หากหลังจากว่ายน้ำหรือแช่น้ำเป็นเวลานานแล้วรู้สึกง่วงนอน อ่อนเพลีย หรือเหนื่อยผิดปกติ คุณไม่ควรมองข้าม เพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงที่อาจนำไปสู่ ภาวะจมน้ำแห้ง (Dry Drowning) หรือ ภาวะจมน้ำทุติยภูมิ (Secondary Drowning)

ขึ้นจากน้ำได้ พูดคุยได้ แต่ยังเสียชีวิต

ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา มีเหตุจมน้ำที่น่าเศร้าหลายกรณี ซึ่งมีนักเรียนเสียชีวิตตั้งแต่ 4–9 คน

ในเหตุการณ์นักเรียน 9 คนจมน้ำที่แม่น้ำตร่าคุก ประเทศเวียดนาม มีนักเรียน 2 คนที่ได้รับการช่วยเหลือขึ้นฝั่งแล้ว และยังสามารถพูดคุยได้ตามปกติ แต่เนื่องจากไม่มีผู้ใดทราบวิธีปฐมพยาบาลที่ถูกต้อง เด็กทั้งสองจึงเสียชีวิตจากภาวะจมน้ำทุติยภูมิ

ดร. Pham Anh Tuan ผู้อำนวยการศูนย์ Eboi กล่าวว่า แม้จะไม่ทราบรายละเอียดของผู้ป่วยทั้งสองในขณะนั้น แต่ตามหลักการแพทย์ หากมีน้ำเข้าสู่ปอดและไม่ได้รับการปฐมพยาบาลทันที น้ำจะทำให้เกิดภาวะปอดบวมน้ำ ส่งผลให้พื้นที่แลกเปลี่ยนออกซิเจนลดลง จนนำไปสู่การเสียชีวิต

อีกกรณีหนึ่งที่ได้รับความสนใจคือ เด็กชาย Johnny อายุ 10 ปี ในสหรัฐอเมริกา หลังกลับจากว่ายน้ำ เขาบ่นกับแม่ว่ารู้สึกเหนื่อย แต่ครอบครัวไม่ได้เอะใจ

ต่อมาเมื่อแม่เข้าไปปลุก พบว่าลูกชายมีฟองสีขาวออกจากปากและหายใจลำบาก แม้รีบนำส่งโรงพยาบาล แต่เด็กชายก็เสียชีวิตในเวลาต่อมา แพทย์วินิจฉัยว่าเสียชีวิตจากภาวะจมน้ำทุติยภูมิ

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ภาวะจมน้ำแห้งหรือจมน้ำทุติยภูมิ อาจเกิดขึ้นได้ภายใน 72 ชั่วโมง หลังว่ายน้ำ หลังเกือบจมน้ำ แช่น้ำนาน หรือสำลักน้ำ

แม้ภาวะนี้จะพบไม่บ่อย แต่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน หากละเลยสัญญาณเตือนก็อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

เพียงน้ำปริมาณเล็กน้อยที่เข้าสู่ปอด ก็อาจขัดขวางการแลกเปลี่ยนออกซิเจน ทำให้เกิดภาวะปอดบวมน้ำ หายใจล้มเหลว และนำไปสู่ภาวะจมน้ำทุติยภูมิ

น้ำเพียงหนึ่งอึกก็อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

ผู้เชี่ยวชาญด้านการแพทย์ระบุว่า นอกจากภาวะจมน้ำทุติยภูมิแล้ว ภาวะหายใจล้มเหลวจากปอดบวมน้ำเฉียบพลัน ภาวะเม็ดเลือดแดงแตก หรือภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ก็อาจทำให้ผู้ประสบเหตุเสียชีวิตภายใน 1–72 ชั่วโมง หลังขึ้นจากน้ำได้เช่นกัน

