ชายวัย 45 ป่วยมะเร็งตับ เพราะดื่มน้ำจาก "แก้วเก็บความร้อน" ทุกวัน แพทย์เตือนอย่ามองข้าม จุดเล็ก ๆ ที่หลายคนไม่เคยล้าง

หลายคนพกแก้วเก็บความร้อนติดตัวทุกวัน ไม่ว่าจะใส่น้ำอุ่น ชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ โดยเชื่อว่าเป็นอุปกรณ์ที่สะอาดและปลอดภัย แต่แพทย์เตือนว่า หากใช้งานและทำความสะอาดไม่ถูกวิธี อาจกลายเป็นแหล่งสะสมของเชื้อราและสารพิษที่เป็นอันตรายต่อร่างกายได้

เมื่อไม่นานมานี้ มีรายงานจากไต้หวัน ประเทศจีน เกี่ยวกับชายวัย 45 ปีที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งตับ โดยแพทย์สงสัยว่ามีความเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้แก้วเก็บความร้อนชงชาโสมเป็นประจำทุกวัน แต่ไม่ได้ทำความสะอาดอย่างทั่วถึงเป็นเวลานาน

แพทย์เผย "จุดอับ" ที่หลายคนไม่เคยล้าง

นพ.เฉียน เจิ้งหง (Qian Zhenghong) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคตับและระบบทางเดินอาหาร เปิดเผยว่า ผู้ป่วยมีนิสัยชงชาโสมใส่แก้วเก็บความร้อนเป็นประจำ

ครอบครัวของผู้ป่วยเชื่อว่า เขาไม่เคยถอดฝาและยางซิลิโคนออกมาทำความสะอาดอย่างละเอียด ส่งผลให้เกิดเชื้อราสะสมภายในจุดอับของแก้ว

แพทย์อธิบายว่า หากแก้วเก็บความร้อนไม่ได้รับการล้างเป็นประจำ โดยเฉพาะบริเวณฝาปิดและซีลยาง ซึ่งมักมีความชื้นสะสม เชื้อราอาจเจริญเติบโตและสร้าง อะฟลาทอกซิน (Aflatoxin) ซึ่งเป็นสารพิษจากเชื้อราในกลุ่ม Aspergillus

WHO จัดเป็นสารก่อมะเร็งร้ายแรง

องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้อะฟลาทอกซินเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ โดยมีความเกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็งตับอย่างชัดเจน

หากได้รับสารชนิดนี้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งระบบทางเดินอาหาร การเกิดติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ รวมถึงความเสียหายเรื้อรังของตับ ซึ่งอาจพัฒนาไปสู่โรคมะเร็งตับได้

ยางซิลิโคน คือแหล่งสะสมเชื้อโรคที่หลายคนมองข้าม

นางถาน ตุนสือ พยาบาลผู้เชี่ยวชาญด้านพิษวิทยาคลินิก ระบุว่า หลายคนไม่ชอบถอดยางซิลิโคนออกมาล้าง เพราะคิดว่ายุ่งยาก จึงเพียงล้างผ่านน้ำเท่านั้น

แต่ผลการศึกษาพบว่า บริเวณดังกล่าวกลับเป็นจุดที่มีคราบสกปรกและแบคทีเรียสะสมมากที่สุด

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ถอดซีลยางออกมาล้างทุกครั้ง เช็ดให้แห้งสนิทก่อนประกอบกลับ หากใส่กลับยาก สามารถนำยางไปแช่ในช่องธรรมดาของตู้เย็นสักครู่ เพื่อให้ยางแข็งตัวและใส่ง่ายขึ้น

แก้วใส่น้ำเปล่า ก็ต้องล้างทุกวัน

หลายคนเข้าใจผิดว่า หากใส่เพียงน้ำเปล่า ไม่จำเป็นต้องล้างให้สะอาด

แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากสัมผัสด้านในของแก้วแล้วรู้สึกลื่นหรือมีเมือก นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าแบคทีเรียเริ่มเจริญเติบโตแล้ว

