ปลาเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพสูง อุดมไปด้วยกรดไขมันโอเมกา-3 วิตามินดี และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกาย จึงเป็นอาหารที่ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการแนะนำให้รับประทานเป็นประจำ อย่างไรก็ตาม ปลาแต่ละชนิดอาจสัมผัสกับมลพิษในแหล่งน้ำ รวมถึงโลหะหนัก เช่น ปรอท แคดเมียม และสารหนูในปริมาณที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะปลาที่มีอายุยืนหรืออยู่บนสุดของห่วงโซ่อาหาร

แม้จะไม่ใช่ปลาทุกตัวที่มีปริมาณโลหะหนักสูง แต่ผู้บริโภคก็ควรรู้ว่าบางส่วนของปลาอาจมีแนวโน้มสะสมสารปนเปื้อนมากกว่าส่วนอื่น เพื่อให้สามารถเลือกรับประทานได้อย่างเหมาะสม

1. หัวปลา

หลายคนชื่นชอบเมนูต้มยำหัวปลา แกงส้มหัวปลา หรือหัวปลานึ่งซีอิ๊ว เพราะมีรสชาติหวานและเนื้อสัมผัสที่เป็นเอกลักษณ์ แต่บริเวณหัว โดยเฉพาะส่วนที่อยู่ใกล้อวัยวะภายในและเหงือก อาจสัมผัสกับสารปนเปื้อนจากน้ำได้มากกว่าส่วนเนื้อ

ไม่ได้หมายความว่าหัวปลากินไม่ได้ แต่ควรเลือกปลาที่มาจากแหล่งผลิตที่ได้มาตรฐาน และล้างทำความสะอาดอย่างถูกวิธี

2. เครื่องในปลา

ตับ ไต ลำไส้ และอวัยวะภายในของปลา ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการกรองและกำจัดของเสีย จึงอาจมีโอกาสสะสมสารปนเปื้อนมากกว่าเนื้อปลา โดยเฉพาะในปลาที่จับจากแหล่งน้ำที่มีมลพิษ

หากไม่ทราบแหล่งที่มาของปลา หรือไม่ได้ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานเครื่องในปลาในปริมาณมากหรือบ่อยครั้ง

3. หนังและชั้นไขมันใต้หนัง

สำหรับปลาบางชนิด โดยเฉพาะปลาที่มีไขมันสูง สารปนเปื้อนบางประเภทที่ละลายในไขมันอาจสะสมอยู่ในชั้นไขมันใต้หนังได้มากกว่าเนื้อปลา แม้ว่าหนังปลาจะมีคอลลาเจนและสารอาหารหลายชนิด แต่การรับประทานในปริมาณพอเหมาะจะเป็นทางเลือกที่ดีกว่า

ผู้ที่รับประทานปลาเป็นประจำสามารถสลับชนิดปลา เลือกปลาขนาดเล็กหรือปลาที่มีอายุสั้นมากขึ้น เพื่อลดโอกาสได้รับสารปนเปื้อนสะสม

เลือกกินปลาอย่างไรให้ปลอดภัย

การรับประทานปลาอย่างปลอดภัยไม่ใช่การงดกินปลา แต่คือการเลือกอย่างเหมาะสม ได้แก่

• เลือกซื้อปลาจากร้านหรือแหล่งจำหน่ายที่น่าเชื่อถือ
• รับประทานปลาให้หลากหลายชนิด ไม่กินชนิดเดิมซ้ำเป็นประจำ
• ทำปลาให้สุกทุกครั้งก่อนรับประทาน
• หลีกเลี่ยงการรับประทานเครื่องในปลาเป็นประจำ
• ล้างปลาให้สะอาดก่อนปรุงอาหาร

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการยังคงแนะนำให้รับประทานปลาอย่างสม่ำเสมอ เพราะประโยชน์ของปลามีมากกว่าความเสี่ยง หากเลือกชนิดปลาและวิธีการบริโภคอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะเด็ก สตรีมีครรภ์ และผู้สูงอายุ ควรเลือกปลาที่มีปริมาณปรอทต่ำ และรับประทานในปริมาณที่เหมาะสมตามคำแนะนำของหน่วยงานด้านสาธารณสุข

การมีข้อมูลที่ถูกต้องจะช่วยให้เราสามารถรับประโยชน์จากปลาได้อย่างเต็มที่ พร้อมลดความเสี่ยงจากการได้รับสารปนเปื้อนสะสมในระยะยาว ทำให้การรับประทานอาหารทะเลยังคงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพที่ดีได้อย่างปลอดภัย.