เมื่ออากาศร้อนจัด เครื่องปรับอากาศกลายเป็นอุปกรณ์ที่แทบทุกบ้านขาดไม่ได้ หลายคนเปิดแอร์ต่อเนื่องทั้งวันเพื่อคลายร้อน แต่แพทย์เตือนว่าการใช้งานเครื่องปรับอากาศอย่างไม่ถูกวิธี อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ และในบางกรณีอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะฉุกเฉิน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง หรือโรคทางเดินหายใจ

มีรายงานกรณีผู้ป่วยเกิดอาการหมดสติภายในบ้านหลังอยู่ในห้องที่เปิดแอร์เป็นเวลานาน แม้สาเหตุของการเสียชีวิตกะทันหันอาจเกิดได้จากหลายปัจจัย แต่ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า การใช้เครื่องปรับอากาศอย่างเหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญ เพราะอุณหภูมิที่ต่ำเกินไป หรือการอยู่ในห้องปิดเป็นเวลานาน อาจทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทัน ส่งผลต่อระบบไหลเวียนโลหิตและการหายใจในบางคน

สิ่งที่หลายคนมองข้ามคือ การตั้งอุณหภูมิต่ำมากเพียงเพราะต้องการให้ห้องเย็นเร็ว ความจริงแล้วร่างกายต้องใช้เวลาในการปรับตัว หากอุณหภูมิภายในห้องต่างจากภายนอกมากเกินไป เมื่อเดินเข้าออกห้องบ่อย ๆ อาจทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ อ่อนเพลีย หรือในผู้ที่มีโรคประจำตัว อาจกระตุ้นให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้

แพทย์แนะนำให้ปฏิบัติตามหลักง่าย ๆ 5 ข้อ เพื่อใช้งานเครื่องปรับอากาศได้อย่างปลอดภัยในช่วงหน้าร้อน ได้แก่

• ตั้งอุณหภูมิประมาณ 26–27 องศาเซลเซียส ซึ่งเย็นสบายและช่วยลดภาระของร่างกาย
• หลีกเลี่ยงการให้ลมแอร์เป่าตรงศีรษะ หน้าอก หรือร่างกายเป็นเวลานาน
• เปิดประตูหรือหน้าต่างระบายอากาศเป็นระยะ เพื่อให้อากาศภายในห้องหมุนเวียน
• ทำความสะอาดแผ่นกรองอากาศและล้างแอร์ตามกำหนด เพื่อลดฝุ่น เชื้อรา และแบคทีเรีย
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ แม้อยู่ในห้องแอร์ เพราะอากาศที่แห้งอาจทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำโดยไม่รู้ตัว

นอกจากนี้ ผู้ที่เพิ่งกลับจากกลางแจ้ง ไม่ควรรีบเข้าไปอยู่ในห้องที่เย็นจัดทันที ควรพักให้ร่างกายคลายความร้อนสักครู่ก่อนเปิดแอร์ เพื่อให้ระบบไหลเวียนโลหิตปรับตัวได้อย่างเหมาะสม

สำหรับผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ หากมีอาการแน่นหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ควรรีบโทรแจ้งหน่วยแพทย์ฉุกเฉินและนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว เพราะอาการเหล่านี้อาจเกิดจากภาวะทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาทันที

เครื่องปรับอากาศไม่ใช่อันตรายในตัวเอง หากใช้อย่างถูกต้องก็สามารถช่วยให้ร่างกายรู้สึกสบายและลดผลกระทบจากอากาศร้อนได้ สิ่งสำคัญคือการตั้งอุณหภูมิให้เหมาะสม ดูแลความสะอาดของเครื่อง และไม่ละเลยสัญญาณผิดปกติของร่างกาย เพราะการป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