หลายคนเคยสะดุ้งตื่นกลางดึกเพราะอาการ ตะคริวที่น่องหรือเท้า ความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันอาจกินเวลาตั้งแต่ไม่กี่วินาทีไปจนถึงหลายนาที ทำให้บางคนเดินแทบไม่ได้หลังตื่นนอน
แม้อาการตะคริวตอนกลางคืนมักไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่หากเกิดขึ้นบ่อย ๆ ก็อาจเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังมีความผิดปกติบางอย่างที่ไม่ควรมองข้าม
1. ร่างกายขาดน้ำ
การดื่มน้ำน้อยทำให้สมดุลของเกลือแร่ในร่างกายเปลี่ยนแปลง ส่งผลให้กล้ามเนื้อหดตัวผิดปกติและเกิดตะคริวได้ง่าย โดยเฉพาะในผู้ที่ออกกำลังกาย ทำงานกลางแจ้ง หรืออยู่ในสภาพอากาศร้อน
2. ขาดแร่ธาตุบางชนิด
แร่ธาตุอย่าง แมกนีเซียม โพแทสเซียม และแคลเซียม มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของกล้ามเนื้อและเส้นประสาท หากได้รับไม่เพียงพอ อาจเพิ่มโอกาสเกิดตะคริว โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่รับประทานอาหารไม่สมดุล
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นตะคริวจะเกิดจากการขาดแร่ธาตุ จึงไม่ควรซื้ออาหารเสริมมารับประทานเองโดยไม่จำเป็น
3. ใช้งานกล้ามเนื้อมากเกินไป
การเดิน วิ่ง ยืนเป็นเวลานาน หรือออกกำลังกายหนักโดยไม่ได้ยืดกล้ามเนื้อให้เพียงพอ อาจทำให้กล้ามเนื้อล้า และเกิดตะคริวในช่วงกลางคืนได้
ผู้ที่เริ่มออกกำลังกายใหม่ ๆ มักพบอาการนี้ได้บ่อย
4. นั่งหรืออยู่ท่าเดิมนานเกินไป
การนั่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์เป็นเวลาหลายชั่วโมง หรือการนอนในท่าที่ทำให้ปลายเท้าชี้ลงนาน ๆ อาจทำให้กล้ามเนื้อน่องหดเกร็งและเกิดตะคริวได้
การลุกขึ้นเดินและยืดเหยียดกล้ามเนื้อเป็นระยะสามารถช่วยลดความเสี่ยงได้
5. ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด
ยาบางประเภท เช่น
- ยาขับปัสสาวะ
- ยาลดไขมันบางชนิด
- ยารักษาความดันโลหิตบางชนิด
อาจเพิ่มโอกาสเกิดตะคริวในบางคน หากเริ่มมีอาการหลังใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรหยุดยาเอง
6. อาจเกี่ยวข้องกับโรคบางชนิด
หากตะคริวเกิดขึ้นบ่อย รุนแรง หรือเป็นต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเกี่ยวข้องกับภาวะหรือโรคบางอย่าง เช่น
- โรคเบาหวาน
- โรคไต
- โรคตับ
- ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์
- โรคของระบบประสาท
- โรคหลอดเลือดส่วนปลาย
แม้อาการตะคริวเพียงอย่างเดียวจะไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้ แต่หากมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์
วิธีบรรเทาอาการเมื่อเป็นตะคริว
หากเกิดตะคริวขึ้นกะทันหัน สามารถช่วยบรรเทาได้โดย
- ค่อย ๆ เหยียดขาที่เป็นตะคริว
- ดึงปลายเท้าเข้าหาตัวอย่างช้า ๆ
- นวดกล้ามเนื้อเบา ๆ
- ลุกขึ้นเดินเมื่ออาการเริ่มดีขึ้น
- ประคบอุ่นเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัว
วิธีป้องกันตะคริวตอนกลางคืน
- ดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดวัน
- รับประทานอาหารให้หลากหลาย เพื่อให้ได้รับแร่ธาตุครบถ้วน
- ยืดกล้ามเนื้อน่องและต้นขาก่อนนอน
- หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักใกล้เวลานอน
- เปลี่ยนอิริยาบถบ่อย ๆ หากต้องนั่งหรือยืนนาน
เมื่อไรควรไปพบแพทย์?
ควรรีบพบแพทย์ หากมีอาการต่อไปนี้
- เป็นตะคริวเกือบทุกคืน
- อาการปวดรุนแรงผิดปกติ
- มีอาการบวม แดง หรือขาอ่อนแรงร่วมด้วย
- เดินลำบากหลังตะคริวหาย
- มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคไต หรือโรคหลอดเลือด
สรุป
อาการตะคริวที่ขาตอนกลางคืนมักเกิดจากสาเหตุที่ไม่ร้ายแรง เช่น การใช้กล้ามเนื้อมากเกินไป การขาดน้ำ หรือการอยู่ในท่าเดิมนาน ๆ แต่หากเกิดขึ้นบ่อย รุนแรง หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ก็อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ควรได้รับการประเมินจากแพทย์ การดูแลตัวเองด้วยการดื่มน้ำให้เพียงพอ ยืดกล้ามเนื้อ และรับประทานอาหารที่สมดุล สามารถช่วยลดโอกาสเกิดตะคริวได้ในหลายกรณี.