หลายคนเคยมีอาการ คันตาทุกครั้งหลังตื่นนอน จนเผลอใช้มือขยี้ตาเป็นประจำ โดยคิดว่าเป็นเพียงอาการแพ้ ฝุ่น หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ

แต่จักษุแพทย์เตือนว่า ในบางกรณี อาการคันตาเรื้อรัง โดยเฉพาะบริเวณโคนขนตา อาจมีสาเหตุจากสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่บนผิวหนังของมนุษย์ ซึ่งหลายคนไม่เคยรู้ว่ามีอยู่

สิ่งเล็ก ๆ ที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

หนึ่งในสาเหตุที่แพทย์พบได้คือ ไรขนตา (Demodex mites) สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่บริเวณรูขุมขนและโคนขนตา

หลายคนอาจรู้สึกตกใจเมื่อได้ยินชื่อ แต่ความจริงแล้ว ไรชนิดนี้พบได้ตามธรรมชาติในคนจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ใหญ่ และส่วนใหญ่ไม่ได้ก่อให้เกิดอันตราย

อย่างไรก็ตาม หากมีจำนวนมากผิดปกติ ก็อาจทำให้เกิดการระคายเคืองและการอักเสบของเปลือกตาได้

อาการแบบไหนที่ควรสังเกต?

หากมีอาการต่อไปนี้บ่อย ๆ อาจควรเข้ารับการตรวจจากจักษุแพทย์

• คันตาเป็นประจำ โดยเฉพาะหลังตื่นนอน
• รู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในตา
• เปลือกตาแดงหรือบวม
• มีสะเก็ดเล็ก ๆ ติดบริเวณโคนขนตา
• น้ำตาไหลง่าย
• ขนตาหลุดมากกว่าปกติ
• ระคายเคืองตาแม้ไม่ได้ใส่คอนแทคเลนส์

ทั้งนี้ อาการดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าเกิดจากไรขนตาเสมอไป เพราะอาจเกิดจากโรคภูมิแพ้ ตาแห้ง หรือเปลือกตาอักเสบจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน

ทำไมจึงพบมากในตอนเช้า?

ในช่วงเวลากลางคืน ขณะเราหลับ ต่อมไขมันบริเวณเปลือกตายังคงทำงานตามปกติ ประกอบกับการไม่กะพริบตาเป็นเวลาหลายชั่วโมง ทำให้สิ่งสกปรก ไขมัน และคราบต่าง ๆ สะสมบริเวณโคนขนตาได้มากกว่าปกติ

หากมีไรขนตาจำนวนมาก ก็อาจทำให้อาการคันหรือระคายเคืองเด่นชัดขึ้นหลังตื่นนอน

ใครบ้างที่มีโอกาสพบได้มากกว่า?

แพทย์ระบุว่า ภาวะนี้พบได้บ่อยใน

• ผู้สูงอายุ
• ผู้ที่มีเปลือกตาอักเสบเรื้อรัง
• ผู้ที่แต่งหน้าเป็นประจำแต่ล้างเครื่องสำอางไม่สะอาด
• ผู้ที่ใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานาน
• ผู้ที่มีผิวมันหรือมีปัญหาต่อมไขมันอุดตัน
• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ไม่ควรขยี้ตา เพราะอาจทำให้อาการแย่ลง

แม้อาการคันจะสร้างความรำคาญ แต่แพทย์แนะนำว่า ไม่ควรขยี้ตาแรง ๆ เพราะอาจทำให้

• เปลือกตาอักเสบมากขึ้น
• กระจกตาเกิดรอยถลอก
• เพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ หากมือไม่สะอาด
• ระคายเคืองมากกว่าเดิม

วิธีดูแลดวงตาให้สะอาด

เพื่อช่วยลดการสะสมของสิ่งสกปรกบริเวณเปลือกตา ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้

• ล้างหน้าและทำความสะอาดเปลือกตาทุกวัน
• เช็ดเครื่องสำอางออกให้หมดก่อนนอน
• เปลี่ยนปลอกหมอนและผ้าเช็ดหน้าเป็นประจำ
• ไม่ใช้เครื่องสำอางหรือผ้าเช็ดหน้าร่วมกับผู้อื่น
• หลีกเลี่ยงการขยี้ตา
• หากมีอาการเรื้อรัง ควรพบจักษุแพทย์เพื่อรับการตรวจและรักษาอย่างเหมาะสม

สรุป

อาการคันตาทุกเช้าอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นภูมิแพ้ ตาแห้ง เปลือกตาอักเสบ หรือในบางรายอาจเกี่ยวข้องกับ ไรขนตา ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่พบได้ตามธรรมชาติบนผิวหนังของมนุษย์

แม้จะฟังดูน่าตกใจ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่มีไรขนตาจะป่วยหรือเป็นอันตราย หากอาการคันเกิดขึ้นบ่อย รบกวนการใช้ชีวิต หรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย เช่น เปลือกตาแดง ขนตาหลุด หรือระคายเคืองเรื้อรัง ควรเข้ารับการตรวจจากจักษุแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาที่เหมาะสม.