พันธุกรรม สภาพแวดล้อม และปัจจัยด้านโชค ล้วนมีส่วนกำหนดอายุขัยของแต่ละคน อย่างไรก็ตาม งานวิจัยจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ พบว่า อาหารการกินและวิถีชีวิตมีบทบาทสำคัญไม่แพ้กัน

สิ่งที่น่าสนใจคือ ผู้ที่มีอายุยืนเกิน 100 ปีในหลายประเทศทั่วโลก กลับมีพฤติกรรมการรับประทานอาหารในชีวิตประจำวันคล้ายคลึงกันอย่างมาก

เน้นอาหารสดและอาหารธรรมชาติ

หนึ่งในลักษณะที่พบได้บ่อยที่สุดของผู้มีอายุยืนคือ การรับประทานอาหารสด ผ่านการแปรรูปน้อย และจำกัดการบริโภคเนื้อแดง

คุณเดโบราห์ เซเกลี วัย 102 ปี ซึ่งยังคงทำงานอยู่ในฟาร์มของตนเองที่รัฐบาฮากาลิฟอร์เนีย ประเทศเม็กซิโก รับประทานอาหารเกือบเป็นมังสวิรัติ โดยเพิ่มปลาเป็นแหล่งโปรตีนหลัก ผักส่วนใหญ่ที่เธอรับประทานปลูกและเก็บเกี่ยวเอง

เช่นเดียวกับคุณเพิร์ล เทย์เลอร์ วัย 102 ปี จากรัฐโอไฮโอ สหรัฐอเมริกา ที่เผยว่า เมนูประจำวันของเธอประกอบด้วยผักและผลไม้เป็นหลัก ส่วนเนื้อสัตว์จะรับประทานเพียงเป็นครั้งคราว นอกจากนี้ เธอยังดื่มน้ำผักคั้นสดที่ทำเองจากว่านหางจระเข้ เซเลอรี พาร์สลีย์ และขิง

ด้านคุณหลุยส์ ฌอง ซินญอเร วัย 112 ปี หนึ่งในผู้สูงอายุที่สุดของนครนิวยอร์ก ยึดถือการรับประทานอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนอย่างสม่ำเสมอ อาหารเย็นของเธอมักประกอบด้วยสลัด ผลไม้ และผักใบเขียว โดยมีน้ำมันมะกอก กระเทียม หรือซอสมะเขือเทศเป็นส่วนประกอบหลักในหลายมื้อ

งานวิจัยจำนวนมากยืนยันว่า อาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนช่วยส่งเสริมสุขภาพหัวใจ ควบคุมน้ำหนัก และชะลอการเสื่อมถอยของสมองในผู้สูงอายุ จึงได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในรูปแบบการกินที่ดีต่อสุขภาพที่สุดในโลก

ทำอาหารกินเอง

อีกหนึ่งพฤติกรรมร่วมของผู้มีอายุยืนจำนวนมาก คือการทำอาหารรับประทานเองที่บ้าน

คุณเพิร์ล เทย์เลอร์ กล่าวว่า เธอหลีกเลี่ยงอาหารสำเร็จรูปมาหลายปีแล้ว และเตรียมอาหารทุกมื้อด้วยตัวเอง

ส่วนคุณวิลเลียม วัย 101 ปี จากเมืองโตรอนโต ประเทศแคนาดา ก็ทำอาหารรับประทานเองทุกวัน โดยในเมนูของเขามักมีปลาซาร์ดีนอยู่เสมอ ซึ่งเป็นอาหารที่อุดมไปด้วยกรดไขมันโอเมก้า-3 วิตามินดี และแคลเซียม

ขณะที่คุณแจ็ก แวน นอร์ดไฮม์ วัย 101 ปี ซึ่งเป็นที่รู้จักบนสื่อสังคมออนไลน์ในชื่อ “ลุงแจ็ก” ไม่เคยชื่นชอบอาหารจานด่วนเลย เขานิยมอาหารเรียบง่าย เช่น ไก่ต้ม ผัก และอาหารที่ปรุงเองที่บ้าน

