ผักพื้นบ้านหลายชนิดที่ขึ้นเองตามริมรั้ว ริมทาง หรือในสวน มักถูกมองว่าเป็นวัชพืชและถูกถอนทิ้ง ทั้งที่บางชนิดอุดมไปด้วยสารอาหารและสารพฤกษเคมีที่กำลังได้รับความสนใจจากนักวิจัย หนึ่งในนั้นคือ ผักเบี้ยใหญ่ (Purslane) ซึ่งพบได้ทั่วไปในประเทศไทย

ผักเบี้ยใหญ่เป็นพืชที่ปลูกง่าย เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อน และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง โดยอุดมด้วยวิตามินเอ วิตามินซี วิตามินอี โพแทสเซียม แมกนีเซียม ใยอาหาร และกรดไขมันโอเมกา-3 ชนิด ALA ซึ่งพบได้ค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับผักหลายชนิด

นอกจากนี้ งานวิจัยในระดับห้องปฏิบัติการและสัตว์ทดลองยังพบว่า ผักเบี้ยใหญ่มีสารต้านอนุมูลอิสระหลายชนิด เช่น ฟลาโวนอยด์ โพลีฟีนอล และเบตาเลน ซึ่งกำลังถูกศึกษาถึงบทบาทในการลดการอักเสบและยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งบางชนิด

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาดังกล่าวยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการรับประทานผักเบี้ยใหญ่จะป้องกันหรือรักษาโรคมะเร็งในมนุษย์ได้ เพราะยังต้องมีการศึกษาทางคลินิกเพิ่มเติม

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการแนะนำว่า การรับประทานผักพื้นบ้านที่หลากหลายเป็นประจำ ช่วยให้ร่างกายได้รับวิตามิน แร่ธาตุ และสารพฤกษเคมีที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ

หากต้องการรับประทานผักเบี้ยใหญ่ ควรเลือกต้นที่ปลูกในพื้นที่สะอาด ปลอดสารเคมี และล้างให้สะอาดก่อนนำมาปรุงอาหาร สามารถนำไปลวก ผัด ทำแกง หรือรับประทานสดในสลัดได้

ผู้เชี่ยวชาญยังเตือนว่า ไม่ควรเก็บผักที่ขึ้นริมถนนหรือพื้นที่ที่อาจปนเปื้อนสารเคมี โลหะหนัก หรือมลพิษ เพราะอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพมากกว่าประโยชน์ที่ได้รับ

แม้ผักเบี้ยใหญ่และผักพื้นบ้านหลายชนิดจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง และมีงานวิจัยที่น่าสนใจเกี่ยวกับสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ แต่ ยังไม่มีผักชนิดใดที่ได้รับการพิสูจน์ว่าสามารถยับยั้งหรือรักษาโรคมะเร็งในมนุษย์ได้โดยตรง

การลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งควรอาศัยการรับประทานอาหารที่หลากหลาย เน้นผักและผลไม้สด ออกกำลังกายสม่ำเสมอ รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ งดสูบบุหรี่ จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ และเข้ารับการตรวจคัดกรองตามคำแนะนำของแพทย์ ซึ่งเป็นแนวทางที่ได้รับการสนับสนุนจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน