หลายคนอาจเคยมีอาการแปลก ๆ คือรู้สึกเหมือนมีเศษอาหารหรือสิ่งแปลกปลอมติดอยู่ในลำคอ กลืนน้ำหรือกลืนอาหารเท่าไรก็ไม่หาย บางครั้งเมื่อไอหรือกระแอมแรง ๆ กลับมีเม็ดสีขาวหรือสีเหลืองอ่อนขนาดเล็กหลุดออกมา พร้อมกลิ่นไม่พึงประสงค์ ทำให้หลายคนตกใจและสงสัยว่านี่คืออาการของโรคร้ายหรือไม่

ในความเป็นจริง อาการดังกล่าวมักเกี่ยวข้องกับ นิ่วทอนซิล (Tonsil Stones หรือ Tonsilloliths) ซึ่งเกิดจากเศษอาหาร เซลล์ที่ตายแล้ว น้ำลาย และแบคทีเรีย สะสมอยู่ตามร่องของต่อมทอนซิล เมื่อเวลาผ่านไป สิ่งเหล่านี้จะจับตัวกันและแข็งตัวเป็นก้อนเล็ก ๆ สีขาวหรือสีเหลือง

นิ่วทอนซิลสามารถเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย แต่พบได้บ่อยในผู้ที่มีร่องต่อมทอนซิลลึก ผู้ที่มีต่อมทอนซิลอักเสบบ่อย หรือผู้ที่ดูแลสุขอนามัยในช่องปากไม่สม่ำเสมอ แม้ว่าจะไม่ใช่โรคอันตรายโดยตรง แต่ก็อาจสร้างความรำคาญและส่งผลต่อคุณภาพชีวิตได้

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ รู้สึกเหมือนมีอะไรติดคอ กลืนแล้วไม่โล่ง มีกลิ่นปากเรื้อรัง แม้จะแปรงฟันเป็นประจำ บางรายอาจมีอาการเจ็บคอเล็กน้อย ระคายคอ ไอเรื้อรัง หรือรู้สึกเจ็บเมื่อกลืนอาหาร หากก้อนนิ่วมีขนาดใหญ่ อาจทำให้รู้สึกไม่สบายคอมากขึ้น

โดยทั่วไป นิ่วทอนซิลขนาดเล็กสามารถหลุดออกมาเองขณะไอ จาม หรือแปรงฟัน แต่ไม่ควรใช้ของแหลมแคะหรือพยายามแกะออกเอง เพราะอาจทำให้ต่อมทอนซิลบาดเจ็บ เลือดออก หรือเกิดการติดเชื้อได้

วิธีลดโอกาสเกิดนิ่วทอนซิลคือ การแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ใช้ไหมขัดฟัน ทำความสะอาดลิ้น และบ้วนปากหลังรับประทานอาหาร ดื่มน้ำให้เพียงพอ และหากมีอาการคออักเสบบ่อย ควรเข้ารับการตรวจรักษาอย่างเหมาะสม

แม้ว่านิ่วทอนซิลส่วนใหญ่จะไม่เป็นอันตราย แต่หากมีอาการเจ็บคอรุนแรง มีไข้ ต่อมทอนซิลบวมมาก กลืนลำบาก หายใจลำบาก หรือมีกลิ่นปากรุนแรงร่วมกับอาการผิดปกติอื่น ๆ ควรรีบพบแพทย์หู คอ จมูก เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย เนื่องจากอาจเป็นการติดเชื้อหรือโรคอื่นที่ต้องได้รับการรักษา

การดูแลสุขภาพช่องปากอย่างสม่ำเสมอและไม่ละเลยอาการผิดปกติเล็ก ๆ น้อย ๆ จะช่วยลดโอกาสเกิดนิ่วทอนซิล และทำให้ช่องปากกับลำคอของคุณแข็งแรงยิ่งขึ้น หากวันหนึ่งคุณรู้สึกเหมือนมีอะไรติดคอและมีเม็ดสีขาวหลุดออกมา ก็ไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนก แต่ควรสังเกตอาการและปรึกษาแพทย์เมื่อมีความผิดปกติที่ต่อเนื่องหรือรุนแรง