ปลาเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดี อุดมไปด้วยกรดไขมันโอเมกา 3 วิตามิน และแร่ธาตุที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย อย่างไรก็ตาม ปลาบางชนิด โดยเฉพาะปลาขนาดใหญ่ที่มีอายุยืนและอยู่บนสุดของห่วงโซ่อาหาร อาจสะสม สารปรอท (Mercury) ได้มากกว่าปลาชนิดอื่น หากรับประทานในปริมาณมากและต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ โดยเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ เด็กเล็ก และผู้ที่วางแผนมีบุตร

สารปรอทสามารถเข้าสู่แหล่งน้ำจากทั้งธรรมชาติและกิจกรรมของมนุษย์ ก่อนถูกจุลินทรีย์เปลี่ยนเป็นเมทิลเมอร์คิวรี ซึ่งสะสมในปลาและสัตว์น้ำ เมื่อปลาตัวใหญ่กินปลาตัวเล็ก สารปรอทจะสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามลำดับของห่วงโซ่อาหาร

ปลากลุ่มแรกที่มักพบการสะสมของสารปรอทในระดับค่อนข้างสูง ได้แก่ ปลาฉลาม ปลากระโทงดาบ และปลาแมคเคอเรลขนาดใหญ่ (King Mackerel) เนื่องจากเป็นปลานักล่าที่มีอายุยืน จึงมีโอกาสสะสมสารปรอทมากกว่าปลาขนาดเล็ก

นอกจากนี้ ปลาทูน่าบางชนิด โดยเฉพาะปลาทูน่าตาโต (Bigeye Tuna) หรือทูน่าขนาดใหญ่ ก็อาจมีระดับสารปรอทสูงกว่าทูน่ากระป๋องบางประเภท ขณะที่ ปลามาร์ลิน และ ปลาส้มจักรพรรดิ (Orange Roughy) ก็เป็นปลาที่หลายหน่วยงานด้านสาธารณสุขในหลายประเทศแนะนำให้จำกัดการบริโภคในบางกลุ่มประชากร

ปลาอีกกลุ่มที่ควรรับประทานในปริมาณพอเหมาะ ได้แก่ ปลากะพงทะเลขนาดใหญ่ (Sea Bass บางพื้นที่), ปลาไทล์ฟิช (Tilefish) และปลานักล่าขนาดใหญ่อื่น ๆ ซึ่งอาจมีระดับสารปรอทแตกต่างกันไปตามแหล่งที่จับและสภาพแวดล้อม

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าปลาเหล่านี้ “ห้ามรับประทาน” แต่ควรบริโภคอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ หญิงให้นมบุตร และเด็กเล็ก ควรเลือกปลาที่มีสารปรอทต่ำกว่า เช่น ปลาแซลมอน ปลาซาร์ดีน ปลาเทราต์ ปลานิล หรือปลาดุก ซึ่งยังให้โอเมกา 3 และสารอาหารสำคัญในปริมาณที่ดี

ผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการแนะนำว่า ผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพแข็งแรงสามารถรับประทานปลาได้เป็นประจำ โดยควรเลือกให้หลากหลายชนิด และไม่เน้นปลานักล่าขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียว การสลับชนิดของปลาในแต่ละสัปดาห์จะช่วยลดโอกาสได้รับสารปรอทสะสมมากเกินไป

นอกจากชนิดของปลาแล้ว แหล่งที่มาของผลิตภัณฑ์ก็มีความสำคัญ ควรเลือกซื้อจากร้านค้าที่เชื่อถือได้ ปลาควรมีเนื้อแน่น ดวงตาใส เหงือกสีแดงสด และไม่มีกลิ่นผิดปกติ เพื่อให้มั่นใจทั้งในด้านคุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร

แม้ว่าข่าวบนโลกออนไลน์บางครั้งจะใช้คำว่า “ปลาอัดแน่นด้วยสารปรอท” เพื่อดึงดูดความสนใจ แต่ในความเป็นจริง ระดับสารปรอทแตกต่างกันไปตามชนิดปลา ขนาด อายุ และแหล่งที่อยู่อาศัย การรับประทานปลาอย่างสมดุลและหลากหลายยังคงเป็นส่วนหนึ่งของอาหารเพื่อสุขภาพที่ได้รับการแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญทั่วโลก

สิ่งสำคัญคือไม่ควรงดรับประทานปลาเพียงเพราะกังวลเรื่องสารปรอท แต่ควรเลือกชนิดปลาให้เหมาะกับช่วงวัยและภาวะสุขภาพของตนเอง หากเป็นหญิงตั้งครรภ์ เด็กเล็ก หรือผู้ที่มีข้อกังวลด้านโภชนาการ ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสม เพราะการเลือกรับประทานอย่างมีข้อมูลและพอเหมาะ คือวิธีที่ดีที่สุดในการได้รับประโยชน์จากปลา พร้อมลดความเสี่ยงจากสารปนเปื้อนในระยะยาว