ควรใช้ฟองน้ำหรือแปรงสำหรับล้างแก้ว พร้อมน้ำยาล้างจานชนิดอ่อน ทำความสะอาดทั้งตัวแก้ว ปากแก้ว และบริเวณที่สัมผัสริมฝีปาก จากนั้นผึ่งให้แห้งสนิททุกครั้ง เพื่อป้องกันความชื้นและเชื้อรา

เครื่องดื่ม 7 ชนิด ไม่ควรใส่ในแก้วเก็บความร้อน

ผู้เชี่ยวชาญยังแนะนำว่า ไม่ควรใส่เครื่องดื่มต่อไปนี้ลงในแก้วเก็บความร้อน ได้แก่

• ยาสมุนไพรจีนหรือชาพุทรา เพราะอาจเกิดการหมักและสร้างแรงดันภายใน

• ชาเข้มและกาแฟ ซึ่งทำให้เกิดคราบและกลิ่นติดแก้ว

• นม ลาเต้ และนมถั่วเหลือง เพราะโปรตีนสูง เสี่ยงต่อการเจริญของแบคทีเรีย

• เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง ซึ่งเป็นอาหารของเชื้อจุลินทรีย์

• เครื่องดื่มที่มีกรดสูง เช่น น้ำมะนาว น้ำส้ม เพราะอาจกัดกร่อนวัสดุภายในแก้ว

• เครื่องดื่มอัดลม เนื่องจากก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สร้างแรงดันสูง เสี่ยงพุ่งกระเด็นเมื่อเปิดฝา

• น้ำที่ร้อนเกิน 94 องศาเซลเซียส โดยเฉพาะแก้วแบบฝาเปิดเร็ว เพราะแรงดันไอน้ำอาจทำให้เกิดอันตรายขณะเปิดฝา

เลือกวัสดุของแก้วให้ปลอดภัย

ปัจจุบันแก้วเก็บความร้อนส่วนใหญ่ผลิตจากพลาสติกหรือสเตนเลส ซึ่งสเตนเลสมีหลายเกรด

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้เลือกสเตนเลสเกรด 304 หรือ 316 ซึ่งเป็นเกรดสำหรับอาหารและทางการแพทย์ มีความปลอดภัยและทนต่อการกัดกร่อนได้ดีกว่า

ส่วนสเตนเลสเกรด 200 เป็นเกรดอุตสาหกรรม มีโอกาสเกิดสนิมได้ง่ายกว่า หากใช้งานเป็นเวลานานและเกิดการกัดกร่อน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการได้รับโลหะหนัก เช่น แมงกานีส ในปริมาณสูง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อระบบประสาทได้

อย่ามองข้ามการดูแลแก้วเก็บความร้อน

แม้แก้วเก็บความร้อนจะเป็นของใช้ที่ดูปลอดภัย แต่หากใช้งานผิดวิธีหรือปล่อยให้มีคราบสกปรกและเชื้อราสะสม ก็อาจกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพได้

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ล้างแก้วอย่างละเอียดทุกวัน ถอดซีลยางออกมาทำความสะอาดเป็นประจำ เลือกใช้แก้วที่ผลิตจากวัสดุคุณภาพ และหลีกเลี่ยงการใส่เครื่องดื่มที่ไม่เหมาะสม เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพในระยะยาว

หมายเหตุ: กรณีนี้เป็นรายงานผู้ป่วยรายหนึ่ง แพทย์ระบุว่า สงสัย ว่าพฤติกรรมการใช้แก้วเก็บความร้อนที่ทำความสะอาดไม่ถูกวิธีอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงร่วม ไม่ได้หมายความว่าการใช้แก้วเก็บความร้อนเพียงอย่างเดียวเป็นสาเหตุโดยตรงของโรคมะเร็งตับ