การเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับเป็นภาวะที่พบไม่บ่อย แต่สามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคหัวใจหรือความผิดปกติของร่างกายที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย ในประเทศไทย ปรากฏการณ์นี้เคยได้รับความสนใจจากวงการแพทย์ หลังมีการบันทึกกรณีชายหนุ่มหลายรายเสียชีวิตระหว่างนอนหลับตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า การเสียชีวิตระหว่างนอนหลับไม่ได้มีสาเหตุเดียวกันทั้งหมด และไม่ควรสรุปสาเหตุจากอาการเพียงอย่างเดียว

ภาวะเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับคืออะไร?

ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจอธิบายว่า การเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับมักเกิดจากหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน อันมีสาเหตุมาจากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคกล้ามเนื้อหัวใจ โรคหลอดเลือดหัวใจ หรือโรคทางพันธุกรรมบางชนิดที่ส่งผลต่อระบบไฟฟ้าของหัวใจ

ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ วงการแพทย์ได้อธิบายภาวะหนึ่งที่เรียกว่า Sudden Unexplained Nocturnal Death Syndrome (SUNDS) หรือ กลุ่มอาการเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งพบได้บ่อยในชายวัยหนุ่มที่ดูแข็งแรงในประเทศไทย ลาว ฟิลิปปินส์ และบางประเทศใกล้เคียง

งานวิจัยในเวลาต่อมาพบว่า ผู้ป่วยบางส่วนมีความเกี่ยวข้องกับ กลุ่มอาการบรูกาดา (Brugada Syndrome) ซึ่งเป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของยีน

ข้อมูลจาก Mayo Clinic และ Cleveland Clinic ระบุว่า ผู้ป่วยโรคบรูกาดาบางรายอาจไม่มีอาการเป็นเวลานานหลายปี แต่ยังคงมีความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง โดยเฉพาะในช่วงพักผ่อนหรือขณะนอนหลับ

3 สัญญาณที่ควรรีบเข้ารับการตรวจ

แพทย์เน้นว่า อาการต่อไปนี้ ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดการเสียชีวิตกะทันหันอย่างแน่นอน แต่เป็นเหตุผลที่ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจ

1. เป็นลมหมดสติโดยไม่ทราบสาเหตุ

หากผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรงเกิดอาการหมดสติอย่างกะทันหัน โดยเฉพาะในช่วงพักผ่อนหรือหลังตื่นนอน ควรได้รับการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) และการประเมินระบบหัวใจอย่างละเอียด

อาการหมดสติอาจเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงชั่วคราว

2. ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดปกติ

หากมีอาการหัวใจเต้นเร็วผิดปกติเป็นพัก ๆ โดยเฉพาะในเวลากลางคืน หรือเกิดร่วมกับอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือเวียนศีรษะ ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว

3. มีประวัติคนในครอบครัวเสียชีวิตกะทันหันตั้งแต่อายุน้อย

ประวัติครอบครัวถือเป็นปัจจัยสำคัญ หากพ่อแม่ พี่น้อง หรือญาติสายตรงเคยเสียชีวิตกะทันหันก่อนอายุ 50 ปีโดยไม่ทราบสาเหตุ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจหัวใจเพิ่มเติม หรือพิจารณาการตรวจทางพันธุกรรมในบางกรณี

ผู้ชายไทยมีความเสี่ยงมากกว่าหรือไม่?

การศึกษาทางระบาดวิทยาหลายฉบับพบว่า กลุ่มอาการ SUNDS พบได้บ่อยในผู้ชายแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าผู้ชายไทยทุกคนจะมีความเสี่ยงสูง เพราะความเสี่ยงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• โรคหัวใจแต่กำเนิดหรือโรคหัวใจที่เกิดภายหลัง

• กลุ่มอาการบรูกาดา หรือโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม

• ไข้สูง ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดอาการในผู้ป่วยโรคบรูกาดา

• การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก

• ความผิดปกติของระดับเกลือแร่ในร่างกาย

• ยาบางชนิดที่มีผลต่อระบบไฟฟ้าของหัวใจ

วิธีลดความเสี่ยง

แพทย์แนะนำให้ปฏิบัติดังนี้

• ตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจหรือเสียชีวิตกะทันหัน

• ควบคุมความดันโลหิต ระดับคอเลสเตอรอล และระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ

• หากมีไข้สูง โดยเฉพาะผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคบรูกาดา ควรได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม

• จำกัดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

• ไม่ใช้ยาที่อาจมีผลต่อจังหวะการเต้นของหัวใจโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์

• รีบพบแพทย์ทันที หากมีอาการหมดสติ ใจสั่นผิดปกติ หรือเจ็บหน้าอก