยงการทานข้าวที่เหลือ

วิธีเก็บรักษาและรับประทานข้าวที่เหลืออย่างปลอดภัย

ต่อไปนี้เป็นเคล็ดลับสำคัญบางประการที่จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดอาหารเป็นพิษจากการรับประทานข้าวที่เหลือ:

คุณควรเอาตู้เย็นไปไว้ตรงนั้น

ขั้นแรก ต้องนำข้าวไปแช่เย็นประมาณหนึ่งชั่วโมง โดยแบ่งใส่ภาชนะขนาดเล็กที่มีฝาปิดสนิท ข้าวที่ยังร้อนอยู่ควรปล่อยให้เย็นลงก่อนนำไปแช่ตู้เย็น

ห้ามนำข้าวร้อนใส่ตู้เย็นเพื่อเก็บรักษาเด็ดขาด ควรทำให้ข้าวเย็นลงอย่างรวดเร็วโดยใช้พัดลมหรือแช่หม้อหุงข้าวในน้ำเย็น จากนั้นจึงตักใส่ภาชนะที่มีฝาปิดสนิทและเก็บไว้ในช่องแช่เย็นของตู้เย็น

ข้าวที่เหลือไม่ควรทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกิน 2 ชั่วโมงหลังมื้ออาหารแต่ละครั้ง

หากปล่อยทิ้งไว้นานกว่านี้ สปอร์ของแบคทีเรียจะเจริญเติบโตและขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว หากเก็บในตู้เย็น ควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าอุณหภูมิสูงสุดไม่เกิน 5°C เพื่อป้องกันการก่อตัวของสปอร์ ข้าวที่เหลือสามารถเก็บในตู้เย็นได้ประมาณ 3-4 วัน

หากคุณไม่รู้วิธีเก็บรักษาข้าวที่เหลืออย่างถูกต้อง มันอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพของครอบครัวคุณได้ง่ายๆ จากอาหารที่ดูเหมือนไม่มีอันตรายนี้ ไม่เพียงแต่ในบ้านเท่านั้น แต่บนท้องถนนก็มีร้านขายข้าวผัดมากมายที่ขายข้าวผัดเนื้อและผักดอง หรือข้าวผัดรวมมิตร ซึ่งในบรรดาร้านเหล่านี้ การใช้ข้าวที่เหลือจากแหล่งที่ไม่ทราบที่มานั้นยิ่งน่าเป็นห่วงมากขึ้น