บนสื่อสังคมออนไลน์มักมีการแชร์ข้อความว่า “ผักบางชนิดอยู่ในบัญชีสารก่อมะเร็งระดับ A และคนไทยรับประทานกันทุกวัน” จนทำให้หลายคนเกิดความกังวล อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวอาจทำให้เข้าใจผิด เพราะ ไม่มีผักสดชนิดใดที่องค์การระหว่างประเทศเพื่อการวิจัยโรคมะเร็ง (IARC) จัดเป็นสารก่อมะเร็งกลุ่ม 1 เพียงเพราะเป็นผัก

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการอธิบายว่า ผักเป็นอาหารที่มีใยอาหาร วิตามิน และสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งโดยรวมแล้วมีส่วนช่วยส่งเสริมสุขภาพและอาจช่วยลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรังหลายชนิด รวมถึงมะเร็งบางประเภทเมื่อรับประทานเป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่สมดุล

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ควรระวังคือ การปนเปื้อนของสารเคมี เชื้อรา หรือวิธีการปรุงอาหารที่ไม่เหมาะสม มากกว่าตัวผักเอง

1. ผักที่มีสารกำจัดศัตรูพืชตกค้าง

ผักที่ปลูกโดยใช้สารเคมี หากล้างไม่สะอาด อาจมีสารตกค้างในระดับหนึ่ง แม้ว่าหลายประเทศจะมีมาตรฐานควบคุม แต่ผู้บริโภคควรล้างผักให้สะอาดก่อนรับประทาน

วิธีลดความเสี่ยง ได้แก่

• ล้างด้วยน้ำไหลหลายครั้ง
• แช่น้ำสะอาดก่อนปรุง
• ปอกเปลือกเมื่อเหมาะสม
• เลือกซื้อจากแหล่งผลิตที่เชื่อถือได้

2. ผักดองหรือผักหมักที่มีเกลือสูง

ผักดองเป็นอาหารยอดนิยมในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย แต่หากรับประทานในปริมาณมากเป็นประจำ อาจได้รับโซเดียมสูงเกินไป

นอกจากนี้ หากกระบวนการผลิตไม่ถูกสุขลักษณะ หรือมีการปนเปื้อนของเชื้อราและสารบางชนิด ก็อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพได้ จึงควรเลือกรับประทานในปริมาณพอเหมาะ

3. ผักที่ถูกเผาหรือย่างจนไหม้เกรียม

ตัวผักไม่ได้เป็นสาเหตุของปัญหา แต่การปรุงอาหารด้วยไฟแรงจนไหม้เกรียม อาจทำให้เกิดสารบางชนิดที่ไม่เป็นผลดีต่อสุขภาพ

ผู้เชี่ยวชาญจึงแนะนำให้เลือกวิธีการปรุง เช่น นึ่ง ต้ม ผัดด้วยน้ำมันในปริมาณพอเหมาะ หรืออบด้วยอุณหภูมิที่เหมาะสม แทนการเผาจนไหม้

รับประทานผักอย่างไรให้ปลอดภัย

การรับประทานผักหลากหลายชนิดในแต่ละวันยังคงเป็นคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการทั่วโลก เพราะช่วยให้ได้รับสารอาหารครบถ้วน

ควรปฏิบัติดังนี้

• รับประทานผักหลายสีหลายชนิด
• ล้างผักก่อนรับประทานทุกครั้ง
• เลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้
• เก็บรักษาอย่างถูกสุขลักษณะ
• หลีกเลี่ยงการปรุงจนไหม้เกรียม

อย่าหลงเชื่อพาดหัวที่สร้างความตื่นตระหนก

ปัจจุบันมีพาดหัวข่าวจำนวนมากที่ใช้ข้อความ เช่น “ผักก่อมะเร็งระดับ A” เพื่อดึงดูดความสนใจ แต่ในความเป็นจริง การเกิดโรคมะเร็งเป็นผลจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น พันธุกรรม อายุ การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ ภาวะอ้วน การได้รับรังสี รวมถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิตในระยะยาว

สำหรับคนไทยที่รับประทานผักเป็นประจำ ไม่จำเป็นต้องเลิกกินผักเพราะความกลัวจากข่าวลือ สิ่งที่สำคัญกว่าคือการเลือกรับประทานผักที่สะอาด ปรุงอย่างเหมาะสม และรับประทานอาหารให้หลากหลาย

โดยสรุป ไม่มีผักสดชนิดใดอยู่ใน “บัญชีสารก่อมะเร็งกลุ่ม 1” เพียงเพราะเป็นผัก แต่การปนเปื้อนจากสารเคมี การเก็บรักษาที่ไม่ถูกสุขลักษณะ หรือการปรุงอาหารที่ไม่เหมาะสมต่างหากที่เป็นสิ่งซึ่งควรใส่ใจ การเลือกอาหารอย่างสมดุล ควบคู่กับการออกกำลังกายและตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ ยังคงเป็นแนวทางที่ดีที่สุดในการดูแลสุขภาพและลดความเสี่ยงของโรคในระยะยาว.