หายข้องใจสักที! ทำไม "ชาตรามือ" ต้องระบุ "ใช้สำหรับในประเทศเท่านั้น" ห้ามนำออกนอกประเทศ

กลายเป็นประเด็นที่สร้างความสงสัยและทำให้คอชาหลายคนเกิดความข้องใจกันมานาน สำหรับผลิตภัณฑ์ชาไทยยอดฮิตอย่าง "ชาตรามือ" ที่หากใครสังเกตดูบนบรรจุภัณฑ์ดี ๆ จะพบข้อความภาษาอังกฤษระบุเอาไว้ว่า "For Domestic Use Only" หรือแปลเป็นไทยว่า "ใช้สำหรับในประเทศเท่านั้น"

จนนำมาสู่คำถามที่ว่า ทำไมถึงต้องระบุไว้แบบนั้น? ถ้านำไปชงดื่มที่ต่างประเทศหรือหิ้วติดตัวไปต่างแดนจะเกิดอะไรขึ้น ผิดกฎหมายหรือไม่

เฉลยเหตุผลสำคัญ "สีผสมอาหาร" ต้นเหตุที่ทำให้บางประเทศสั่งแบน

สาเหตุหลักที่ทำให้ชาตรามือต้องระบุข้อความดังกล่าวไว้บนซองที่จำหน่ายในประเทศไทย เป็นเพราะเรื่องของ "ข้อกำหนดด้านส่วนผสมและกฎหมายอาหารในแต่ละประเทศ" โดยเฉพาะในตัวผงชามีการใส่สีผสมอาหารที่ชื่อว่า Sunset Yellow FCF ซึ่งเป็นสีสังเคราะห์ที่ช่วยทำให้ชาไทยชงออกมาแล้วมีสีส้มสดสวยงามดูน่ารับประทาน

ทว่าในฝั่งภูมิภาคยุโรป (EU) และสหราชอาณาจักร (UK) มีข้อกฎหมายที่เข้มงวดมากเกี่ยวกับความปลอดภัยด้านอาหาร โดยมีการประกาศแบนและควบคุมไม่ให้ใช้สีผสมอาหารกลุ่มนี้ รวมถึงสีสังเคราะห์อื่น ๆ อีก 5 สี ผสมลงไปในอาหารและเครื่องดื่ม เว้นแต่จะได้รับอนุญาตและต้องมีการติดป้ายเตือนผู้บริโภคไว้อย่างชัดเจนบนบรรจุภัณฑ์ ซึ่งมีขั้นตอนทางเอกสารและวิธีการตรวจสอบที่ยุ่งยากซับซ้อนมาก

ในทางกลับกัน ฝั่งสหรัฐอเมริกา (USA) ไม่ได้มีการสั่งแบนการใช้สีผสมอาหาร Sunset Yellow แต่อย่างใด ทำให้กฎระเบียบการนำเข้าของแต่ละทวีปมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

หิ้วไปต่างประเทศโดนจับไหม? 

สำหรับคำถามที่ว่า หากนักท่องเที่ยวชาวไทยเผลอพกชาตรามือแบบซองที่ซื้อจากซูเปอร์มาร์เก็ตในไทยติดกระเป๋าเดินทางไปต่างประเทศจะมีความผิดร้ายแรงหรือไม่ คำตอบคือ หากเดินทางเข้าประเทศที่มีมาตรการแบนสีผสมอาหารดังกล่าว แล้วเราทำการสำแดงสิ่งของต่อเจ้าหน้าที่ศุลกากรอย่างตรงไปตรงมาแต่แรก เจ้าหน้าที่ก็จะทำการตรวจยึดและนำไปทำลายทิ้งเท่านั้น

แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ หากมีเจตนาซุกซ่อนและถูกเจ้าหน้าที่สุ่มตรวจพบในภายหลัง อาจมีความผิดเข้าข่ายลักลอบนำสินค้าอันตรายหรือวัตถุต้องห้ามที่ไม่ผ่านการรับรองทางสาธารณสุขเข้าประเทศ ซึ่งอาจส่งผลให้โดนปรับเงินจำนวนมากหรือมีโทษตามกฎหมายของประเทศนั้น ๆ ได้

ชาตรามือที่ขายเมืองนอกทำไมขายได้?

ส่วนข้อสงสัยที่ว่า แล้วทำไมเรายังเห็นร้านชาตรามือเปิดสาขาและมีสินค้าวางจำหน่ายในต่างประเทศได้ตามปกติ? เหตุผลก็คือ ชาตรามือที่เป็นเวอร์ชันส่งออก หรือวางขายในต่างประเทศ จะเป็นสูตรที่ถูกปรับปรุงขึ้นมาโดยเฉพาะ ซึ่งไม่มีส่วนผสมของสีผสมอาหารที่ถูกแบน ทำให้สามารถผ่านเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยทางอาหารของประเทศปลายทางได้อย่างถูกต้องนั่นเอง

ดังนั้นสรุปได้ว่าข้อความเตือนบนซองมีไว้เพื่อป้องกันปัญหาข้อพิพาททางกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ และเพื่อความปลอดภัยของตัวผู้บริโภคเอง สำหรับใครที่มีแพลนจะซื้อชาไทยเป็นของฝากไปให้เพื่อน ๆ ในต่างแดน ควรเลือกซื้อสูตรที่ระบุสัญลักษณ์สำหรับการส่งออกโดยเฉพาะ จะได้เดินทางได้อย่างราบรื่นและไม่ต้องเสี่ยงโดนยึดของที่สนามบิน