ต้องฟอกไตตลอดชีวิตตั้งแต่อายุ 17 ปี

"ดึกแอง" (นามสมมติ เกิดปี 2005 จังหวัดฟู้เถาะ ประเทศเวียดนาม) ปัจจุบันอายุ 19 ปี แต่ต้องฟอกไตมาแล้วเป็นเวลา 2 ปี

เขาเล่าว่า ในอดีตเชื่อมั่นว่าตัวเองแข็งแรง จึงไม่เคยตรวจสุขภาพเลย จนวันหนึ่งเริ่มรู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติ แต่คิดว่าไม่เป็นอะไรมากจึงไม่ได้ไปพบแพทย์ ต่อมาเริ่มมีอาการเบื่ออาหารและเป็นตะคริวบ่อยครั้ง

เมื่อกังวลกับอาการผิดปกติทั้ง 3 อย่างนี้ เขาจึงตัดสินใจไปโรงพยาบาล ผลตรวจพบว่าเป็น โรคไตเรื้อรังระยะที่ 5 และจำเป็นต้องฟอกเลือดทันที

ตลอด 2 ปีที่ผ่านมา ดึกแองต้องฟอกเลือดสัปดาห์ละ 3 ครั้ง การฟอกเลือดทำให้แขนของชายหนุ่มวัย 19 ปีเต็มไปด้วยรอยช้ำและแผลเป็น อีกทั้งสุขภาพก็ทรุดโทรม ร่างกายผอมลงอย่างเห็นได้ชัด เขาเสียใจที่เคยละเลยสัญญาณเตือนจากร่างกาย

"ผมเสียใจที่ไม่ยอมไปตรวจสุขภาพ หากตรวจพบโรคไตตั้งแต่ระยะแรก ก็อาจมีโอกาสชะลอการเสื่อมของไตและรักษาการทำงานของไตไว้ได้" ดึกแองกล่าว

ชายหนุ่มวัย 19 ปีฝากเตือนทุกคนว่า อย่ามองข้ามความผิดปกติของร่างกาย แม้จะเป็นอาการเพียงเล็กน้อย และควรตรวจสุขภาพเป็นประจำปีละ 1–2 ครั้ง

เมื่อใดผู้ป่วยจึงจำเป็นต้องฟอกไต?

นพ. เหงียน หุ่ง แพทย์เฉพาะทาง สาขาอายุรกรรม โรงพยาบาล Vinmec ดานัง อธิบายว่า การฟอกไตด้วยเครื่องไตเทียม (Hemodialysis) คือการกรองเลือดนอกร่างกาย โดยนำเลือดของผู้ป่วยผ่านเครื่องกรองเพื่อกำจัดของเสียจากกระบวนการเผาผลาญและน้ำส่วนเกิน ก่อนส่งเลือดกลับเข้าสู่ร่างกาย

วิธีนี้มักใช้กับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 5 ซึ่งมีอัตราการกรองของไต (eGFR) ต่ำกว่า 15 มิลลิลิตรต่อนาทีต่อพื้นที่ผิวร่างกาย 1.73 ตารางเมตร ทำให้ไตแทบไม่สามารถทำงานได้และของเสียสะสมในร่างกาย

สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน อาจต้องเริ่มฟอกไตเร็วกว่าปกติ นอกจากนี้ การฟอกไตยังใช้รักษาภาวะไตวายเฉียบพลัน รวมถึงกรณีได้รับสารพิษหรือใช้ยาเกินขนาดบางชนิด

ป้องกันโรคไตวายได้อย่างไร?

สาเหตุของโรคไตวาย

โรคไตเรื้อรังเกิดได้จากหลายสาเหตุ โดยสาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

• ความดันโลหิตสูง
• กลุ่มอาการเนโฟรติก (Nephrotic syndrome)
• นิ่วในไต
• ไตอักเสบจากโกลเมอรูลัส (Glomerulonephritis)
• ภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน

นอกจากนี้ การดื่มน้ำอัดลมที่มีกรดฟอสฟอริกเป็นประจำ อาจทำให้องค์ประกอบของปัสสาวะเปลี่ยนแปลง เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในไต และอาจนำไปสู่โรคไตเรื้อรังได้

อาการของโรคไตวาย

ในระยะแรก โรคไตเรื้อรังมักไม่มีอาการชัดเจน ทำให้สับสนกับโรคอื่นได้ง่าย เมื่อเริ่มมีอาการ เช่น

• ผิวคล้ำผิดปกติ
• ปวดหลัง
• ปัสสาวะน้อย
• ตัวบวม

มักหมายความว่าโรคเข้าสู่ระยะที่ 5 แล้ว ซึ่งผู้ป่วยอาจจำเป็นต้องฟอกไตหรือปลูกถ่ายไตเพื่อดำรงชีวิต

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• อ่อนเพลีย
• คลื่นไส้
• เวียนศีรษะ
• เบื่ออาหาร
• เป็นตะคริวบ่อย
• กล้ามเนื้อกระตุก
• ผิวแห้งและคัน
• คันเรื้อรัง
• นอนไม่หลับ
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

วิธีลดความเสี่ยงโรคไตวาย

เพื่อช่วยป้องกันโรคไต ควร

• ลดการดื่มน้ำอัดลม
• ตรวจสุขภาพเป็นประจำ
• ตรวจเลือดและตรวจปัสสาวะเพื่อติดตามการทำงานของไต

ผู้ที่เป็นโรคไตควรรับประทานยาและควบคุมอาหารตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะผู้ที่กำลังฟอกไต ซึ่งการควบคุมอาหารมีความสำคัญอย่างยิ่ง

ผู้ที่ควรเข้ารับการคัดกรองโรคไตอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ได้แก่

• ผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป
• ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
• ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคไตวาย

นอกจากนี้ หากมีอาการปวดหลัง ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะเป็นเลือด หรือปัสสาวะมีกลิ่นผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาโดยเร็ว