หลายคนเคยมีอาการรู้สึกเหมือนมีเสมหะติดอยู่ในลำคอ ต้องคอยกระแอมบ่อย ๆ หรือกลืนไม่สะดวก แม้อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นเพียงชั่วคราวจากไข้หวัดหรือการระคายเคือง แต่หากเป็นต่อเนื่องเป็นเวลานาน ก็ไม่ควรละเลย เพราะอาจสะท้อนถึงความผิดปกติของระบบทางเดินหายใจหรือโรคบางชนิดที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

เสมหะเป็นสารคัดหลั่งที่ร่างกายผลิตขึ้นตามธรรมชาติเพื่อช่วยดักจับฝุ่น เชื้อโรค และสิ่งแปลกปลอมไม่ให้เข้าสู่ปอด จากนั้นร่างกายจะกำจัดออกด้วยการไอหรือการกลืน ดังนั้น การมีเสมหะเล็กน้อยจึงถือเป็นเรื่องปกติ แต่หากมีปริมาณมาก สีเปลี่ยนไป หรือมีอาการร่วมอื่น ๆ ควรสังเกตให้ดี

สาเหตุที่พบบ่อยของการมีเสมหะในลำคอ ได้แก่ การติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย เช่น ไข้หวัด คออักเสบ หรือไซนัสอักเสบ ซึ่งทำให้ร่างกายผลิตเสมหะมากขึ้นเพื่อกำจัดเชื้อโรค เมื่อการติดเชื้อหาย อาการมักค่อย ๆ ดีขึ้นตามลำดับ

อีกสาเหตุหนึ่งคือ โรคภูมิแพ้ ผู้ที่แพ้ฝุ่น ละอองเกสร ขนสัตว์ หรือมลภาวะ อาจมีน้ำมูกไหลลงคอ (Postnasal Drip) ทำให้รู้สึกมีเสมหะตลอดเวลา รวมถึงอาจมีอาการคันจมูก จาม และคัดจมูกร่วมด้วย

นอกจากนี้ กรดไหลย้อน ก็เป็นอีกสาเหตุที่หลายคนคาดไม่ถึง เมื่อกรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาระคายเคืองบริเวณคอและกล่องเสียง ร่างกายอาจตอบสนองด้วยการสร้างเสมหะเพิ่มขึ้น ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการแสบร้อนกลางอก เสียงแหบ หรือไอเรื้อรังร่วมด้วย

สำหรับผู้ที่สูบบุหรี่หรืออยู่ในพื้นที่ที่มีฝุ่น ควัน และมลพิษเป็นประจำ เยื่อบุทางเดินหายใจอาจเกิดการระคายเคือง ทำให้มีการสร้างเสมหะมากกว่าปกติได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม หากมีอาการต่อไปนี้ ควรรีบพบแพทย์ ได้แก่ มีเสมหะต่อเนื่องเกิน 3–4 สัปดาห์ เสมหะมีเลือดปน มีไข้สูง หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือไอเรื้อรัง เพราะอาจเกี่ยวข้องกับโรคที่ต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม

การดูแลตนเองเบื้องต้นสามารถทำได้ด้วยการดื่มน้ำให้เพียงพอ พักผ่อนให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงควันบุหรี่และมลพิษ ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเมื่อมีอาการภูมิแพ้ และรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หากมีโรคประจำตัว เช่น ภูมิแพ้หรือกรดไหลย้อน ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างต่อเนื่อง

แม้เสมหะในลำคอจะเป็นอาการที่พบได้บ่อย แต่ก็ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะเมื่ออาการเป็นอยู่นานหรือมีสัญญาณผิดปกติร่วมด้วย การเข้ารับการตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ทราบสาเหตุที่แท้จริงและได้รับการรักษาที่เหมาะสม ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในอนาคต