ช่วงนี้ภาพของทั้งผู้ใหญ่ เด็กเล็ก ไปจนถึงสัตว์เลี้ยงที่นอนกอด ฟักเขียว กำลังถูกแชร์อย่างแพร่หลายในโลกออนไลน์ จนกลายเป็นกระแสที่หลายคนเรียกว่า "เครื่องปรับอากาศจากธรรมชาติ" ที่ทั้งช่วยคลายร้อนและดีต่อสุขภาพ

ทุกครั้งที่อากาศร้อนจัด บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียตั้งแต่จีนไปจนถึงเวียดนาม มักจะมีภาพชวนยิ้มของผู้คนที่นำฟักเขียวมากอดขณะนอน ไม่ว่าจะเป็นนักศึกษาที่พักในห้องเช่าร้อนอบอ้าว ครอบครัวทั่วไป หรือแม้แต่เจ้าของสัตว์เลี้ยง ต่างพากันยกให้ฟักเขียวเป็น "เพื่อนร่วมเตียง" ที่ทั้งราคาประหยัดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

แท้จริงแล้ว เทรนด์นี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องขำขันเสียทีเดียว

นพ.เฉิน ตงหลิง หัวหน้าแผนกฝังเข็ม โรงพยาบาลแพทย์แผนจีนเมืองฝูโจว มณฑลฝูเจี้ยน ประเทศจีน เปิดเผยว่า การกอดฟักเขียวนอนมีหลักการทำความเย็นที่อธิบายได้ทั้งในด้านฟิสิกส์และแนวคิดของแพทย์แผนจีน

ทำไมฟักเขียวจึงให้ความรู้สึกเย็น?

ในทางฟิสิกส์ ฟักเขียวเปรียบเสมือน "หมอนน้ำจากธรรมชาติ" เพราะมีปริมาณน้ำมากกว่า 95% ทำให้สามารถดูดซับและถ่ายเทความร้อนได้ดี อีกทั้งยังมีค่าความจุความร้อนสูง

ด้วยเหตุนี้ อุณหภูมิผิวของฟักเขียวจึงมักต่ำกว่าอุณหภูมิห้องประมาณ 3-5 องศาเซลเซียส เมื่อกอดหรือวางขาไว้บนผลฟักเขียว ความร้อนจากร่างกายจะถูกถ่ายเทไปยังผลฟักอย่างรวดเร็ว จึงทำให้รู้สึกเย็นสบายทันที

ด้าน นพ.หลี่ เหวินปิน แพทย์แผนจีนจากกรุงปักกิ่ง อธิบายเพิ่มเติมว่า เปลือกฟักเขียวจัดเป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็นอ่อน ๆ ตามตำรับแพทย์แผนจีน เชื่อว่าช่วยคลายร้อนและบรรเทาความร้อนในช่วงฤดูร้อนได้ เมื่อสัมผัสกับผิวหนังจึงอาจทำให้รู้สึกเย็นสบายและช่วยให้นอนหลับง่ายขึ้นในคืนที่อากาศร้อน

ผู้เชี่ยวชาญเตือน อย่าเข้าใจผิดว่าใช้แทนเครื่องปรับอากาศได้

แม้ว่าการกอดฟักเขียวจะช่วยให้รู้สึกเย็นสบายในช่วงแรก แต่แพทย์ทั้งสองย้ำว่า ความเย็นดังกล่าวเป็นเพียงความรู้สึกชั่วคราว และไม่สามารถทดแทนพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศได้

หากทำตามเทรนด์นี้มากเกินไป อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ ทั้งระบบทางเดินหายใจและระบบกระดูกและข้อ

นพ.หลี่ เหวินปิน ระบุว่า ตามแนวคิดแพทย์แผนจีน ช่วงเวลากลางคืนเป็นช่วงที่พลังหยางของร่างกายอ่อนที่สุด การสัมผัสวัตถุที่มีความเย็นตลอดทั้งคืน อาจทำให้ร่างกายอ่อนแอลงและภูมิคุ้มกันลดลง

ขณะที่ นพ.เฉิน ตงหลิง อธิบายว่า การสัมผัสความเย็นเป็นเวลานานระหว่างนอน อาจทำให้หลอดเลือดใต้ผิวหนังหดตัว ส่งผลให้อุณหภูมิบริเวณผิวลดลง ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการปวดท้อง ลำไส้บีบตัวผิดปกติ ท้องอืด หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยจากความเย็นในบางคน

นอกจากนี้ ฟักเขียวมีขนาดใหญ่ น้ำหนักมาก และค่อนข้างแข็ง การกอดไว้ในท่าเดิมตลอด 6-8 ชั่วโมง อาจทำให้แนวกระดูกสันหลังเปลี่ยนจากท่าตามธรรมชาติ ส่งผลให้ปวดคอ ปวดไหล่ เป็นตะคริว หรือมีอาการชาตามแขนขาเมื่อตื่นนอนได้

4 กลุ่มที่ไม่ควรทดลองกอดฟักเขียวนอน

แพทย์ทั้งสองเห็นตรงกันว่า วิธีนี้อาจไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะกลุ่มต่อไปนี้

• ผู้ที่ระบบย่อยอาหารอ่อนแอ มีอาการปวดท้องหรือท้องเสียง่ายเมื่อรับประทานอาหารที่มีฤทธิ์เย็น

• ผู้ที่มักมีอาการมือเท้าเย็นหรือหนาวง่าย เพราะอาจทำให้รู้สึกหนาวมากขึ้นและนอนหลับไม่สบาย

• ผู้สูงอายุ เนื่องจากกระดูกและข้อเปราะบาง ฟักเขียวที่มีน้ำหนักมากอาจกดทับหรือทำให้พลิกตัวลำบาก

• เด็กที่ร่างกายอ่อนแอ เพราะเด็กยังควบคุมอุณหภูมิร่างกายได้ไม่ดี และผลฟักขนาดใหญ่อาจกลิ้งทับจนเกิดอันตรายได้

หากอยากลอง ควรทำอย่างไรให้ปลอดภัย?

หากต้องการทดลองตามกระแส แพทย์แนะนำให้ปฏิบัติตามข้อควรระวังดังต่อไปนี้

• ไม่ควรให้ฟักเขียวสัมผัสผิวหนังโดยตรง ควรห่อด้วยผ้าฝ้ายหรือผ้าบาง ๆ ก่อนใช้งาน

• ล้างเปลือกให้สะอาด เพราะเปลือกฟักเขียวอาจมีขนเล็ก ๆ คราบไขธรรมชาติ หรือสารตกค้างจากการเพาะปลูก
  
  
  

• ใช้เพียงช่วง 1-2 ชั่วโมงแรกของการนอน เมื่อร่างกายเย็นสบายแล้ว ควรวางฟักเขียวออกจากเตียง

• ไม่ควรใช้ร่วมกับห้องที่เปิดเครื่องปรับอากาศหรือมีพัดลมแรง เพราะอาจทำให้อุณหภูมิร่างกายลดลงมากเกินไป

หลังจากใช้งานแล้ว ยังสามารถนำฟักเขียวไปประกอบอาหาร เช่น ต้มซุปหรือแกงจืด เพื่อช่วยเติมความสดชื่นให้ร่างกาย และใช้ประโยชน์จากวัตถุดิบได้อย่างคุ้มค่าโดยไม่ต้องทิ้งให้เสียเปล่า