ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อาหารดิบ อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ อาหารหมัก หรือเมนูที่เน้นรสชาติธรรมชาติได้รับความนิยมมากขึ้น อย่างไรก็ตาม สิ่งที่มาพร้อมกับประสบการณ์การรับประทานรูปแบบใหม่ คือความเสี่ยงจากการได้รับพยาธิ หากวัตถุดิบไม่ได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม

หลายคนเชื่อว่าเพียงล้างอาหารให้สะอาด หรือแค่ลวกผ่านน้ำเดือดก็เพียงพอแล้ว แต่ในความเป็นจริง ไข่พยาธิและตัวอ่อนของพยาธิบางชนิดสามารถอยู่รอดได้ หากอุณหภูมิหรือระยะเวลาในการปรุงอาหารไม่เพียงพอ

นพ.เหงียน วัน เด (Nguyễn Văn Đề) อดีตหัวหน้าภาควิชาปรสิตวิทยา มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ฮานอย ให้ข้อมูลว่า พยาธิส่วนใหญ่จะถูกทำลายได้เมื่ออาหารผ่านความร้อนจนสุกทั่วถึง การรับประทานอาหารดิบ กึ่งสุกกึ่งดิบ หรือการหมักด้วยแอลกอฮอล์ มะนาว หรือเพียงลวกน้ำร้อน ยังอาจมีความเสี่ยงได้

ต่อไปนี้คืออาหาร 5 กลุ่มที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ระมัดระวังเป็นพิเศษ

1. เนื้อกบ

กบเป็นอาหารที่มีโปรตีนสูง ไขมันต่ำ และได้รับความนิยม แต่ก็อาจเป็นพาหะของพยาธิบางชนิด โดยเฉพาะตัวอ่อนพยาธิ Sparganum

หากรับประทานกบที่ปรุงไม่สุก ตัวอ่อนอาจเข้าสู่ร่างกายและเคลื่อนที่ไปยังผิวหนัง ดวงตา สมอง หรือระบบประสาท ทำให้เกิดอาการแตกต่างกันไปตามตำแหน่งที่พบ

ควรเลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ทำความสะอาดให้ดี และปรุงให้สุกทั่วถึง หลีกเลี่ยงเมนูกึ่งสุกกึ่งดิบหรือการลวกในหม้อไฟเพียงช่วงสั้น ๆ

2. ปลาดิบและซาชิมิ

ซาชิมิและเมนูปลาดิบได้รับความนิยมมากขึ้น แต่ไม่ใช่ปลาทุกชนิดที่จะเหมาะสำหรับการรับประทานแบบดิบ

ปลาน้ำจืดอาจมีพยาธิใบไม้ตับ พยาธิใบไม้ลำไส้ และปรสิตอื่น ๆ ส่วนปลาทะเลบางชนิดอาจมีตัวอ่อนพยาธิ Anisakis หากไม่ได้ผ่านการแช่แข็งและจัดการตามมาตรฐาน

การหมักด้วยวาซาบิ มะนาว น้ำส้มสายชู หรือแอลกอฮอล์ ไม่สามารถทดแทนการจัดการวัตถุดิบที่ถูกต้องได้

หากต้องการรับประทานซาชิมิ ควรเลือกร้านที่ใช้วัตถุดิบตามมาตรฐานสำหรับอาหารดิบ

3. แห้วและหัวพืชที่เจริญเติบโตในน้ำ

แห้วมักรับประทานสด คั้นน้ำ หรือใช้ทำของหวาน แต่เนื่องจากเติบโตในแหล่งน้ำและโคลน หากแหล่งน้ำปนเปื้อน ก็อาจมีไข่พยาธิติดมาได้

เพื่อความปลอดภัย ควรล้างให้สะอาด ปอกเปลือก และควรรับประทานแบบปรุงสุกมากกว่ารับประทานดิบ

4. หอยน้ำจืด

หอยนา หอยโข่ง และหอยน้ำจืดหลายชนิด อาจเป็นพาหะของพยาธิบางชนิด

หากต้มหรือนึ่งไม่สุกทั่วถึง พยาธิอาจยังคงอยู่ในเนื้อหอย

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ล้างโคลนออกให้สะอาด และปรุงด้วยความร้อนจนสุกทั่วถึงก่อนรับประทาน

นอกจากนี้ ควรระมัดระวังหอยเชอรี่ ซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนปรสิตมากกว่าหอยพื้นเมืองบางชนิด

5. กุ้งแช่เหล้าและปูดอง

เมนูอย่างกุ้งแช่เหล้า ปูดอง หรือปูแช่เหล้า เป็นอาหารยอดนิยมของหลายคน แต่หากใช้วัตถุดิบดิบก็อาจมีความเสี่ยง

กุ้งและปูน้ำจืดอาจมีพยาธิหรือปรสิตบางชนิด ซึ่งเมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้ว อาจส่งผลต่อระบบทางเดินอาหาร และในบางกรณีอาจเคลื่อนย้ายไปยังอวัยวะอื่นได้

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า แอลกอฮอล์ไม่สามารถกำจัดพยาธิได้ทั้งหมด ดังนั้นเมนูประเภทนี้จึงควรใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ

แค่ล้างหรือแค่ลวก ยังอาจไม่เพียงพอ

ผู้เชี่ยวชาญด้านปรสิตวิทยาระบุว่า พยาธิส่วนใหญ่จะถูกทำลายได้เมื่ออาหารได้รับความร้อนอย่างเพียงพอเป็นระยะเวลาที่เหมาะสม การลวกเพียงสั้น ๆ หรือการแช่น้ำส้มสายชู มะนาว แอลกอฮอล์ หรือเครื่องเทศรสจัด ไม่สามารถทดแทนการปรุงให้สุกได้

นอกจากนี้ ควรเลือกซื้ออาหารจากแหล่งที่เชื่อถือได้ และแยกเขียงกับมีดสำหรับอาหารดิบและอาหารสุก เพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม

หากหลังรับประทานอาหารดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ มีอาการผิดปกติ เช่น ปวดท้องต่อเนื่อง ท้องเสีย มีไข้ ผื่นขึ้น ไอเรื้อรัง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรเข้ารับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์

ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า การรับประทานอาหารอร่อยเป็นเรื่องปกติ แต่ความปลอดภัยด้านอาหารควรให้ความสำคัญเป็นอันดับแรก เพราะความประมาทเพียงเล็กน้อยในขั้นตอนการปรุงอาหาร อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพได้ในระยะยาว