ขณะที่หลายคนต้องต่อสู้กับปัญหายุงกวนใจทุกค่ำคืน จนต้องพึ่งสเปรย์หรือเครื่องไล่ยุงราคาแพง ยังมีอีกหนึ่งภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ถูกส่งต่อกันมาหลายชั่วอายุคน นั่นคือการใช้ “ใบอ้ายเฉ่า” หรือ “ใบโกฐจุฬาลัมพา (Mugwort)” ซึ่งมีกลิ่นเฉพาะตัวที่หลายคนเชื่อว่าสามารถช่วยลดการรบกวนของยุงได้ เพียงนำใบแห้งมาขยำเบา ๆ เพื่อให้กลิ่นหอมของน้ำมันหอมระเหยออกมา จากนั้นวางไว้ตามมุมห้อง ใกล้หน้าต่าง หรือบริเวณหัวเตียง กลิ่นจากใบไม้จะค่อย ๆ กระจายไปทั่วห้อง ทำให้บรรยากาศสดชื่นและช่วยลดโอกาสที่ยุงจะบินเข้ามารบกวน

ในอดีต ครอบครัวในหลายประเทศแถบเอเชียมักนำใบโกฐจุฬาลัมพามาตากแห้ง แล้วใช้วางไว้ในบ้าน ตู้เสื้อผ้า หรือเผาให้เกิดควันอ่อน ๆ เพื่อช่วยไล่แมลง แม้ว่าวิธีดังกล่าวจะเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ได้รับความนิยม แต่ประสิทธิภาพอาจแตกต่างกันไปตามชนิดของยุง สภาพแวดล้อม และปริมาณใบไม้ที่ใช้ หากต้องการให้ได้ผลดียิ่งขึ้น ควรใช้ร่วมกับการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง เช่น เทน้ำขัง ปิดฝาภาชนะเก็บน้ำ และติดมุ้งลวดบริเวณประตูหน้าต่าง

นอกจากการนำใบแห้งมาวางในห้องแล้ว หลายคนยังนำใบโกฐจุฬาลัมพามาทำเป็นถุงสมุนไพรขนาดเล็ก โดยใส่ลงในถุงผ้าฝ้ายแล้วนำไปแขวนไว้ใกล้เตียง ใกล้หน้าต่าง หรือในตู้เสื้อผ้า กลิ่นหอมจากสมุนไพรจะค่อย ๆ ระเหยออกมาอย่างต่อเนื่อง ช่วยให้ห้องมีกลิ่นธรรมชาติ และอาจช่วยลดการเข้ามาของแมลงบางชนิดได้ อีกทั้งยังไม่ต้องกังวลเรื่องสารเคมีตกค้างเหมือนผลิตภัณฑ์ไล่ยุงบางประเภท จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ชื่นชอบวิธีดูแลบ้านแบบธรรมชาติ

อย่างไรก็ตาม หากบ้านอยู่ในพื้นที่ที่มียุงชุกชุม หรือมีความเสี่ยงต่อโรคที่มียุงเป็นพาหะ เช่น ไข้เลือดออก ไข้ซิกา หรือชิคุนกุนยา การใช้สมุนไพรเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ ควรใช้มาตรการป้องกันอื่นร่วมด้วย เช่น ทายากันยุง สวมเสื้อผ้าแขนขายาว และนอนในมุ้ง โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ควรได้รับการป้องกันเป็นพิเศษ

แม้ว่าวิธีใช้ใบโกฐจุฬาลัมพาจะเป็นเคล็ดลับที่ได้รับความนิยมในหลายพื้นที่ แต่ควรมองว่าเป็นตัวช่วยเสริมมากกว่าการป้องกันที่สมบูรณ์แบบ การรักษาความสะอาดภายในบ้าน กำจัดแหล่งน้ำขัง และป้องกันไม่ให้ยุงเข้ามาภายในบ้าน ยังคงเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุด เมื่อผสมผสานการดูแลบ้านอย่างถูกต้องกับการใช้สมุนไพรธรรมชาติ ก็จะช่วยให้บ้านน่าอยู่มากขึ้น ลดความรำคาญจากยุง และทำให้ทุกคนในครอบครัวพักผ่อนได้อย่างสบายตลอดคืน