ในสวนหลังบ้านหรือพื้นที่รกร้างใกล้บ้าน หลายคนอาจเคยมองเห็นผักป่าที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่กลับคิดว่าเป็นเพียงวัชพืชและถอนทิ้ง ทั้งที่ผักพื้นบ้านบางชนิดอุดมไปด้วยวิตามิน แร่ธาตุ และสารพฤกษเคมีที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ

แม้จะมีงานวิจัยจำนวนหนึ่งที่ศึกษาสารออกฤทธิ์ในพืชเหล่านี้ และพบว่า อาจมีคุณสมบัติช่วยต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบ หรือมีศักยภาพในการยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งในระดับห้องปฏิบัติการหรือการทดลองในสัตว์ แต่ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันว่าการรับประทานผักชนิดใดชนิดหนึ่งสามารถป้องกันหรือรักษาโรคมะเร็งในมนุษย์ได้

ต่อไปนี้คือผักพื้นบ้าน 2 ชนิดที่ได้รับความสนใจจากนักวิจัยด้านโภชนาการ

1. ผักเบี้ยใหญ่ (Purslane)

ผักเบี้ยใหญ่เป็นพืชที่ขึ้นง่ายตามสวนและพื้นที่ชื้น หลายคนเคยมองว่าเป็นวัชพืช แต่แท้จริงแล้วเป็นผักที่รับประทานได้ และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง

ผักชนิดนี้อุดมไปด้วยวิตามินเอ วิตามินซี วิตามินอี รวมถึงแร่ธาตุต่าง ๆ และยังมีกรดไขมันโอเมกา-3 จากพืชในปริมาณที่ค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับผักหลายชนิด นอกจากนี้ยังมีสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น เบต้าแคโรทีน ฟลาโวนอยด์ และโพลีฟีนอล

งานวิจัยในห้องปฏิบัติการพบว่าสารบางชนิดในผักเบี้ยใหญ่อาจช่วยลดความเสียหายของเซลล์จากอนุมูลอิสระ ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคเรื้อรังหลายชนิด อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องมีการศึกษาในมนุษย์เพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลดังกล่าว

2. ผักโขมป่า (Wild Amaranth)

ผักโขมป่าเป็นผักพื้นบ้านที่พบได้ทั่วไปในหลายพื้นที่ของเอเชีย นิยมนำมาลวก ต้ม หรือผัดรับประทาน มีรสชาติอ่อนและอุดมด้วยสารอาหารหลายชนิด

ผักโขมป่ามีวิตามินซี วิตามินเค โฟเลต ใยอาหาร และสารประกอบจากพืชหลายชนิดที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ การรับประทานผักหลากหลายชนิดเป็นประจำจึงช่วยให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่จำเป็น และอาจส่งเสริมสุขภาพโดยรวม

แม้ว่าการศึกษาบางส่วนจะชี้ให้เห็นว่าสารพฤกษเคมีในผักโขมอาจมีคุณสมบัติที่น่าสนใจในการศึกษาด้านมะเร็ง แต่ผลการวิจัยยังไม่สามารถนำมาใช้สรุปว่า ผักโขมสามารถป้องกันหรือรักษาโรคมะเร็งได้โดยตรง

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการแนะนำว่า วิธีลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งที่ได้รับการสนับสนุนจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ ได้แก่ การรับประทานผักและผลไม้ให้หลากหลาย รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ งดสูบบุหรี่ จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ และเข้ารับการตรวจคัดกรองตามคำแนะนำของแพทย์

การเลือกรับประทานผักพื้นบ้านเป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่สมดุล สามารถช่วยเพิ่มปริมาณใยอาหาร วิตามิน และสารต้านอนุมูลอิสระในแต่ละวันได้ แต่ไม่ควรคาดหวังว่าผักชนิดใดชนิดหนึ่งจะให้ผลลัพธ์ในการป้องกันโรคได้เพียงลำพัง

นอกจากนี้ ก่อนเก็บผักป่ามารับประทาน ควรมั่นใจว่าสามารถระบุชนิดของพืชได้อย่างถูกต้อง หลีกเลี่ยงการเก็บจากบริเวณที่อาจปนเปื้อนสารเคมี ยาฆ่าแมลง หรือโลหะหนัก และล้างให้สะอาดก่อนนำมาปรุงอาหาร

ท้ายที่สุด แม้ผักเบี้ยใหญ่และผักโขมป่าจะเป็นผักพื้นบ้านที่อุดมด้วยสารอาหารและมีงานวิจัยที่น่าสนใจเกี่ยวกับสารประกอบจากพืช แต่ควรมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของการรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ มากกว่าจะเป็น "ผักต้านมะเร็ง" การดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ทั้งโภชนาการ การออกกำลังกาย การนอนหลับ และการตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ ยังคงเป็นแนวทางที่มีหลักฐานสนับสนุนมากที่สุดในการลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรัง รวมถึงโรคมะเร็งในระยะยาว.