ผักพื้นบ้านของไทยหลายชนิดได้รับความสนใจจากนักวิจัยทั่วโลก เนื่องจากอุดมไปด้วยสารอาหาร วิตามิน และสารต้านอนุมูลอิสระ หนึ่งในนั้นคือ ยอดฟักแม้ว หรือยอดมะระหวาน ซึ่งนิยมนำมาลวก ผัด หรือใส่แกง ด้วยรสชาติหวานกรอบ รับประทานง่าย หลายคนจึงขนานนามว่าเป็น “ผักช่วยควบคุมน้ำตาล” อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า แม้ผักชนิดนี้จะมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่าเป็น “ตัวฆ่าน้ำตาล” หรือสามารถใช้รักษาโรคเบาหวานได้โดยตรง

ยอดฟักแม้วมีใยอาหารค่อนข้างสูง ช่วยให้อิ่มนาน และอาจช่วยชะลอการดูดซึมน้ำตาลเข้าสู่กระแสเลือดเมื่อรับประทานร่วมกับอาหารที่สมดุล นอกจากนี้ยังมีวิตามินซี วิตามินเอ โพแทสเซียม และสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยสนับสนุนสุขภาพโดยรวม การรับประทานผักเป็นประจำจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ที่มีความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยในประชากรญี่ปุ่นพบว่า แม้การบริโภคผักเป็นประจำจะมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่หลักฐานที่ยืนยันว่าผักชนิดใดชนิดหนึ่งสามารถลดความเสี่ยงโรคเบาหวานได้อย่างชัดเจนยังมีจำกัด และยังไม่สามารถสรุปได้ว่าผักเพียงชนิดเดียวจะให้ผลลัพธ์ดังกล่าว

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการแนะนำว่า หากต้องการดูแลระดับน้ำตาลในเลือด ควรเน้นการรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เพิ่มผักหลากหลายชนิด ลดเครื่องดื่มหวานและอาหารแปรรูป ควบคู่กับการออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพราะการพึ่งพาอาหารเพียงชนิดเดียวไม่สามารถทดแทนการรักษาหรือการควบคุมพฤติกรรมสุขภาพได้

สำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน การรับประทานยอดฟักแม้วสามารถทำได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงเมนูที่มีน้ำมันมาก หรือเติมน้ำตาลและซอสปรุงรสในปริมาณสูง วิธีที่ดีที่สุดคือการลวก นึ่ง หรือผัดน้ำมันน้อย เพื่อคงคุณค่าทางโภชนาการและลดพลังงานส่วนเกิน

นอกจากนี้ ยอดฟักแม้วยังมีแคลอรีต่ำ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก เพราะน้ำหนักตัวที่เหมาะสมเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญในการลดความเสี่ยงของโรคเบาหวานชนิดที่ 2 รวมถึงช่วยสนับสนุนสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด

แม้หลายบทความในโลกออนไลน์จะใช้คำว่า “เบาหวานกลัวที่สุด” หรือ “ตัวฆ่าน้ำตาล” เพื่อดึงดูดความสนใจ แต่ในทางการแพทย์ยังไม่มีผักชนิดใดที่สามารถรักษาโรคเบาหวานได้เพียงลำพัง ผู้ป่วยควรรับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์ ตรวจระดับน้ำตาลเป็นประจำ และใช้ผักเป็นส่วนหนึ่งของการรับประทานอาหารที่สมดุล เพื่อให้ได้รับประโยชน์สูงสุดและดูแลสุขภาพได้อย่างยั่งยืน