ภายในหอผู้ป่วยแผนกศัลยกรรมตับ ทางเดินน้ำดี ตับอ่อน และไส้เลื่อน ของโรงพยาบาลผู่เหริน สังกัดมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอู่ฮั่น มณฑลหูเป่ย์ ประเทศจีน แม่ของนักศึกษานามสกุลหลี่มองดูลูกชายที่นอนอยู่บนเตียงผู้ป่วยด้วยความเจ็บปวดและหมดหนทาง เพียงเพราะปล่อยตัวตามใจตัวเองในช่วงวันหยุดนานกว่าครึ่งเดือน ชายหนุ่มวัยยี่สิบต้น ๆ ก็เกือบต้องแลกด้วยชีวิต

หลังกลับบ้านในช่วงวันหยุด หลี่ซึ่งเป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ใช้ชีวิตแบบ "พักผ่อนเต็มที่" เขารับประทานไก่ทอด ชานม เนื้อติดมัน และอาหารที่มีไขมันกับน้ำตาลสูงเป็นประจำ อีกทั้งยังนอนดึก พักผ่อนไม่เป็นเวลา และใช้ชีวิตอย่างไร้ระเบียบ

เช้ามืดวันหนึ่งในช่วงต้นปี หลี่เกิดอาการปวดท้องอย่างรุนแรง เหงื่อออกท่วมตัว ครอบครัวจึงรีบนำส่งห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาล

ผลตรวจทำให้ทีมแพทย์ถึงกับตกใจ ระดับไตรกลีเซอไรด์ในเลือดของเขาสูงกว่าค่าปกติถึง 47 เท่า ขณะเจาะเลือด พยาบาลพบว่าเลือดของผู้ป่วยมีสีขาวขุ่นคล้ายนม จึงได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน และถูกส่งตัวเข้ารับการรักษาในแผนกศัลยกรรมทันที

แพทย์ผู้รักษาระบุว่า ภาวะไขมันในเลือดสูงรุนแรงไม่เพียงทำให้อาการตับอ่อนอักเสบรุนแรงขึ้น แต่ยังอาจก่อให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ความดันโลหิตสูง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

หลี่ได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วนด้วยการลดระดับไขมันในเลือด ยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ตับอ่อน ให้น้ำเกลือ และการรักษาประคับประคองอื่น ๆ แต่โรคกลับลุกลามอย่างรวดเร็ว เขามีไข้สูง ท้องอืดอย่างรุนแรง หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตพุ่งสูง และเข้าสู่ภาวะวิกฤต

หลังประเมินอาการอย่างละเอียด แพทย์ตัดสินใจย้ายเขาเข้าหอผู้ป่วยวิกฤต (ICU) เพื่อทำการฟอกเลือด โดยใช้เครื่องมือเฉพาะทางกำจัดไขมันส่วนเกินและสารพิษออกจากกระแสเลือด ด้วยความพยายามของทีมแพทย์และการดูแลอย่างใกล้ชิด อาการของเขาจึงค่อย ๆ ดีขึ้น และสามารถย้ายออกจาก ICU มาพักรักษาตัวต่อในหอผู้ป่วยทั่วไปได้

แพทย์เตือนว่า ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันที่เกิดจากภาวะไตรกลีเซอไรด์สูง เป็นโรคที่อันตราย มีการดำเนินโรครวดเร็ว อัตราการเสียชีวิตและการเกิดภาวะแทรกซ้อนค่อนข้างสูง ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จำนวนผู้ป่วยอายุน้อยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ไม่ดีต่อสุขภาพ โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลหรือการสังสรรค์ที่มีการรับประทานอาหารมากกว่าปกติ ความเสี่ยงก็จะยิ่งสูงขึ้น

อาการของตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันจากภาวะไขมันในเลือดสูง

อ้างอิงจากสื่อ Sức khỏe & Đời sống อาการของโรคนี้คล้ายกับตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันชนิดอื่น ๆ และมักเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน ได้แก่

• ปวดรุนแรงบริเวณลิ้นปี่ (เหนือสะดือ)

• อาการปวดร้าวไปด้านหลังหรือชายโครงทั้งสองข้าง

• อาการปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ภายในไม่กี่ชั่วโมงและปวดต่อเนื่อง

• คลื่นไส้และอาเจียน พบได้ประมาณ 70–80% ของผู้ป่วย

• ท้องอืด แน่นท้อง ไม่ผายลมหรือถ่ายอุจจาระ

• อาจมีไข้ อ่อนเพลีย หรือความดันโลหิตต่ำ หากอาการรุนแรง

• ในรายที่อาการหนัก อาจเกิดภาวะหายใจล้มเหลว ไตวาย ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด ภาวะช็อก และอวัยวะหลายระบบล้มเหลว

เนื่องจากอาการระยะแรกคล้ายโรคระบบทางเดินอาหารหลายชนิด จึงไม่ควรละเลยหากมีอาการปวดท้องบริเวณลิ้นปี่อย่างรุนแรง โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติไขมันในเลือดสูงหรือโรคเบาหวาน

วิธีป้องกัน

แพทย์แนะนำว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถป้องกันตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันจากภาวะไตรกลีเซอไรด์สูงได้ หากควบคุมระดับไขมันในเลือดอย่างเหมาะสม

ผู้ที่มีระดับไตรกลีเซอไรด์สูงควร

• รับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวต่ำ และลดอาหารที่มีน้ำตาลสูง

• เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีในมื้ออาหาร

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

• ออกกำลังกายเป็นประจำ

• งดหรือหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

• รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์ หากได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะไขมันในเลือดผิดปกติ

โดยเฉพาะผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน โรคอ้วน หรือภาวะเมตาบอลิกซินโดรม ควรควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือดอย่างเคร่งครัด เพื่อลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน

นอกจากนี้ ควรตรวจสุขภาพเป็นประจำและตรวจระดับไขมันในเลือดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สามารถตรวจพบภาวะไตรกลีเซอไรด์สูงได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงที

หากมีอาการปวดลิ้นปี่รุนแรง ปวดร้าวไปด้านหลัง คลื่นไส้ อาเจียนมาก หรือปวดท้องต่อเนื่อง ควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว เพราะการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที ไม่เพียงช่วยลดความเสียหายของตับอ่อน แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงของภาวะอวัยวะหลายระบบล้มเหลวและการเสียชีวิตได้อีกด้วย