ใครควรเลี่ยง "ข้าวกล้อง" ประโยชน์มากมาย แต่เสี่ยงอันตรายต่อสุขภาพของคน 4 กลุ่มนี้ ต้องปรึกษาแพทย์หรือจำกัดปริมาณการกิน

ข้าวกล้องขึ้นชื่อว่าเป็นอาหารสุขภาพที่ดีมาก ๆ เพราะมีไฟเบอร์และสารอาหารสูง แต่ก็มีคนบางกลุ่มที่ "ควรหลีกเลี่ยง" หรือ "จำกัดปริมาณ" ในการทานข้าวกล้อง เนื่องจากระบบร่างกายอาจไม่เอื้อต่อการย่อยหรือขับสารบางชนิดครับ โดยกลุ่มหลัก ๆ มีดังนี้ :

1.ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

ข้าวกล้องมีแร่ธาตุ ฟอสฟอรัส และ โพแทสเซียม สูงกว่าข้าวขาวมาก เมื่อไตเสื่อมประสิทธิภาพ จะไม่สามารถขับแร่ธาตุเหล่านี้ออกจากเลือดได้ดีเท่าที่ควร หากสะสมมากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการคันตามผิวหนัง กระดูกพรุน หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่แพทย์แนะนำให้จำกัดฟอสฟอรัสหรือโพแทสเซียม เนื่องจากข้าวกล้องมีแร่ธาตุบางชนิดมากกว่าข้าวขาว หากไตขับแร่ธาตุเหล่านี้ได้ไม่ดี อาจทำให้ระดับในเลือดสูงขึ้นได้ จึงควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารโรคไตว่าควรกินได้มากน้อยแค่ไหน

2. ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร

ข้าวกล้องมี ไฟเบอร์ (ใยอาหาร) ชนิดไม่ละลายน้ำ อยู่สูงมาก ซึ่งต้องใช้เวลาและพลังงานในการย่อยนานกว่าปกติ ผู้ที่มีปัญหาระบบย่อยอาหาร เช่น ท้องอืดง่าย ลำไส้แปรปรวนบางราย โรคลำไส้อักเสบในช่วงกำเริบ ผู้ที่มีภาวะลำไส้ตีบ หรือผู้ที่เพิ่งผ่าตัดระบบทางเดินอาหาร เพราะไฟเบอร์ในข้าวกล้องอาจทำให้แน่นท้อง ปวดท้อง หรือถ่ายผิดปกติได้ในบางคน โดยเฉพาะหากกินมากเกินไปหรือเคี้ยวไม่ละเอียด

3. ผู้สูงอายุที่มีปัญหาสุขภาพฟันและระบบการเคี้ยว

เมล็ดข้าวกล้องมีความแข็งและเหนียวกว่าข้าวขาว หากเคี้ยวไม่ละเอียดพอ ข้าวกล้องที่เป็นเม็ด ๆ จะตกไปถึงกระเพาะ ทำให้ท้องอืดและแน่นท้องได้ง่ายมากในผู้สูงอายุ มีปัญหาฟัน เคี้ยวยาก หรือกลืนลำบาก ซึ่งระบบการย่อยอาหารเริ่มทำงานช้าลงอยู่แล้ว หากอยากกินควรหุงให้นิ่มขึ้น แช่น้ำก่อนหุง ผสมข้าวขาว หรือเลือกข้าวกล้องงอกที่นุ่มกว่า

4. ผู้ที่มีภาวะโลหิตจางจากสารอาหาร หรือขาดแร่ธาตุ (บางกรณี)

ในรำข้าวของข้าวกล้องมีสารที่เรียกว่า กรดไฟติก (Phytic Acid) ซึ่งสารนี้มีฤทธิ์ในการยับยั้งการดูดซึมแร่ธาตุบางชนิด เช่น ธาตุเหล็ก แคลเซียม และซิงค์ (สังกะสี) ผู้ที่มีภาวะขาดธาตุเหล็ก สังกะสี หรือแร่ธาตุบางชนิด ควรกินข้าวกล้องร่วมกับอาหารที่หลากหลาย เพราะในรำข้าวมีกรดไฟติก ซึ่งอาจลดการดูดซึมแร่ธาตุบางชนิดได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องงดข้าวกล้องทั้งหมด เพียงควรกินให้สมดุล และเลือกวิธีเตรียมอาหารที่ช่วยให้ย่อยง่ายขึ้น เช่น แช่น้ำก่อนหุงหรือหุงให้นิ่ม เพื่อช่วยลดปริมาณกรดไฟติกลง

หากไม่ได้เป็นโรคไต แต่แค่อยากให้ย่อยง่ายขึ้น แนะนำให้เริ่มต้นด้วยการหุง ข้าวขาวผสมข้าวกล้อง ในสัดส่วนน้อย ๆ ก่อน เพื่อให้ร่างกายและลำไส้ค่อย ๆ ปรับตัว จากนั้นจึงค่อยเพิ่มสัดส่วนของข้าวกล้องขึ้นตามลำดับครับ