ในช่วงที่อากาศร้อนจัด หลายพื้นที่มีอุณหภูมิสูงต่อเนื่อง การอยู่กลางแดดเพียงไม่นานก็อาจทำให้ร่างกายสูญเสียความสามารถในการระบายความร้อน ส่งผลให้เกิดภาวะเพลียแดด (Heat Exhaustion) หรือรุนแรงถึงขั้นฮีทสโตรก (Heat Stroke) ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการช่วยเหลือโดยเร็ว

แพทย์อธิบายว่า เมื่อร่างกายมีอุณหภูมิสูงเกินไป ระบบควบคุมอุณหภูมิจะทำงานผิดปกติ ผู้ป่วยอาจมีอาการเวียนศีรษะ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อ่อนแรง เหงื่อออกมาก หรือในรายที่รุนแรงอาจมีอาการสับสน พูดไม่ชัด หมดสติ หรือชักได้ หากไม่ได้รับการรักษาทันท่วงที อาจเป็นอันตรายต่ออวัยวะสำคัญ

สิ่งแรกที่ควรทำคือ รีบนำผู้ป่วยออกจากบริเวณที่ร้อน ไปยังที่ร่มหรือห้องที่มีอากาศถ่ายเทหรือมีเครื่องปรับอากาศ คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น และจัดให้นอนราบ ยกขาสูงเล็กน้อยหากไม่มีข้อห้าม เพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น

สิ่งที่สองคือ ลดอุณหภูมิของร่างกายโดยเร็ว ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นเช็ดตามคอ รักแร้ ขาหนีบ และลำตัว หรือใช้พัดลมช่วยระบายความร้อน หากผู้ป่วยรู้สึกตัวดีและสามารถกลืนได้ ให้จิบน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือแร่ทีละน้อย แต่หากผู้ป่วยหมดสติ สับสนมาก หรือกลืนลำบาก ไม่ควรป้อนน้ำหรืออาหาร เพราะอาจทำให้สำลักได้

หากสงสัยว่าเป็นฮีทสโตรก หรือผู้ป่วยมีอาการหมดสติ ชัก หายใจผิดปกติ หรืออุณหภูมิร่างกายสูงมาก ควรรีบโทรเรียกรถพยาบาลหรือพาส่งโรงพยาบาลทันที โดยระหว่างรอความช่วยเหลือให้พยายามลดอุณหภูมิร่างกายต่อเนื่อง

ผู้ที่มีความเสี่ยงสูง ได้แก่ ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก ผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง นักกีฬา และผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน หรือผู้ที่รับประทานยาบางชนิดที่มีผลต่อการควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย

การป้องกันทำได้โดยดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดวัน หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในช่วงแดดจัดระหว่างเวลาประมาณ 10.00–16.00 น. สวมเสื้อผ้าสีอ่อน ระบายอากาศได้ดี ใส่หมวกหรือกางร่มเมื่อออกนอกบ้าน และพักในที่ร่มเป็นระยะหากต้องทำงานกลางแจ้ง

อย่ามองข้ามอาการผิดปกติที่เกิดขึ้นในวันที่อากาศร้อน เพราะการสังเกตอาการและให้การช่วยเหลืออย่างถูกวิธีตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจช่วยลดความรุนแรงของภาวะฮีทสโตรกและช่วยรักษาชีวิตได้