ข่าวการเสียชีวิตของหญิงวัย 56 ปีจากโรคมะเร็งสร้างความตกใจให้กับผู้คนในละแวกบ้าน เพราะเธอเป็นที่รู้จักในฐานะคนที่ใส่ใจสุขภาพและเลือกรับประทานอาหารอย่างเคร่งครัดมาโดยตลอด

ในสายตาของเพื่อนบ้าน นางหลี่ จากมณฑลฝูเจี้ยน ประเทศจีน เป็นแบบอย่างของการใช้ชีวิตเพื่อสุขภาพ หลังเกษียณอายุเมื่ออายุ 51 ปี เธอตั้งกฎให้ตัวเองอย่างเข้มงวด งดอาหารทอด อาหารมัน และอาหารปิ้งย่างโดยสิ้นเชิง วิธีปรุงอาหารเพียงอย่างเดียวที่ใช้คือการนึ่ง

ทุกมื้อของเธอประกอบด้วยผักนึ่ง ธัญพืชนึ่ง และปลานึ่ง หลายคนเชื่อว่าเธอจะมีสุขภาพแข็งแรงและอายุยืน

อย่างไรก็ตาม ต้นปีที่ผ่านมา เธอเริ่มมีแผลในช่องปากหลายแห่ง เจ็บจนแม้แต่โจ๊กก็กลืนไม่ลง เมื่อตรวจที่โรงพยาบาล แพทย์แจ้งว่าเธอเป็นมะเร็งช่องปากระยะลุกลาม และเซลล์มะเร็งได้แพร่กระจายไปยังกระดูกขากรรไกรและบริเวณศีรษะกับลำคอแล้ว

เพียง 3 เดือนหลังทราบผลตรวจ เธอก็จากไป ท่ามกลางความเสียใจของครอบครัว

หลายคนสงสัยว่า คนที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ไม่สูบบุหรี่ และเลือกรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพมาโดยตลอด เหตุใดจึงป่วยเป็นมะเร็ง

แพทย์ผู้ดูแลอธิบายว่า แม้อาหารนึ่งจะเป็นทางเลือกที่ดี แต่พฤติกรรมการรับประทานบางอย่างอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพได้ โดยเฉพาะ 3 ข้อต่อไปนี้

1. รับประทานอาหารนึ่งในขณะที่ยังร้อนจัด

นางหลี่เชื่อว่าการรับประทานอาหารร้อน ๆ ดีต่อกระเพาะอาหาร จึงมักรับประทานทันทีหลังยกออกจากหม้อนึ่ง

เยื่อบุช่องปากสามารถทนความร้อนได้เพียงประมาณ 50 องศาเซลเซียส ขณะที่อาหารนึ่งที่เพิ่งสุกอาจมีอุณหภูมิเกิน 80 องศาเซลเซียส

การสัมผัสความร้อนสูงซ้ำ ๆ อาจทำให้เยื่อบุช่องปากเกิดการระคายเคืองและบาดเจ็บได้

2. รับประทานอาหารหมักดองเป็นประจำ

เพื่อเพิ่มรสชาติ เธอมักรับประทานผักดอง ปลาเค็ม หรือเนื้อรมควันร่วมกับอาหารนึ่ง โดยเชื่อว่าการนึ่งจะช่วยลดความเค็มและสิ่งที่ไม่ต้องการได้

อย่างไรก็ตาม การนึ่งไม่สามารถกำจัดเกลือหรือสารบางชนิดที่เกิดขึ้นในอาหารหมักดองได้ทั้งหมด การรับประทานอาหารที่มีโซเดียมสูงเป็นประจำอาจไม่เป็นผลดีต่อสุขภาพ และผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้บริโภคในปริมาณที่เหมาะสม

3. นำอาหารที่ขึ้นราไปล้าง ตัดส่วนที่เสีย แล้วนำไปนึ่งรับประทาน

ครอบครัวของนางหลี่เก็บธัญพืชและผักแห้งไว้จำนวนมาก เมื่อพบว่ามีเชื้อราขึ้นเล็กน้อย เธอมักล้างหรือตัดส่วนที่เห็นว่าเสียออก แล้วนำไปนึ่ง เพราะคิดว่าความร้อนจะช่วยแก้ปัญหาได้

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า เชื้อราบางชนิดอาจสร้างสารพิษที่ทนความร้อน การล้างหรือตัดเฉพาะส่วนที่ขึ้นราอาจไม่สามารถกำจัดสารเหล่านี้ได้ทั้งหมด ดังนั้นอาหารที่ขึ้นราควรทิ้งเพื่อความปลอดภัย

ใครบ้างที่ควรใส่ใจสุขภาพช่องปากเป็นพิเศษ

มะเร็งช่องปากเป็นโรคที่อาจพบได้ในหลายกลุ่ม โดยปัจจัยเสี่ยงที่เป็นที่ยอมรับ ได้แก่

• ผู้ที่รับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มร้อนจัดเป็นประจำ
  
  
  

• ผู้ที่สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก

• ผู้ที่มีฟันแตก ฟันคม หรือใส่ฟันปลอมที่ไม่พอดีจนเกิดการเสียดสีเรื้อรัง

• ผู้ที่ติดเชื้อ HPV บางสายพันธุ์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับมะเร็งบริเวณช่องปากและลำคอ

5 สัญญาณที่ควรปรึกษาแพทย์

แม้อาการหลายอย่างอาจเกิดจากสาเหตุทั่วไป แต่หากพบอาการต่อไปนี้ต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์

• แผลในปากไม่หายภายใน 2 สัปดาห์

• มีรอยสีขาวหรือสีแดงในช่องปากที่ไม่หายไป

• มีก้อนหรือเยื่อบุบริเวณใดหนาตัวผิดปกติ

• มีอาการชา เจ็บ หรือปวดในช่องปากโดยไม่ทราบสาเหตุ

• เคี้ยว กลืน หรือขยับลิ้นได้ลำบากต่อเนื่อง

การสังเกตความผิดปกติของช่องปากและเข้ารับการตรวจเมื่อมีอาการที่น่าสงสัย สามารถช่วยให้ได้รับการวินิจฉัยและการดูแลรักษาอย่างเหมาะสมได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น