ผักและผลไม้เป็นแหล่งของวิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหารที่สำคัญต่อสุขภาพ แต่การเลือกซื้อก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เพราะหากเลือกสินค้าที่เสื่อมคุณภาพหรือเก็บรักษาไม่เหมาะสม นอกจากรสชาติจะลดลงแล้ว ยังอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการได้รับเชื้อจุลินทรีย์หรือสารพิษจากเชื้อราได้อีกด้วย แม้บางครั้งราคาจะถูกกว่าปกติ แต่ก็อาจไม่คุ้มค่าหากส่งผลต่อสุขภาพ

ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารแนะนำว่า ก่อนซื้อผักและผลไม้ ควรสังเกตความสด สี กลิ่น และสภาพภายนอกอย่างละเอียด โดยเฉพาะผักผลไม้ต่อไปนี้ หากพบลักษณะผิดปกติ ควรหลีกเลี่ยงการซื้อ

1. ผักใบเขียวที่เหี่ยวหรือมีเมือก
หากใบเริ่มช้ำ เหี่ยว มีเมือก หรือมีกลิ่นเปรี้ยว แสดงว่าเริ่มเสื่อมคุณภาพและอาจมีการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ ไม่ควรซื้อแม้จะลดราคามากก็ตาม

2. ถั่วฝักหรือกระเจี๊ยบที่นิ่มผิดปกติ
ผักประเภทนี้ควรมีเนื้อแน่น กรอบ และสีสด หากกดแล้วนิ่มหรือมีจุดดำจำนวนมาก แสดงว่าเก็บไว้นานเกินไป

3. ผลไม้ที่มีรอยช้ำลึกหรือขึ้นรา
หากผลไม้มีเชื้อราขึ้น แม้จะตัดส่วนที่เสียออก ก็อาจยังมีเส้นใยของเชื้อราแทรกอยู่ภายใน โดยเฉพาะผลไม้เนื้อนิ่ม เช่น มะเขือเทศ องุ่น หรือสตรอว์เบอร์รี

4. มันฝรั่งที่เปลี่ยนเป็นสีเขียวหรือเริ่มงอก
มันฝรั่งลักษณะนี้อาจมีสารโซลานีนสูง ซึ่งหากได้รับในปริมาณมาก อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือปวดท้องได้ จึงควรหลีกเลี่ยง

5. ผลไม้ที่มีกลิ่นหมักหรือกลิ่นแปลก
แม้ภายนอกจะดูปกติ แต่หากมีกลิ่นหมัก กลิ่นเปรี้ยว หรือกลิ่นผิดธรรมชาติ แสดงว่าอาจเริ่มเน่าเสียภายใน

6. ผักที่มีรอยแมลงกัดมากผิดปกติหรือมีเชื้อรา
รอยแมลงกัดเล็กน้อยอาจพบได้ตามธรรมชาติ แต่หากใบพรุนจำนวนมาก มีคราบสีขาว สีดำ หรือเชื้อราปกคลุม ควรหลีกเลี่ยง เพราะอาจมีการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์

หลังจากซื้อผักและผลไม้กลับบ้านแล้ว ควรล้างด้วยน้ำไหลสะอาดทุกครั้งก่อนรับประทานหรือประกอบอาหาร สำหรับผักใบเขียว อาจแช่น้ำสะอาดประมาณ 10–15 นาที แล้วล้างซ้ำอีกครั้ง เพื่อลดสิ่งสกปรกและสารตกค้างบนผิว นอกจากนี้ ควรแยกเก็บผักและผลไม้ตามชนิด เก็บในอุณหภูมิที่เหมาะสม และหลีกเลี่ยงการวางปะปนกับอาหารดิบประเภทเนื้อสัตว์ เพื่อลดความเสี่ยงของการปนเปื้อนข้าม

ผู้เชี่ยวชาญยังแนะนำว่า อย่าตัดสินใจซื้อเพียงเพราะราคาถูก หากพบว่าผักหรือผลไม้มีลักษณะผิดปกติ เพราะค่าใช้จ่ายในการรักษาสุขภาพอาจสูงกว่าราคาของอาหารหลายเท่า การเลือกวัตถุดิบที่สด สะอาด และมาจากแหล่งจำหน่ายที่เชื่อถือได้ ยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการดูแลสุขภาพของทุกคนในครอบครัว