หลายครอบครัวมักจะเจอกับปัญหาการกะปริมาณอาหารไม่ถูกในแต่ละมื้อ โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นอาหารหลักอย่างข้าวสวยร้อนๆ ที่มักจะเหลือติดก้นภาชนะอยู่เสมอ หลายคนเลือกที่จะเสียบปลั๊กอุ่นทิ้งไว้ หรือบางคนก็ถอดปลั๊กแล้วปล่อยทิ้งไว้ในภาชนะนั้นจนถึงเช้าวันรุ่งขึ้น คำถามที่ตามมาและเป็นที่สงสัยกันมาอย่างยาวนานก็คือ สิ่งที่เราทำอยู่นั้นถูกต้องหรือไม่ และอาหารที่เหลือทิ้งไว้ข้ามคืนเหล่านั้นยังสามารถนำมารับประทานต่อได้อย่างปลอดภัยอยู่หรือเปล่า วันนี้เราจะมาเจาะลึกถึงความจริงในเรื่องนี้ พร้อมคำแนะนำในการดูแลรักษาโภชนาการในครัวเรือนของคุณให้ถูกสุขลักษณะกันครับ

เกิดอะไรขึ้นเมื่อเราปล่อยข้าวทิ้งไว้ในภาชนะหุงข้ามคืน

เพื่อให้เข้าใจถึงหลักการถนอมอาหาร เราต้องมาทำความเข้าใจก่อนว่า สภาพแวดล้อมแบบไหนที่ทำให้อาหารเปลี่ยนสภาพ โดยปกติแล้ว อาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ จะมีความร้อนสูงซึ่งช่วยทำลายสิ่งเจือปนต่างๆ ไปได้มาก แต่เมื่อเวลาผ่านไปและอุณหภูมิลดลงมาอยู่ในระดับอุณหภูมิห้อง จะกลายเป็นสภาวะที่เหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการเติบโตของจุลินทรีย์ต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเรา

หากคุณถอดปลั๊กและปล่อยทิ้งไว้ในภาชนะปิด ความชื้นและอุณหภูมิที่อุ่นกำลังดีจะกลายเป็นแหล่งเพาะตัวชั้นยอดของสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ แม้ว่าในตอนเช้าคุณอาจจะมองไม่เห็นความผิดปกติด้วยตาเปล่า หรือยังไม่ได้กลิ่นที่ผิดเพี้ยนไป แต่ความจริงแล้วอาจมีการก่อตัวของจุลินทรีย์ที่ส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหารของเราได้ หากรับประทานเข้าไปอาจทำให้เกิดอาการปวดท้อง หรือระบบขับถ่ายทำงานผิดปกติได้

หากเสียบปลั๊กอุ่นทิ้งไว้ตลอดทั้งคืนล่ะ ทำได้หรือไม่

หลายท่านอาจแย้งว่า ถ้าอย่างนั้นก็เสียบปลั๊กใช้โหมดอุ่นระบบความร้อนทิ้งไว้ตลอดทั้งคืนเลยสิ ความร้อนจะได้ช่วยป้องกันไม่ให้สิ่งแปลกปลอมเติบโตได้ คำตอบคือ ในแง่ของการป้องกันจุลินทรีย์นั้นสามารถทำได้ครับ เพราะความร้อนที่สูงกว่าหกสิบองศาเซลเซียสจะช่วยควบคุมสภาพอาหารไว้ได้

แต่สิ่งที่คุณจะต้องแลกมาก็คือ คุณภาพและรสชาติของอาหารที่จะลดลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ความร้อนที่อบอยู่ตลอดเวลาจะดึงความชื้นออกไป ทำให้เม็ดข้าวแห้ง แข็งกระด้าง เปลี่ยนเป็นสีเหลือง และสูญเสียความหอมนุ่มไปจนหมด นอกจากนี้ยังเป็นการสิ้นเปลืองพลังงานไฟฟ้าโดยไม่จำเป็นอีกด้วย ดังนั้นการอุ่นทิ้งไว้ข้ามคืนจึงไม่ใช่ทางออกที่ดีที่สุดสำหรับผู้ที่ชื่นชอบการรับประทานอาหารที่ได้รสชาติอร่อยและมีเนื้อสัมผัสที่ดี

เคล็ดลับการเก็บรักษาที่ถูกต้องและยืดอายุได้นานที่สุด

หากคุณรู้ตัวว่ามีอาหารเหลือและต้องการเก็บไว้รับประทานในมื้อต่อไป หรือในวันรุ่งขึ้น วิธีการที่ดีที่สุดที่ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการแนะนำ มีขั้นตอนง่ายๆ ดังต่อไปนี้ครับ

1. พักไว้ให้คลายความร้อน เมื่อทานมื้อหลักเสร็จแล้ว หากมีส่วนที่เหลือ ให้ตักออกจากภาชนะหุงที่ยังร้อนอยู่ นำมาใส่ในภาชนะอื่นแล้วเกลี่ยให้กระจายตัว เพื่อให้คลายความร้อนลงจนถึงระดับอุณหภูมิห้อง ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้นอกตู้เย็นนานเกินสองถึงสามชั่วโมง เพราะจะเป็นการเปิดโอกาสให้จุลินทรีย์เติบโต

2. เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด เมื่อคลายความร้อนดีแล้ว ให้ตักใส่กล่องถนอมอาหารที่มีฝาปิดสนิทมิดชิด การปิดฝาให้สนิทจะช่วยเก็บกักความชื้นไว้ภายใน ทำให้เมื่อนำมาอุ่นใหม่จะไม่แห้งกระด้าง และยังช่วยป้องกันกลิ่นของสิ่งอื่นๆ ในตู้เย็นไม่ให้มาปะปนอีกด้วย

3. นำเข้าตู้เย็นช่องธรรมดาหรือช่องแช่แข็ง หากคุณวางแผนจะรับประทานภายในหนึ่งถึงสองวัน ให้นำกล่องถนอมอาหารนั้นไปแช่ในตู้เย็นช่องธรรมดา ความเย็นจะช่วยหยุดการเจริญเติบโตของสิ่งแปลกปลอมได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่หากคุณต้องการเก็บไว้นานกว่านั้น เช่น เก็บไว้เป็นเสบียงสำหรับสัปดาห์หน้า ให้นำไปแช่ในช่องแช่แข็ง ซึ่งสามารถเก็บรักษาคุณภาพไว้ได้นานนับเดือนเลยทีเดียว

ความลับที่หลายคนไม่รู้ ประโยชน์แฝงของการแช่เย็น

มีงานวิจัยและข้อมูลทางโภชนาการที่น่าสนใจระบุว่า ข้าวที่ผ่านการหุงสุกแล้วนำไปแช่เย็น จะเกิดกระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างภายใน ทำให้เกิดแป้งชนิดหนึ่งที่ร่างกายย่อยได้ยากขึ้น หรือที่เรียกกันว่าแป้งที่ทนต่อการย่อย

ข้อดีของกระบวนการนี้คือ เมื่อเรารับประทานเข้าไป ร่างกายจะดูดซึมน้ำตาลได้ช้าลง ส่งผลดีต่อผู้ที่ต้องการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและผู้ที่ใส่ใจรูปร่าง เพราะจะทำให้รู้สึกอิ่มนานขึ้นและไม่หิวจุกจิก ดังนั้นการรับประทานอาหารที่ผ่านการแช่เย็นและนำมาอุ่นใหม่ จึงไม่ได้มีแค่ข้อเสียเสมอไป หากเราเก็บรักษาอย่างถูกวิธี

วิธีการนำกลับมาอุ่นให้หอมนุ่มเหมือนหุงใหม่

เมื่อถึงเวลาที่ต้องการนำเสบียงในตู้เย็นออกมารับประทาน หลายคนเจอปัญหาว่าเมื่ออุ่นแล้วมักจะแห้งและแข็ง ไม่น่ารับประทาน เรามีเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ มาฝากกันครับ

