ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า การสังเกตสัญญาณเหล่านี้ตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาทันท่วงที ลดความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตและภาวะแทรกซ้อนระยะยาวได้

1. ชาหรืออ่อนแรงที่แขน ขา หรือร่างกายด้านใดด้านหนึ่งอย่างฉับพลัน

นี่เป็นสัญญาณที่พบบ่อยที่สุดของโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยอาจรู้สึกชาหรือสูญเสียความรู้สึกที่ใบหน้า แขน หรือขา โดยเฉพาะเพียงด้านเดียวของร่างกาย

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke พบว่าผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจากภาวะสมองขาดเลือดจำนวนมากมีอาการชาหรืออ่อนแรงครึ่งซีกก่อนเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

2. ปากเบี้ยว ใบหน้าไม่สมมาตร

เมื่อเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อใบหน้าได้รับผลกระทบ ผู้ป่วยอาจมีอาการมุมปากตก ยิ้มไม่เท่ากัน หรือใบหน้าครึ่งหนึ่งหย่อนลง

สมาคมโรคหลอดเลือดสมองแห่งสหรัฐอเมริกา (American Stroke Association) ระบุว่านี่เป็นหนึ่งในสามสัญญาณสำคัญในการสังเกตโรคหลอดเลือดสมองระยะเริ่มต้น

3. พูดไม่ชัดหรือพูดลำบากผิดปกติ

ผู้ป่วยอาจพูดไม่ชัด ออกเสียงลำบาก ใช้คำผิด หรือไม่เข้าใจสิ่งที่ผู้อื่นพูด

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่าความผิดปกติด้านการสื่อสารที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันควรถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์

4. ตามัวหรือสูญเสียการมองเห็นอย่างกะทันหัน

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการตามัว เห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็นชั่วคราวในตาข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง

งานวิจัยในวารสาร The Lancet Neurology ชี้ว่า ความผิดปกติทางการมองเห็นเป็นหนึ่งในอาการที่มักถูกมองข้าม แต่สามารถเป็นสัญญาณเตือนของภาวะสมองขาดเลือดได้

5. ปวดศีรษะรุนแรงโดยไม่ทราบสาเหตุ

หากเกิดอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรงและฉับพลัน ซึ่งแตกต่างจากอาการปวดศีรษะที่เคยเป็นมาก่อน โดยเฉพาะเมื่อมีอาการคลื่นไส้หรือเวียนศีรษะร่วมด้วย ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

อาการดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมองชนิดเลือดออกในสมอง

6. เวียนศีรษะ สูญเสียการทรงตัว

ผู้ป่วยอาจรู้สึกมึนงง เดินเซ สูญเสียการประสานงานของร่างกาย หรือหกล้มได้ง่าย

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า อาการสูญเสียการทรงตัวอย่างฉับพลันเป็นหนึ่งในสัญญาณทางระบบประสาทที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ

7. ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA)

บางคนอาจมีอาการคล้ายโรคหลอดเลือดสมอง แต่เกิดขึ้นเพียงไม่กี่นาทีแล้วหายไปเอง ซึ่งเรียกว่า ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว (Transient Ischemic Attack: TIA)

สมาคมโรคหัวใจแห่งสหรัฐอเมริกา (AHA) เตือนว่า ประมาณ 1 ใน 3 ของผู้ที่เคยมีภาวะ TIA มีโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมองจริงในอนาคต โดยเฉพาะหากไม่ได้รับการรักษาหรือควบคุมปัจจัยเสี่ยงอย่างเหมาะสม

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคหลอดเลือดสมอง?

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง ได้แก่

• ความดันโลหิตสูง
• โรคเบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง
• การสูบบุหรี่
• น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
• ขาดการออกกำลังกาย
• นอนดึกและมีความเครียดเรื้อรัง
• มีประวัติโรคหัวใจและหลอดเลือด

ควรทำอย่างไรเมื่อสงสัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมอง?

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้จำหลัก FAST ดังนี้

• F (Face): ใบหน้ามีอาการเบี้ยวหรือไม่?
• A (Arm): แขนมีอาการอ่อนแรงหรือชาหรือไม่?
• S (Speech): พูดไม่ชัดหรือพูดลำบากหรือไม่?
• T (Time): หากพบอาการใดอาการหนึ่งข้างต้น ให้รีบโทรเรียกรถพยาบาลหรือไปโรงพยาบาลทันที

โรคหลอดเลือดสมองเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตและความพิการทั่วโลก อย่างไรก็ตาม การสังเกตสัญญาณเตือนตั้งแต่ระยะแรกและเข้ารับการรักษาภายใน “ช่วงเวลาทอง” สามารถช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตและลดความเสี่ยงของความพิการระยะยาวได้อย่างมาก