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการระบุว่า การทำอาหารเองช่วยควบคุมปริมาณเกลือ น้ำตาล และไขมันในอาหารได้ดีขึ้น อีกทั้งยังช่วยลดการบริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูง ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงของโรคหัวใจ เบาหวานชนิดที่ 2 โรคอ้วน และโรคเรื้อรังอื่น ๆ

ผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติด้านโภชนาการพฤติกรรมและกิจกรรมทางกาย พบว่า ผู้ที่ทำอาหารรับประทานเองอย่างน้อย 5 ครั้งต่อสัปดาห์ มักมีรูปแบบการกินที่ดีต่อสุขภาพมากกว่า รับประทานผักและผลไม้มากกว่า และรักษาน้ำหนักตัวได้ดีกว่า

กินแต่พอดี ไม่กินจนแน่น

ประเทศญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยสูงที่สุดในโลก

คุณยูมิ ยามาโมโตะ ตัวแทนจากองค์กรตรวจสอบอายุยืน LongeviQuest กล่าวว่า ผู้สูงอายุชาวญี่ปุ่นจำนวนมากปฏิบัติตามหลัก “ฮาระ ฮาจิ บุ” (Hara Hachi Bu) หรือการรับประทานอาหารเพียงประมาณ 80% ของความอิ่ม

เธอเล่าว่า ชิเงโยะ นากาจิ ซึ่งเคยเป็นบุคคลที่มีอายุมากที่สุดอันดับสองของญี่ปุ่นก่อนเสียชีวิตในปี 2021 มักหยุดรับประทานอาหารก่อนที่จะรู้สึกอิ่มเกินไป แม้แต่ของโปรดอย่างช็อกโกแลต เธอก็ไม่เคยรับประทานมากเกินในคราวเดียว

แนวคิดนี้ยังพบได้ในผู้มีอายุยืนจากหลายประเทศทั่วโลก เช่น มาร์ติน แม็กเอวิลลี อดีตชายที่มีอายุมากที่สุดของไอร์แลนด์ ซึ่งมีอายุถึง 108 ปี เขาเชื่อมั่นเสมอว่า “ทุกอย่างควรอยู่ในความพอดี”

นอกจากการกินอย่างพอเหมาะแล้ว เขายังออกกำลังกายสม่ำเสมอ และปั่นจักรยานต่อเนื่องจนถึงอายุ 99 ปี

ยังให้รางวัลตัวเองด้วยอาหารที่ชอบ

สิ่งที่น่าสนใจคือ ผู้ที่มีอายุยืนไม่ได้เคร่งครัดกับการควบคุมอาหารจนเกินไป

คุณยูมิ ยามาโมโตะ กล่าวว่า ผู้สูงอายุร้อยปีจำนวนมากในญี่ปุ่นยังคงมีอาหารจานโปรด และไม่ได้ตัดอาหารที่สร้างความสุขออกจากชีวิตโดยสิ้นเชิง

เคน ทานากะ หญิงผู้มีอายุยืนถึง 119 ปี และได้รับการบันทึกว่าเป็นหนึ่งในบุคคลที่มีอายุยืนที่สุดในประวัติศาสตร์ มีรายงานว่าเธอยังคงดื่มโคคา-โคล่าแทบทุกวัน

ส่วนคุณเดโบราห์ เซเกลี ก็ยังรับประทานไอศกรีมกาแฟเป็นครั้งคราว ขณะที่ “ลุงแจ็ก” ยังคงรับประทานดาร์กช็อกโกแลตและน้ำผึ้งทุกวัน

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการอธิบายว่า การเปิดโอกาสให้ตนเองได้เพลิดเพลินกับอาหารที่ชอบในปริมาณที่เหมาะสม ช่วยให้สามารถรักษาพฤติกรรมการกินเพื่อสุขภาพได้ในระยะยาว หลายคนจึงแนะนำหลักการ 80/20 คือ 80% ของเวลาเน้นอาหารที่ดีต่อสุขภาพ และอีก 20% สำหรับอาหารที่สร้างความสุขและความผ่อนคลาย.