• พรมน้ำสะอาดเล็กน้อย: ก่อนนำไปอุ่นความร้อน ให้พรมน้ำสะอาดลงไปบนเนื้อข้าวเล็กน้อย ความชื้นจากน้ำจะช่วยทดแทนส่วนที่สูญเสียไประหว่างการแช่เย็น

• ใช้ความร้อนที่พอเหมาะ: หากใช้เตาอบไมโครเวฟ ควรหาฝาครอบที่ทนความร้อนมาปิดไว้แต่แง้มช่องระบายอากาศเล็กน้อย ใช้เวลาอุ่นประมาณหนึ่งถึงสองนาทีก็เพียงพอ หากเป็นการนึ่งผ่านเตาแก๊ส ก็ให้นึ่งจนกว่าไอน้ำจะพุ่งพล่านและอาหารร้อนระอุทั่วถึง

• อุ่นเท่าที่จะทาน: กฎเหล็กที่สำคัญคือ ควรตักแบ่งมาอุ่นเฉพาะปริมาณที่มั่นใจว่าจะรับประทานหมดในมื้อนั้น ไม่ควรนำอาหารที่อุ่นแล้วกลับไปแช่เย็นซ้ำอีก เพราะจะทำให้คุณภาพเสื่อมลงอย่างรวดเร็วและเสี่ยงต่อการเสียได้ง่าย

จุดสังเกตว่าอาหารเสียและไม่ควรนำมารับประทานแล้ว

บางครั้งเราอาจจะลืมหรือเก็บรักษาไม่ถูกวิธี ก่อนจะนำมารับประทานทุกครั้ง ควรสังเกตความผิดปกติดังต่อไปนี้ เพื่อความปลอดภัยของสุขภาพตัวคุณเองและคนในครอบครัว

1. สังเกตจากกลิ่น นี่คือด่านแรกที่สังเกตได้ง่ายที่สุด หากเปิดฝาออกมาแล้วได้กลิ่นเปรี้ยว กลิ่นบูด หรือกลิ่นที่ผิดเพี้ยนไปจากเดิมอย่างชัดเจน ให้สันนิษฐานไว้ก่อนเลยว่าไม่สามารถรับประทานได้แล้ว

2. สังเกตจากเนื้อสัมผัส ลองใช้ช้อนตักดู หากพบว่ามียางเหนียวๆ ยืดติดช้อนขึ้นมา หรือมีความแฉะที่ผิดปกติ คล้ายมีเมือกคลุมอยู่ นั่นคือสัญญาณบ่งบอกว่าจุลินทรีย์ได้เข้าไปทำปฏิกิริยาแล้ว

3. สังเกตจากสีและร่องรอย หากพบเห็นจุดสีดำ สีเขียว หรือสีเหลืองเข้มที่ผิดธรรมชาติปรากฏอยู่ ซึ่งอาจเป็นจุดกำเนิดของเชื้อรา ห้ามฝืนนำมารับประทานโดยเด็ดขาด การตัดตักเฉพาะส่วนที่มองเห็นทิ้งไปแล้วทานส่วนที่เหลือก็เป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ เพราะเส้นใยของเชื้อราอาจแพร่กระจายไปทั่วภาชนะแล้ว

สรุปส่งท้าย การจัดการกับอาหารที่เหลือในแต่ละมื้อไม่ใช่เรื่องยุ่งยาก เพียงแค่เราปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ จากการปล่อยทิ้งไว้ในภาชนะหุงข้ามคืน มาเป็นการตักใส่กล่องปิดฝาแล้วนำเข้าตู้เย็น เพียงเท่านี้เราก็สามารถรักษาคุณภาพ รสชาติ และที่สำคัญที่สุดคือความปลอดภัยต่อสุขภาพของเราและคนที่เรารักได้แล้วครับ ต่อไปนี้หากมีอาหารเหลือหลังมื้อค่ำ ก็อย่าลืมนำเทคนิคเหล่านี้ไปปรับใช้กันนะครับ รับรองว่าจะช่วยให้มื้ออาหารในวันถัดไปของคุณยังคงความอร่อยและปลอดภัยไร้กังวลอย่างแน่นอนครับ