ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีการแชร์ข้อมูลบนโลกออนไลน์เกี่ยวกับ "ตัวการ" ที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งตับ โดยมักกล่าวถึงสารพิษที่ "อันตรายกว่าสารหนูหลายสิบเท่า" จนทำให้หลายคนเกิดความกังวล ความจริงแล้ว สิ่งที่ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารให้ความสำคัญคือ อะฟลาท็อกซิน (Aflatoxin) ซึ่งเป็นสารพิษที่สร้างโดยเชื้อราบางชนิด และองค์การอนามัยโลกจัดให้เป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์เมื่อได้รับในปริมาณที่เพียงพอเป็นเวลานาน

อะฟลาท็อกซินไม่ได้เกิดขึ้นเองในอาหารทุกชนิด แต่สามารถพบได้ในถั่วลิสง ข้าวโพด ธัญพืช พริกแห้ง หรือเมล็ดพืชต่าง ๆ หากเก็บรักษาในที่อับชื้น อุณหภูมิไม่เหมาะสม หรือมีเชื้อราปนเปื้อน แม้อาหารบางชนิดจะดูเสียเพียงเล็กน้อย แต่สารพิษอาจกระจายอยู่ในส่วนที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่า การได้รับอะฟลาท็อกซินในปริมาณเล็กน้อยเป็นครั้งคราวไม่ได้หมายความว่าจะเกิดโรคมะเร็งทันที แต่การได้รับซ้ำ ๆ ในระยะเวลานาน โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคตับเรื้อรังหรือการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี อาจเพิ่มความเสี่ยงของมะเร็งตับได้มากขึ้น

หลายคนเข้าใจผิดว่าการตัดส่วนที่ขึ้นราออกแล้วสามารถรับประทานต่อได้ แต่ในความเป็นจริง สารพิษอาจแพร่กระจายเข้าไปในอาหารแล้ว แม้มองไม่เห็นเชื้อราบนพื้นผิวก็ตาม ดังนั้น หากพบว่าอาหารขึ้นรา มีกลิ่นผิดปกติ หรือมีความชื้นสูง ควรทิ้งทั้งชิ้นเพื่อความปลอดภัย

นอกจากการหลีกเลี่ยงอาหารที่ขึ้นราแล้ว การเก็บรักษาอาหารอย่างถูกวิธีก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน ควรเก็บถั่ว ธัญพืช และเครื่องเทศไว้ในภาชนะที่สะอาด แห้ง และปิดสนิท หลีกเลี่ยงบริเวณที่มีความชื้นสูง และไม่ควรซื้ออาหารครั้งละมากเกินไปจนเก็บไว้นาน

ผู้เชี่ยวชาญยังแนะนำให้เลือกซื้อผลิตภัณฑ์จากผู้ผลิตที่ได้มาตรฐาน มีการควบคุมคุณภาพ และตรวจสอบวันหมดอายุทุกครั้งก่อนบริโภค หากพบว่าบรรจุภัณฑ์ฉีกขาด มีความชื้น หรือมีคราบเชื้อรา ควรหลีกเลี่ยงทันที

อีกประเด็นหนึ่งที่ควรทราบคือ การปรุงอาหารด้วยความร้อนทั่วไป ไม่สามารถกำจัดอะฟลาท็อกซินได้ทั้งหมด ดังนั้น การนำถั่วหรือธัญพืชที่ขึ้นรามาคั่ว ต้ม หรือทอด ไม่ได้ทำให้อาหารกลับมาปลอดภัยเสมอไป

การดูแลสุขภาพตับไม่ใช่เพียงการหลีกเลี่ยงสารพิษจากอาหารเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการรับประทานอาหารที่หลากหลาย ลดการดื่มแอลกอฮอล์ รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม และเข้ารับการตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น ผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีหรือซี

แม้ข้อความบนสื่อสังคมออนไลน์บางโพสต์จะใช้ถ้อยคำที่น่าตกใจ เช่น "อันตรายกว่าสารหนู 68 เท่า" แต่ตัวเลขดังกล่าวขึ้นอยู่กับการเปรียบเทียบในเงื่อนไขเฉพาะของการทดลอง และไม่ควรตีความว่าอาหารทุกชนิดที่มีเชื้อราจะก่อให้เกิดมะเร็งทันที สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการลดโอกาสรับสารพิษสะสมด้วยการเลือกวัตถุดิบที่สดใหม่ เก็บรักษาอย่างถูกต้อง และหลีกเลี่ยงอาหารที่มีร่องรอยของเชื้อรา

การใส่ใจเรื่องความปลอดภัยของอาหารในชีวิตประจำวัน แม้เป็นเพียงรายละเอียดเล็กน้อย ก็อาจช่วยลดความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพในระยะยาว และเป็นอีกหนึ่งวิธีสำคัญในการดูแลตับและร่างกายของทั้งครอบครัวให้แข็งแรงต่อไป.