หลายคนมีนิสัยนำข้าวสวยที่เหลือจากเมื่อคืนมาอุ่นรับประทานอีกครั้ง แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากเก็บรักษาไม่ถูกวิธี ข้าวสวยที่หุงแล้วถือเป็นอาหารที่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนของเชื้อแบคทีเรียมากที่สุดชนิดหนึ่ง

คุณใหม่ ถิ ถวี่ นักกำหนดอาหารประจำแผนกโภชนาการ โรงพยาบาลทั่วไปซวียนอ๋า นครโฮจิมินห์ ประเทศเวียดนาม กล่าวว่า ข้าวสวยที่หุงแล้วสามารถปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรียได้ง่าย โดยเฉพาะ Bacillus cereus ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่สามารถรอดชีวิตจากกระบวนการหุง และเพิ่มจำนวนได้อย่างรวดเร็วเมื่อวางไว้ที่อุณหภูมิห้อง

ผลการศึกษาหลายฉบับพบว่า ข้าวสวยที่เก็บไว้ที่อุณหภูมิห้อง (18–30 องศาเซลเซียส) จะเริ่มไม่ปลอดภัยต่อการบริโภคภายใน 12–24 ชั่วโมง เนื่องจากจำนวนแบคทีเรียเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ข้าวสวยที่เหลือสามารถเก็บในตู้เย็นได้นานแค่ไหน?

นักกำหนดอาหาร คุณใหม่ ถิ ถวี่ แนะนำแนวทางการเก็บรักษาอย่างปลอดภัย ดังนี้

เก็บไว้ที่อุณหภูมิห้อง
ไม่ควรวางข้าวสวยไว้ที่อุณหภูมิห้องเกิน 12–24 ชั่วโมง หลังจากนั้นถือว่าไม่ปลอดภัยสำหรับการรับประทาน เนื่องจากแบคทีเรียจะเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว

แช่เย็น
หากเก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิ 2–4 องศาเซลเซียส สามารถเก็บได้อย่างปลอดภัย ไม่เกิน 5 วัน โดยควรรีบนำข้าวไปแช่เย็นหลังหุงเสร็จ และเก็บในภาชนะที่ปิดสนิท

แช่แข็ง
หากเก็บที่อุณหภูมิ -18 องศาเซลเซียส สามารถเก็บไว้ได้นานถึง 3 เดือน

สังเกตอย่างไรว่าข้าวสวยที่เหลือเริ่มเสียแล้ว?

ข้าวสวยที่บูดหรือเสื่อมคุณภาพมักมีลักษณะดังต่อไปนี้

• มีกลิ่นผิดปกติ เช่น กลิ่นเปรี้ยวหรือกลิ่นบูด ซึ่งแตกต่างจากกลิ่นข้าวที่หุงใหม่

• สีเปลี่ยนไป เช่น เหลือง เทา เขียว หรือมีจุดราสีขาวเล็ก ๆ รวมถึงมีฟิล์มบาง ๆ ปกคลุมบนผิวหน้า

• เนื้อสัมผัสผิดปกติ เมล็ดข้าวไม่ร่วน แต่แฉะ จับตัวเป็นก้อน และมีลักษณะลื่นเมื่อลองสัมผัส

• มีฟองอากาศ ในบางกรณี ข้าวที่บูดมากอาจเริ่มเกิดฟองเล็ก ๆ จากกระบวนการหมัก

การอุ่นข้าวด้วยความร้อนสูงสามารถฆ่าเชื้อโรคได้ทั้งหมดหรือไม่?

การอุ่นข้าวให้ร้อนสามารถลดจำนวนแบคทีเรียได้ แต่ ไม่สามารถกำจัดอันตรายทั้งหมดได้เสมอไป

สิ่งที่เป็นอันตราย ถูกทำลายด้วยการอุ่นร้อนหรือไม่ หมายเหตุ แบคทีเรีย เช่น Bacillus cereusได้ อุณหภูมิภายในอาหารควรสูงอย่างน้อย 80°Cสปอร์ของแบคทีเรีย ไม่ได้ สปอร์สามารถทนความร้อนที่ 100°Cได้ และต้องใช้อุณหภูมิสูงกว่า 105°Cจึงจะถูกทำลาย สารพิษที่แบคทีเรียสร้างไว้แล้ว ไม่ได้ สารพิษที่ก่อให้เกิดอาการอาเจียนสามารถทนความร้อน 100°Cได้นานหลายชั่วโมง

คุณใหม่ ถิ ถวี่ กล่าวว่า

"การอุ่นซ้ำไม่สามารถทำให้ข้าวที่มีสารพิษจากแบคทีเรียกลับมาปลอดภัยได้ ดังนั้น ควรรับประทานข้าวที่อุ่นซ้ำเฉพาะในกรณีที่มั่นใจว่าข้าวได้รับการเก็บรักษาอย่างถูกต้องตั้งแต่แรก และควรอุ่นให้ทั่วถึงที่อุณหภูมิอย่างน้อย 80–100 องศาเซลเซียส ก่อนรับประทาน"