เมื่อคนตกน้ำหรือกำลังว่ายน้ำ น้ำอาจถูกสูดเข้าสู่ปอด ผ่านหลอดลมเข้าสู่ถุงลมปอด ทำให้สารที่ช่วยให้ถุงลมไม่แฟบเสียหาย รวมถึงทำลายเยื่อบุถุงลมและเส้นเลือดฝอย จนนำไปสู่ภาวะปอดบวมน้ำเฉียบพลัน หรือกลุ่มอาการหายใจลำบากเฉียบพลัน (ARDS)

ผู้ป่วยบางรายเมื่อขึ้นจากน้ำแล้ว หัวใจยังเต้นปกติ ยังหายใจ เดิน หรือพูดได้ เพราะน้ำยังคงค้างอยู่ในปอดเพียงเล็กน้อย

อย่างไรก็ตาม น้ำที่ตกค้างจะค่อย ๆ แทนที่พื้นที่ที่ใช้แลกเปลี่ยนออกซิเจนในปอด รวมถึงสารเคมีจากสระว่ายน้ำหรืออ่างน้ำร้อน ก็อาจทำให้ปอดเสียหายมากขึ้น ส่งผลให้ระดับออกซิเจนในเลือดลดลง

ในระยะแรก ผู้ป่วยอาจมีอาการเพียงเล็กน้อย เช่น

• หายใจเร็ว
• แน่นหน้าอก
• ชีพจรเต้นเร็ว
• ความดันโลหิตสูงเล็กน้อย

หากพบอาการเหล่านี้และรีบนำส่งโรงพยาบาล แพทย์สามารถรักษาได้ทันท่วงที และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา ปอดจะบวมมากขึ้น ทำให้เกิดภาวะหายใจล้มเหลว ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการ

• ตัวเขียว
• หายใจลำบากมากขึ้น
• ชีพจรเต้นเร็ว
• มือและเท้ากระตุก
• มีฟองสีชมพูหรือสีขาวออกจากปาก
• ได้ยินเสียงผิดปกติในปอด

และอาจเสียชีวิตในเวลาอันสั้น

ภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ หลังจมน้ำ

ปอดอักเสบ เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยหลังจมน้ำ เนื่องจากผู้ป่วยสูดน้ำสกปรกเข้าไป ทำให้แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา หรือปรสิตเข้าสู่ร่างกาย ส่งผลให้เกิดปอดอักเสบหรือปอดบวม

ผู้ที่สูดน้ำเข้าไปมาก ยังอาจเกิดภาวะกล่องเสียงหดเกร็ง กระตุ้นโรคหอบหืด หรือทำให้อาการของโรคปอดเรื้อรังกำเริบ

อาการปอดอักเสบมักเกิดขึ้นภายใน 24 ชั่วโมง หลังได้รับการช่วยเหลือ โดยมีอาการ เช่น

• อ่อนเพลียมาก
• หายใจลำบาก
• เจ็บหน้าอก
• ไอ
• มีไข้

หากพบอาการเหล่านี้ ควรรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที

อีกภาวะหนึ่งคือ เม็ดเลือดแดงแตก (Hemolysis) ซึ่งเกิดจากการกลืนน้ำเข้าไปจำนวนมาก ทำให้ความเข้มข้นของเลือดเปลี่ยนแปลง ส่งผลให้เม็ดเลือดแดงแตก ผู้ป่วยอาจมีอาการ

• อ่อนเพลีย
• ปวดศีรษะ
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ปัสสาวะสีเข้ม

นอกจากนี้ ยังอาจเกิด ภาวะเสียสมดุลของเกลือแร่ในร่างกาย ทำให้มีอาการปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน และบวม

หากว่ายน้ำทะเล น้ำเค็มอาจทำให้ระดับเกลือโซเดียมในเลือดสูงขึ้น

แต่หากเป็นน้ำจืดจากแม่น้ำ คลอง หรือบึง น้ำจะทำให้เลือดเจือจางและระดับโซเดียมลดลง

ส่วนผู้ที่ตกลงไปในน้ำเย็นจัด อาจเกิดภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำ ส่งผลให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ ระบบเผาผลาญผิดปกติ หายใจช้าลง ความดันโลหิตต่ำ หมดสติ และอาจเสียชีวิตได้ในที่สุด.